Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иранның Ұлы аятолласы (1875-1961)
Iranian Grand Ayatollah (1875 1961)
Ұлы аятолла Сәйід Хосейн Әли Табатабай Боруджерди (Luri/آیت الله العظمی سید حسین طباطبایی بروجردی; 23 наурыз 1875 – 30 наурыз 1961) шамамен 1947 жылдан 1961 жылы қайтыс болғанға дейін Ирандағы маңызды шиит дін ғалымы және рухани көшбасшысы болды.
Grand Ayatollah Sayyid Hossein Ali Tabatabaei Borujerdi (Luri/آیت الله العظمی سید حسین طباطبایی بروجردی; 23 March 1875 – 30 March 1961) was a leading Iranian Shia Marja' in Iran from approximately 1947 to his death in 1961.
Өмір
Боруджерди 1875 жылдың 23 наурызында Иранның Лорестан провинциясындағы Боруджерд қаласында дүниеге келді. Оның әулеті 30 буыннан бері Хасан ибн Әлиге (Мұхаммед пайғамбардың немересі) жетеді. Оның әкесі Сейід Әли Табатабаи Боруджердте діни ғалым болған, ал анасы Сейида Аға Бейгум Сейід Мұхаммед Әли Табатабаидің қызы болған.
Borujerdi was born on 23 March 1875 in the city of Borujerd in Lorestan Province in Iran. His family traced its lineage 30 generations to Hassan ibn Ali (the grandson of Muhammad). His father Sayyid Ali Tabataba'i was a religious scholar in Borujerd and his mother, Sayyidah Agha Beygum, was the daughter of Sayyid Mohammad Ali Tabataba'i.
Аятолла және Маржа лауазымы
Боруджерди 1945 жылы (1364 жыл) Құм хаузасын жаңғыртты, оның негізін қалаушы Абдул Кәрім Ха'эри Язди 1937 жылы қайтыс болғаннан кейін ол әлсіреген еді. Саид Әбуль Хасан Исфахани келесі жылы қайтыс болғанда, шиалардың көпшілігі Аятулла Боруджердиді Маржа' ретінде мойындады. Ғалым Рой Моттахедех Боруджердидің 1945 жылдан 1961 жылы қайтыс болғанға дейін "шиа әлемінде" жалғыз маржа' болғанын хабарлайды.
Borujerdi revived the hawza of Qom in 1945 (1364 AH), which had waned after the death of its founder Abdul Karim Ha'eri Yazdi in 1937. When Sayyid Abul Hasan Isfahani died the following year, the majority of Shi'a accepted Ayatullah Borujerdi as Marja'. Scholar Roy Mottahedeh reports that Borujerdi was the sole marja "in the Shia world" from 1945 6 until his death in 1961.
Ислам әлеміндегі ауқымдылық
Боруджердиді Мортеза Мотаххари сүннилер мен шииттер арасындағы келіспеушілікті азайтуға жасаған әрекеті үшін мақтады. Боруджерди Ливан, Кувейт, Судан және Пәкістан елдеріне өкілдер жіберді.
Borujerdi was praised by Morteza Motahhari for attempting to bridge the gap between Sunnis and Shiites. Borujerdi sent representatives to Lebanon, Kuwait, Sudan and Pakistan.
Оқыту әдісі
Боружерди сабақтарында қарапайым тіл қолданып, қажетсіз артық пікірталасқа түспеді. Шейх әл-Муфид, Саид Муртада, Шейх әл-Туси, Шейх Табарси және Аллама Бахр әл-Улум сияқты ертедегі шиит ғалымдарындай, ол да түрлі ислами ғылымдарды жан-жақты білді. Сонымен қатар, ол бұрынғы шиит және суннит факихтерінің үкімдерін зерттеді. Ол "Илм әл-рижаль" саласында ерекше әдіс қолданды, яғни хадистердің тізбегін "Төрт кітаптан" ажыратып, баяндаушылардың тізбегін жеке зерттеді. Осы әдіс арқылы ол кейінгі зерттеулерге зор үлес қосты.
Borujerdi used a simple language in his lessons and avoided unnecessary extra discussions. Like early Shi'a 'ulama such as Shaykh al Mufid and Sayyid Murtada, Shaykh al Tusi, Shaykh Tabarsi and Allamah Bahr al 'Ulum, he had a comprehensive knowledge of different Islamic studies. He also studied jurisprudential verdicts of Shi'a and Sunni faqihs of the past. He had a unique method in ‘Ilm al rijal by studying the chain of narrators of hadiths in the Four Books independently from narrations. Through this method, he made great contributions to later research.
Саяси бейімділігі
Көптеген дінбасылар мен әлемдік билеушілерден өзгеше, Боруджерди мен Шах Мұхаммед Реза Пахлавидің 1944 жылы Шаһтың Боруджердинің аурухана палатасына келген сапарынан бастап, жылы және өзара пайдалы қарым-қатынастары болған делінеді. Боруджерди саясаттан қалысқан және Шаһқа «жасырын қолдау» көрсеткен, ал Шаһ әкесінің қатал дінге қарсылығын ұстанбаған (мысалы, дін қызметкерлерін әскери қызметтен босатқан) және Боруджерди қайтыс болғанға дейін кейде оны зияраттап тұрған. Боруджердинің мемлекеттік мәселелерде үнсіздік сақтау принципі, Израильдің палестиналықтарға қатысты әрекеттері, Мохаммад Мосаддықтың құлатылуы және оның Ирандағы британдық мұнай өнеркәсібін ұлттандыру және бақылау науқанының аяқталуы, сондай-ақ АҚШ және Ұлыбританиямен жасалған Бағдад келісімі сияқты мәселелерде де үнсіздік сақтауды білдірді. Бұл қолдаудың құрметі ретінде Шаһ мемлекеттік мектептерде діни білім беруді күшейтіп, Мохаррам айында кинотеатрлар мен басқа да әдепсіз дүниежүзілік ойын-сауықтарды қатаң бақылауға алды. Аятолла Боруджерди Пахлави режимінің аграрлық реформаларына қарсы шықты, оны «жерді жою» деп атады. Оның пікірінше, Пахлави шаһтарының аристократтар мен дін қызметкерлеріне тиесілі кең аумақты жерлерді тартып алуы ауылдық өмірді бұзып, діни институттарды әлсіретті. 1979 жылы Иран халық революциясын жетекшілік еткен Рухолла Хомейни Боруджердидің шәкірті болды. Боруджерди Хомейниге саяси қызметке қатысуға тыйым салды, бұл тыйым Боруджердинің өлімімен аяқталды.
Unlike many clergy and temporal rulers, Borujerdi and Shah Mohammad Reza Pahlavi, are said to have had cordial and mutually beneficial relations, starting with a visit by the Shah to Borujerdi's hospital room in 1944. Borujerdi is said to have generally remained aloof from politics and given the Shah his "tacit support," while the Shah did not follow his father's harsh anti clericalism (for example he exempted clergy from military service), and until Borujerdi's death occasionally visited the cleric. Borujerdi's belief in quietism, or silence of state matters, extended to keeping silent in public on such issues as Israel's treatment of the Palestinians, the overthrow of Mohammad Mosaddegh and the end of his campaign to nationalize and control the British owned oil industry in Iran, and the Baghdad Pact alliance with the US and UK. It is thought that as a reward for this support the Shah ensured more religious instruction in state schools, tightened control of cinemas and other offensive secular entertainment during Moharram. Ayatollah Borujerdi passively opposed the Pahlavi regime's agrarian reforms, which he called "agrarian destruction." In his view, the confiscations of large concentrations of landholdings of aristocrats and clergy by the Pahlavi shahs disrupted the fabric of rural life and eroded religious institutions. Ruhollah Khomeini, who would lead the Iranian people's revolution in 1979, was Borujerdi's pupil. Borujerdi forbade Khomeini to take part in political activities, a ban which ended with Borujerdi's death.
Pepsi фәтуасы
1955 жылы Боруджерди Иранда Пепси-Колаға қарсы фетва шығарып, оны заңсыз деп жариялады. Рухолла Хомейнидің сөзіне қарағанда, бұл себебі Ирандағы Пепси франшизасы Хабиб Сабетке тиесілі болған.
In 1955 Borujerdi issued a fatwa making Pepsi Cola illegal in Iran. According to Ruhollah Khomeini, this was because the Pepsi franchise in Iran was held by Habib Sabet,
Өлім
Боруджерди 1961 жылдың 30 наурызында Құмда қайтыс болды. Мұхаммед Реза Шах үш күндік аза тұруды жариялады және оның құрметіне арналған еске алу рәсіміне қатысты.
Borujerdi died in Qom on 30 March 1961. Mohammad Reza Shah proclaimed three days of mourning and attended a memorial service in his honor.
Отбасы
Боруджердидің бірінші әйелінен екі ұлы мен үш қызы болды, олардың барлығынан тек біреуі ғана балалық шағында қайтыс болмады. Тірі қалған қызы күйеуге шыққаннан екі жыл кейін қиын босану салдарынан қайтыс болды. Оның екінші әйелі (Хаж Мухаммад Джафар Рогани Исфаханидің қызы) екі ұл және екі қызын дүниеге әкелді. Оның үшінші әйелі – Сейид Абд әл-Вахид Табатабаидің қызы болды. Оның ұлдарының бірі, 1925 жылы Буруджерде туған Сейид Мұхаммед Хасан Табатабаи Буруджерди, әкесінің ресми үкімдарын жазумен айналысты. 1977 жылы Құмда қайтыс болды.
Borujerdi had two sons and three daughters from his first wife, all but one of whom died in childhood. The one who survived, died due to a difficult giving birth two years after marriage. He had two sons and two daughters from his second wife (the daughter of Hajj Muhammad Ja'far Roughani Isfahani). His third wife was his cousin, the daughter of Sayyid ‘Abd al Wahid Tabataba'i. One of his sons, Sayyid Muhammad Hasan Tabataba'i Burujirdi, who was born in 1925 in Burujird, was in charge of writing the official verdicts of his father. He died in 1977 in Qom.