Кіріспе

Американдық мүсінші (1868–1922)

Солон Ганнибал де ла Моте Борглум (22 желтоқсан 1868 – 31 қаңтар 1922) – американдық мүсінші. Ол шекаралық өмірді бейнелеуімен, әсіресе ковбойлар мен үндістермен болған тәжірибесімен ең көп танымал. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Les Foyers du Soldat" әскери клубымен жасаған еңбегі үшін Франциядан "Croix de Guerre" орденімен марапатталды.

Ерте өмір

Огден қаласында туған Борглум, Гутзон Борглумның інісі және Линкольн Борглумның әкесі болды – бұл екеуі Маунт Рашмордағы мүсіндердің жасалуына ең көп жауапты адамдар. Солонның даниялық иммигрант әкесі Джеймс Борглум мормон дінінде көп әйелділікке қатысты, ол екі әйел бауыр, Ида және Кристина Миккелсенге үйленген. Отбасы Небраскаға көшіп келгенде, енді олар ашық күйеу мен әйел бола алмады, сондықтан Солон мен Гутзонның анасы Кристина отбасының қызметшісі ретінде тіркелді. 1871 жылы әкесі медициналық училищенің оқуына қатысу үшін отбасын Сент-Луис қаласына көшіргенде, Кристинаны қалдыру туралы шешім қабылданды. Балаларға оны ешқашан тағы да сөз етпеу керектігі айтылды. Сол кезде Солон шамамен үш жаста болды. Солон Фримонт, Небраска және Омахада өсті және өмірінің алғашқы жылдарын Небрасканың батысында мал өсіруші болып өткізді. Солонның әкесі дәрігер болған, бірақ бұрын ағаш кесуші болып жұмыс істеген, бұл Солонның үлкен ағасы Гутзонды суретші мамандығын таңдауға әсер етті. Формальды білімге қызығушылық танытпаған кіші ұл, жасөспірім шағында Небраска штатының Фримонт қаласының жанындағы әкесінің ранчосында жұмыс істеді. Ол жылқыларды салуға бейімділігін көрсетті, ал олардың қозғалысын мұқият зерттеуі Гутзонды Солонды өнерді кәсіп етіп алуға ынталандырды.

Білім

1893 жылы Солон Томас Эйкинстің бұрынғы шәкірті Дж. Лори Уоллеспен оқу үшін Омахаға барды. Осы ерте және, көрінетін, қысқа мерзімді ресми оқудан кейін ол ағасы Гутзонға Сіерра-Мадре тауларындағы үйіне қосылды. Алайда Гутзонның бірінші әйелі Лизамен болған жеке пікір қақтығысы Солонды басқа жаққа көшуге мәжбүр етті; ол Лос-Анджелеске барып портреттер салды, ал Санта-Анаға, Калифорнияға барып жеке өнер сабақтары берді. Дегенмен, ол көп табысқа жете алмады, сондықтан 1895 жылдың қараша айында Огайо штатының Цинциннати қаласына сапар шегіп, Цинциннати өнер академиясына түсті. Оның ұстаздарының бірі, мүсінші Луи Рибисо, оны мүсін жасауға ынталандырды. Оның алғашқы жұмысы – Цинциннатидегі АҚШ почтасының атқоймаларында жасаған байқаулары мен суреттеріне негізделген жылқылар тобының мүсіні болды. 1898 жылы Көркемсурет академиясы Борглумға стипендия берді, осылайша ол Парижге барып, Денис Пуэхтың студенті ретінде Académie Julian-да оқуға қабылданды. Ол көрнекті мүсіншілер Эммануэль Фремие мен Август Сент-Годенспен танысты, олар оған қосымша қолдау көрсетті. Борглум Универсальдық көрмеде (1900) күміс медаль және Нью-Йорк штатының Буффало қаласында өткен Пан Америкалық көрмеде тағы бір күміс медальмен марапатталды.

Кейінгі өмірі

Борглум Коннектикут штатының Нью-Канаан қаласының Silvermine ауданына көшіп барды, онда ол суретшілердің "Knockers Club" клубын құруға көмектесті. Оның ағасы Гатзон 1910 жылдан 1920 жылға дейін Коннектикут штатының Стамфорд қаласында тұрды. Борглум 1898 жылы үйленді, ал ол әйелі Эммамен бірге 1899 жылдың жазында Оңтүстік Дакотадағы Кроу Крик қорығында болды. Кейін ол Париж бен Нью-Йоркте өмір сүріп, Американың танымал мүсіншілерінің бірі ретінде көзге түсті, бірақ оның атағының негізі – шекаралық өмірді бейнелеу, әсіресе ковбойлар мен американдық жергілікті халықтармен болған тәжірибесі. 1911 жылы Борглум Ұлттық дизайн академиясына қосымша мүше болып сайланды. 1920 жылы Нью-Йоркте американдық мүсіншілік мектебін ашты және 1922 жылғы қаңтарда соғыс жарақаты салдарынан асқынған аппендициттен қайтыс болғанға дейін мектепті басқарды, көптеген өнер лекцияларын оқыды. Оның мұрасын 1934 жылы қайтыс болғанға дейін әйелі Эмма сақтап келді, содан кейін қызы Моника және оның күйеуі А. Мервин Дэвис оның туындыларының көрмесін ұйымдастырды. 1974 жылы олар оның өмірбаянын – «Солон Х. Борглум: Жалғыз тұрған адам» деген атпен жариялады. Борглумның құжаттары Америка өнерінің мұражайында және Конгресс кітапханасында сақтаулы.