Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Көк және сары ара (Ara ararauna), сондай-ақ көк және алтын ара деп те аталады, – Неотропикалық аймақтың ірі тотысы. Оның дененің жоғарғы жағы көк түсті, құрсағы ашық сары/қызғылт сары, ал басының үстіңгі бөлігі жасыл түстің градиентімен боялған. Бұл макаулар деп аталатын Неотропикалық тотылардың ірі тобының мүшесі. Олар тропикалық Орталық және Оңтүстік Американың орманды (әсіресе варзеа, сондай-ақ су баспайтын жерлердегі ашық орманды) және саванна аймақтарында, сондай-ақ Кариб теңізіндегі Тринидад аралында қоныстанады. Олардың әдемі түсі, сөйлеу қабілеті, нарықта қолжетімділігі және адамдармен жақын байланыс орнату мүмкіндігі құс өсірушілердің арасында кең танымал.
The blue and yellow macaw (Ara ararauna), also known as the blue and gold macaw, is a large Neotropical parrot with a mostly blue dorsum, light yellow/orange venter, and gradient hues of green on top of its head. It is a member of the large group of neotropical parrots known as macaws. It inhabits forest (especially varzea, but also in open sections of terra firme or unflooded forest), woodland and savannah of tropical Central and South America, as well as the island of Trinidad in the Caribbean. They are popular in aviculture because of their striking color, ability to talk, ready availability in the marketplace, and close bonding to humans.
Таксономия
Көк және сары макао 1758 жылы швед натуралисі Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны барлық басқа попугайлармен бірге Psittacus туысына жатқызды және Psittacus ararauna есімді екі атауын берді. Қазір бұл макао француз натуралисі Бернар Жермен де Ласепедтың 1799 жылы алғаш ұсынған Ara туысының сегіз түрінің бірі болып саналады. Туыс атауы Бразилияның тупи тілінде "макао" деген мағынаны білдіретін "ará" сөзінен шыққан. Бұл сөз олардың дауысын имитациялайтын ономатопея. Ararauna деген түрлік атау тупи тіліндегі Arára úna сөзінен алынған, ол гиацинт макаосы үшін "ірі қара попугай" дегенді білдіреді. Неміс натуралисі Георг Маркгрейв 1648 жылы өзінің "Historia Naturalis Brasiliae" еңбегінде арарауна сөзін қолданған. Түр монотипті: кез келген түршелері танылмайды. Таралу аймағында қауырсында аз ғана айырмашылықтар байқалады. Кейбір құстардың ішкі жағы, әсіресе кеудесі, қызғылт сары немесе "көріктей" түспен боялған. Мұндай құстар Тринидад және Кариб аймағында жиі кездеседі. Көк және сары макао күшті өсірімен жаңғақ қабығын жарып, ағаштарға көтеріліп, оларға ілініп тұрады.
The blue and yellow macaw was formally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1758 in the tenth edition of his Systema Naturae. He placed it with all the other parrots in the genus Psittacus and coined the binomial name Psittacus ararauna. This macaw is now one of the eight extant species within the Ara genus, first proposed in 1799 by the French naturalist Bernard Germain de Lacépède. The genus name is from ará meaning "macaw" in the Tupi language of Brazil. The word is an onomatopoeia based on the sound of their call. The specific epithet ararauna comes from the Tupi Arára úna meaning "big dark parrot" for the hyacinth macaw. The word ararauna had been used by the German naturalist Georg Marcgrave in 1648 in his Historia Naturalis Brasiliae. The species is monotypic: no subspecies are recognised. Little variation in plumage is seen across the range. Some birds have a more orange or "butterscotch" underside color, particularly on the breast. This was often seen in Trinidad birds and others of the Caribbean area. The blue and yellow macaw uses its powerful beak for breaking nutshells, and for climbing up and hanging from trees.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Панамада, Тринидад және Тобагода, Колумбияда, Суринамда, Француз Гвианасында, Венесуэлада, Гвианада, Перуде, Бразилияда, Боливияда, Эквадорда және Парагвайда кездеседі. Таралу аймағы Орталық Америкаға қарай сәл созылады, бірақ Панамамен шектеледі. Көпшілігі ауылдық және орманды аймақтарда көбейсе, шағын саны Рондонополис (Мату-Гросу, Бразилия) сияқты қалаларда, қалалық жолдардың бойында әсемдік үшін отырғызылған құрғақ пальмаларда ұялайды. 1970 жылдары адам қызметі салдарынан Тринидадта дерлік жойылып кетуге жақын болғанмен, жақындағы қайта қоныстандыру бағдарламасы сәтті аяқталды. 1999 және 2003 жылдар аралығында Гвианадан Тринидадқа жабайыда ұсталған көк және сары макалар көшіріліп, Нарива батпағының маңындағы қорғаулы аумақта түрді қайта орналастыруға тырысты; дегенмен, IUCN оларды елден жойылған түрлер тізіміне енгізген. Пуэрто-Рикода осылай әкелінген құстардан тараған шағын көбейіп өсетін популяция табылды.
This species occurs in Panama, Trinidad and Tobago, Colombia, Suriname, French Guiana, Venezuela, Guyana, Peru, Brazil, Bolivia, Ecuador, and Paraguay. The range extends slightly into Central America, where it is restricted to Panama. While most breed in rural and forested areas, small numbers breed in urban cities such as Rondonópolis, Mato Grosso, Brazil, nesting in dead palms planted for ornamental purposes alongside city roads. Although they were nearly wiped out in Trinidad due to human activity during the 1970s, a recent programme of reintroduction has proved successful. Between 1999 and 2003, wild caught blue and yellow macaws were translocated from Guyana to Trinidad, in an attempt to reestablish the species in a protected area around the Nariva Swamp; despite this, the IUCN still lists them as extirpated from the country. A small breeding population descended from introduced birds is found in Puerto Rico,
Өсіру
Көк және сары аралар көбінесе өмір бойы жұптасады. Олар негізінен өлі пальмаларда ұялайды, және көптеген ұялар Mauritia flexuosa пальмаларында орналасқан. Аналық әдетте екі-үш жұмыртқа туады. Аналық шамамен 28 күн жұмыртқаны күтіп жатыр. Бір балапан үстемдік танытып, көп бөлігін жейді, ал қалғандары ұяда өледі. Балапандар шайқасынан 97 күннен кейін ұядан ұшып кетеді. Еркек құстың түсі көбейіп, жұптасуға дайын екенін көрсетеді. Түстері қанша жарқын және айқын болса, жұптасқанын табу мүмкіндігі сонша зор.
The blue and yellow macaw generally mates for life. They nest almost exclusively in dead palms and most nests are in Mauritia flexuosa palms. The female typically lays two or three eggs. The female incubates the eggs for about 28 days. One chick is dominant and gets most of the food; the others perish in the nest. Chicks fledge from the nest about 97 days after hatching. The male bird's color signals readiness for breeding. The brighter and bolder the colors, the better the chance of getting a mate.
Қорғау және қауіптер
Көк және сары арау Парагвайда жойылу қаупінде тұр, бірақ Оңтүстік Американың көп бөлігінде кең таралған және салыстырмалы түрде көптеп кездеседі. Сондықтан BirdLife International бұл түрді "Төменгі қызығушылық" санатында тіркеген. Оның жабайыдағы саны нақты емес, бірақ 10 000-нан асып, азайып бара жатқаны болжанып отыр. Бұл түр CITES қосымшасы II-ге енгізілген, саудасы шектеулі. Жақсы күтім, дұрыс тамақтану, жаттығулар және ветеринарлық қызмет көрсету арқасында тұтқында ұсталатын аралар 60 жылдан астам өмір сүруі мүмкін. Арауды үй жануары ретінде алуды жоспарлаған адамдар оның ұзақ өмір сүретінін және иесінен асып кетуі мүмкін екенін ескеруі керек. Көк және сары арау адамдармен әрекеттескенде, жалаңаш беті қызарып, бет, бас және мойнындағы қауырсындары көтеріледі. Бұл попугайдың эмоционалдық жағдайының білінуі болуы мүмкін.
The blue and yellow macaw is on the verge of being extirpated in Paraguay, but it still remains widespread and fairly common in a large part of mainland South America. The species is therefore listed as Least Concern by BirdLife International. Its wild population has not been quantified but is believed to be above 10,000 individuals and is in decline. It is listed on CITES Appendix II, trade restricted. Captive macaws, kept with good diet, exercise, and veterinary care are known to have lived 60 or more years. People considering a macaw as a companion parrot must be aware of this and consider that the bird may outlive the owner. The blue and yellow macaw has been noted to blush its bare facial skin and fluff the feathers of its cheeks, head and nape when interacting with humans. This may be an expression of the parrot's emotional state.