Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гат (غات) – Ливияның оңтүстік-батысындағы Фезан аймағындағы Гат ауданының орталығы, Алжир шекарасының шығысына жақын орналасқан.
Ghat (غات) is the capital of the Ghat District in the Fezzan region of southwestern Libya, located just east of the Algerian border.
Тарих
Тарихи дәуірде Гат транссахаралық сауда жолындағы маңызды терминалдық нүкте және Феццандағы маңызды әкімшілік орталық болды. Бұл Кель Айджер туарег федерациясының бекінісі болды, оның аумағы Ливияның оңтүстік-батысының көп бөлігін қамтыды, соның ішінде Убари, Саба және Гадамес, сонымен қатар оңтүстік-шығыс Алжир (Джанет және Иллизи). Б.з.б. 5 ғасырдан б.з. 5 ғасырына дейін Феццанда Гарамантия империясы орналасқан, бұл қала-мемлекет транссахаралық сауда жолдары арқылы Карфагендіктер – кейіннен Рим империясы – және Батыс және Орталық Африканың Сахель мемлекеттерімен байланыс жасады. 13 және 14 ғасырларда Феццанның бөліктері Канем империясының құрамына кірді, ал Солтүстік Африканың Осман билеушілері 17 ғасырда аймаққа бақылауын орнатып алды. Гат және оның тұрғындары ағылшын саяхатшысы Джеймс Ричардсон 1845–1846 жылдары Ливия Сахарасы арқылы жасаған саяхатында егжей-тегжейлі сипатталған. 1911 жылдан бастап Гат пен Феццан Италия тарапынан басып алынды. Берберлер мен арабтар жауынгерлік суфилік діни тәртіпке, Санусияға қарсылық көрсетті, және Италияның аймаққа бақылауы итальяндық фашистік режимнің күшеюімен 1923 жылға дейін тұрақсыз болды. Өздерінің позицияларын қорғау үшін итальяндықтар Кукумен төбесінен қалаға қадағалау жасаған Гат бекінісін салды. Бұл бекініс әлі де тұр және қаланың туристік орталықтарының бірі болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943 жылдан бастап Гат Франция тарапынан басып алынды. 1949 жылдың 21 қарашасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Ливияның 1952 жылдың 1 қаңтарына дейін тәуелсіздік алуы керек екенін жариялаған резолюцияны қабылдады. Феццан провинциясы Ливия Корольдігінің шегіне қосылды.
In historical times, Ghat was an important terminal point on a trans Saharan trade route and a major administrative center in the Fezzan. It was a stronghold for the Kel Ajjer Tuareg federation whose territory covered most of south western Libya—including Ubari, Sabha and Ghadames, plus south eastern Algeria (Djanet and Illizi). From the 5th century BC to the 5th century AD, the Fezzan was home to the Garamantian Empire, a city state which operated the Trans Saharan trade routes between the Carthaginians—and later the Roman Empire—and the Sahelian states of West and Central Africa. During the 13th and 14th century, portions of the Fezzan were part of the Kanem Empire, while the Ottoman rulers of North Africa asserted their control over the region in the 17th century. Ghat and its inhabitants were described in great detail by the English traveller James Richardson in his journeys across the Libyan Sahara of 1845–1846. Beginning in 1911, Ghat and the Fezzan were occupied by Italy. Berber and Arab adherents to a militant Sufi religious order, the Sanusiya, resisted early Italian attempts at conquest, and Italy's control of the region was precarious until at least 1923, with the rise of the Italian Fascist regime. To defend their positions, the Italians built the Fortress of Ghat that dominates the city from the hill of Koukemen. This fort is still standing, and is a tourist attraction of the city. During the Second World War, Ghat was occupied by France from 1943. On 21 November 1949, the United Nations General Assembly passed a resolution stating that Libya should become independent before 1 January 1952. Fezzan Province was then absorbed within the borders of the Kingdom of Libya.
Климат
Гаттың ыстық шөлді климаты (Кёппен климаттық жіктелімі BWh) Сахара шөлінің ортасында жатқан Ливияның Фезан аймағына тән. Жазда үш ай бойы (маусым, шілде, тамыз) орташа ең жоғары температура 40°C (104°F) жоғары болады, ал жылдың ең суық айында орташа ең жоғары температура 20°C (68°F) жоғары сақталады. Қысқы күндер өте жылы, күннөлді және құрғақ болады. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 8 мм (0.32 дюйм) құрайды, бұл оны Жер бетіндегі ең құрғақ жерлердің біріне айналдырады. Аспан жыл бойы әрқашан ашық және жарқырап тұрады. Дегенмен, 2019 жылдың маусым айында қалаға зор зиян келтірген күшті жаңбырлар болды. Мыңдаған тұрғын қиын жағдайда қалды, ал бірнеше адам қаза тапты немесе жоғалып кетті.
Ghat has a hot desert climate (Köppen climate classification BWh) typical of the Fezzan, a Libyan region lying in the heart of the Sahara Desert. Averages high temperatures exceed 40 °C (104 °F) during summer for 3 months (June, July, August) and averages high temperatures remain above 20 °C (68 °F) during the coldest month of the year. Winter days are very warm, sunny and dry. Annual precipitation averages only 8 mm (0.32 in) making the location one of the driest places on Earth. The sky is always clear and bright throughout the year. Nevertheless, in June 2019 there were heavy downpours which caused great damage to the town. Thousands of residents were stranded and few were reported dead or missing.
Қазіргі күн
2000-шы жылдары Гат гарнизондық қала ретінде Ливия қауіпсіздік күштері мен «Әл-Қаидамен» байланысы бар жауынгерлер арасында атыс-шайқастар болды. Фезан науқаны және шекараға жақын орналасуы Ливия азаматтық соғысына Гатты қатыстырған аймақтық факторлар болды. 2011 жылдың 25 қыркүйегінде шайқас Гатқа көшті, онда Феззандағы Каддафиге адал күштердің соңғы қалдықтары орналасқан деген хабар болды. Уақытша Ұлттық Кеңес (ҰКК) күштері кіріп, қаланың солтүстігіндегі Гат әуежайын бақылауға алды. Келесі күні ҰКК қаланың өзін және Алжирмен Тинкарин шекара өткізу пунктін бақылауға алды. 2015 жылдан бері қала тәуелсіз туарег күштерінің бақылауында.
In the 2000s Ghat, as a garrison town, was the site of shootouts between Libyan security forces and al Qaeda linked fighters. The Fezzan campaign and border proximity were the regional components that included Ghat in the Libyan Civil War. On September 25, 2011, fighting moved onto Ghat where the last remnants of pro Gaddafi loyalists in Fezzan were claimed to be stationed. NTC forces moved in, and took control of Ghat airport, located north of the city. By the next day, the NTC had control of the city itself and Tinkarine border crossing with Algeria. As of 2015, the city is controlled by independent Tuareg forces.
Туризм
Гат көршілес Тадрат Акакус және Тассили Н’Аджер тауларындағы тарихи тас суреттері мен өрнектерінің болуымен қатар, айналасындағы шөлдік ландшафттардың әсемдігіне байланысты маңызды туристік орын. Қаланың ең басты тартымдылығы – Көкемен төбесінде орналасқан Гат бекінісі. Гат әуежайы – Гат қаласының жергілікті әуежайы.
Ghat is an important tourist destination due to the existence of prehistoric rock paintings and engravings in the neighboring Tadrart Acacus and Tassili N'Ajjer mountains, in addition to the beauty of the surrounding desert landscapes. A major tourist attraction in the town itself is the Fortress of Ghat on Koukemen hill. Ghat Airport is the local airport in Ghat.