Кіріспе

Аужила (أوجلة) – Ливияның солтүстік-шығысындағы Киренаика аймағындағы Әл-Вахат ауданындағы оазис қаласы. Ежелгі заманнан бері жоғары сапалы құрма өсірілетін жер ретінде белгілі. VII ғасырдағы арабтардың басып алуынан бастап ислам осы қауымдастықта маңызды рөл атқарып келеді. Оазис Мысыр мен Ливияның Триполисі арасындағы шығыс-батыс керуен жолында, сондай-ақ Бенгази мен Сахель арасындағы, Чад көлі мен Дарфур өңіріне дейінгі солтүстік-оңтүстік жолында орналасқан. Бұл қала бұрынғыда маңызды сауда орталығы болған. Жергілікті тұрғындар терең құдықтардан су алып, шағын бақшалар шаруалық етеді. Соңғы кезде мұнай өнеркәсібі жұмыспен қамтудың маңызды көзіне айналды.

Орналасқан жері

Аужила және оған іргелес Жалу оазисі шалғай орналасқан, солтүстік-батыстағы Аждабия мен оңтүстік-шығыстағы Куфра арасындағы шөл жолындағы жалғыз елді мекендер. 1872 жылғы мәліметтерде үш оазистің жиынтығы сипатталған: Аужила оазисі, шығыста Жалу (Жаллу), ал солтүстік-шығыста Лешкерре (Жихарра). Әрбір оазисте құрма пальмаларымен жамылған шағын төбешік болған, төңірегі сода тұздары сіңген қызыл құммен қоршалған. Осы оазистерде 9000-10000 адам тұрған. Оазис тұрғындарының көп бөлігі берберлер, соның ішінде бербер тілінің түбірлерінен тараған тілдерде сөйлейтіндер де бар. 2005 жылғы мәліметтер бойынша Аужила тілі жоғары деңгейде жойылу қаупінде тұр.

Классикалық дәуір

Авжила (Аугила) оазисі Геродот (б.з.д. 484 – 425 ж.) еңбектерінде айтылады. Ол Сиртис-Майордың жағалауы мен Аугила оазисі арасында көшіп-қонып жүрген көшпелі Насамондарды сипаттайды, олар жергілікті халықтан салық алуы мүмкін. Геродоттың сөзіне қарағанда, Аммониум оазисінен (қазіргі Сива) Аугила оазисіне дейін саяхат 10 күнге созылған. Бұл қашықтықты неміс саяхатшысы Фридрих Хорнеман (1772–1801) растады, ол осы қашықтықты 9 күнде басып өтті, бірақ керуендер әдетте 13 күн жұмсайды. Жазда Насамондар малларын жағалауда қалдырып, оазиске құрма жинауға баратын. Оазисте тұрақты тұрғындары да болған. Птолемей (б.з.д. 90 – 168 ж.) грек отарлаушыларының Насамондарды жағалаудан шығарып, Аугилаға қоныстандырғанын айтады. 562 жылы жазған Прокопийдің мәліметінше, тіпті оның заманында да Ливиядағы екі қала, екеуі де Аугила деп аталған, Аммон мен Македондық Александрға құрбан шалу салты сақталған. Ол, әдетте, қазіргі Сирт шығанағындағы Эль-Агила және Авжила оазисін меңзеген болуы мүмкін. Прокопийдің айтуынша, Византия императоры Юстиниан I (шамамен 482 – 565 ж.) оазистегі ғибадатханаларды христиан шіркеулеріне айналдырған. VI ғасыр географы Византиялық Стефан Аугиланы қала ретінде сипаттаған.

Соңғы жылдары

Бүгінде Аужила тұрғындарының негізгі қызметі – егіншілік және мұнай секторы компанияларында жұмыс істеу, себебі бұл аймақ Ливияның байлығының бастауы. Басты егістер – пальма ағаштарының көптеген сорттарынан алынған құрма, помидор және дәнді дақылдар. Әужіла оазисі құрманың жоғары сапасымен әйгілі. 1960 жылдардан бастап мұнай өнеркәсібі бұрынғы тыныш ауылдың дамуына серпін берді. 1968 жылы ауылдың халқы шамамен 2000 адамды құрады, ал 1982 жылы он екі мешітпен қамтамасыз етіліп, 4000-нан асты. 2007 жылғы саяхатшылар нұсқаулығында халық саны 6790 адам деп көрсетілген. Атиқтың Ұлы мешіті – Сахараның ең көне мешіті, өзіне тән архитектуралық стилімен және табиғи түрде салқындатылатын бөлмелерімен ерекшеленеді. Жаздың қайнар ыстығында бөлмелер салқын, ал түнінде жылы болады. Оазис 2006 жылдың 29 наурызында болған күн тұтылуын тамашалау үшін танымал мақсат болды.