Кіріспе

BMW автоспорттық қызметі

Тарихы бойында BMW автомобильдері мен мотоциклдері түрлі автоспорттық іс-шараларда сәтті өнер көрсетті. Зауыттық күш-жігерінен бөлек, көптеген жеке командалар BMW жол көліктерін жарыс машиналарынң қатарына қосып, жарыстарға қатысады. BMW сондай-ақ Формула 1, Формула 2 және спорттық автомобильдер жарыстарына автомобильдерді жіберді немесе қозғалтқыштармен қамтамасыз етті. BMW қазіргі уақытта IMSA, Мэн аралы TT, Солтүстік-Батыс 200, Супербайк әлем чемпионаты және Deutsche Tourenwagen Masters (Германияның туристік автомобильдер чемпионаты) жарыстарында белсенділік таныстыруда. 1500 см³ көлемді BMW M10 қозғалтқышы ерекше рөл атқарды. 1961 жылы қарапайым күйде жолға қойылған төрт цилиндрлі қозғалтқыш, жарыс машиналарынң қатарында сәттілікке жетіп, 1970 жылдары Формула 2-де дамыды. Ал ширек ғасыр өткен соң, 1986 жылы турбожүктемелі BMW M12/13/1 қозғалтқышы бастапқы қуатынан шамамен жиырма есе артық, яғни 1400 а.к. қуат өндірді. Бұл қозғалтқыш Формула 1 тарихындағы ең қуатты қозғалтқыштардың бірі деп есептеледі, сонымен қатар BMW жасаған ең қуатты қозғалтқыш атанды. BMW M3 моделінің бастапқы BMW S14 қозғалтқышының негізі ретінде көптеген жеңістерге қол жеткізді. Инженерлік шешімдердің тағы бір керемет мысалы – 1998 жылдың 31 наурызында «әлемдегі ең жылдам серийлік автомобиль» рекордын орнатқан McLaren F1 машинасына орнатылған BMW S70/2 қозғалтқышының жасалуы. Сонымен қатар, үздіксіз дрейф бойынша Гиннес рекордтар кітабына енді (төменде «Гиннес рекордтар кітабына» қараңыз).

1987, 20052010: Туристік автомобильдер әлем чемпионаты

1987 жылы Роберто Раваглиа Schnitzer E30 M3 машинасымен Дүниежүзілік туристік автомобильдер чемпионатында жеңіске жетті, бұл титулды бір ұпай айырмасымен ұтып алды. 2005 жылы Энди Приаулкс жүргізушілер титулын, ал BMW өндірушілер титулын жеңіп алды, бірақ бұл жолы M3 емес, E46 320i машинасымен. Приаулкс BMW Team UK командасының туы астында жарысты, ал машинаны RBM басқарды. Schnitzer Motorsport BMW Team Germany командасының қатысуын ұйымдастырды, олар да E46 320i машиналарымен жарысты, оларды Дирк Мюллер және Йорг Мюллер басқарды. Бұрынғы WTCC жеңімпазы Роберто Раваглиа BMW Team Italy/Spain командасы үшін екі машинаны жүргізді, олардың жүргізушілері Алессандро Занарди және Антонио Гарсия болды. BMW тәуелсіздер санатындағы алғашқы төрт орынды иеленді. 2006 жылы жаңа E90 320si пайда болды, тағы да BMW өндірушілер кубогын жеңіп алды, және тағы да BMW Team UK/RBM командасының жүргізушісі Энди Приаулкс жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетті. BMW Team Germany Дирк және Йорг Мюллермен қайта оралды. BMW Team Italy/Spain Алессандро Занардиді сақтап қалды, бірақ енді екінші машинаны Марсель Коста жүргізді, кейіннен оны Дункан Хьюсман алмастырды. Приаулкс 2007 жылы тағы да титул жеңіп алды, бірақ BMW келесі екі маусымда Аугусто Фарфусты қосып алғанмен, SEAT командасынан жеңілді. 2010 жылы BMW WTCC-дегі қатысуын қысқартты, тек екі машинаны BMW Team RBM туы астында, штаттандырылған жүргізушілер Энди Приаулкс және Аугусто Фарфуспен қатыстырды. Chevrolet көптеген жарыстарда үстемдік танытқандықтан, BMW қиындыққа тап болып, өндірушілер турнирінде үшінші орынға ғана қол жеткізді. Жүргізушілер турнирінде Приаулкс маусымды 4-орында, ал Фарфус 7-орында аяқтады. Дегенмен, тәуелсіздер кубогында Серхио Эрнандес BMW 320Si машинасымен чемпион атанды. BMW 2010 жылғы маусымның соңында WTCC-ден шықты, чемпионатта тек тәуелсіз жүргізушілер BMW-ні өкілдік етті.

1950-1984 жылдар

BMW пилоттары соғыс алдындағы спорттық BMW 328 моделін Формула 2 сериясындағы соғыстан кейінгі ертедегі күш-жігердің негізі ретінде пайдаланды, бұл Формула 1-ге қадам басу болды; 328 кейде F1 жарыстарына қатысты. BMW өз командасын басқарды, бірақ Veritas, AFM, Jicey және тіпті Шығыс Германиядағы EMW сияқты басқа да кіші командалар 328-ден немесе оның екі литрлі алты цилиндрлі қозғалтқышынан алынған машиналарды қолданды. Алайда, 1955 жылы алғашқы F2 сериясының тоқтатылуы мен келесі жылы қайта жандануынан кейін BMW басшылығы қымбат ашық дөңгелекті жарыстарға қатысудан бас тартты. 1967 жылы Формула 2 ережелері 1600 куб.см моторларға рұқсат ету үшін өзгертілді, ал BMW-нің жаңа басшылығы ашық дөңгелекті жарыстар идеясына көбірек ынталанды. Людвиг Апфелбек жобалаған радиалды төрт клапанды цилиндр басқышпен BMW M10 блогы біраз уақыт қолданылды. 1968 жылғы маусымда компания 100 шассиін пайдалана отырып, Lolaмен бірікті. BMW компаниясы Жо Сифферт пен Хьюберт Ханнеге демеушілік етті. 1969 жылы команда Lola 102 машинасына ауысты және BMW-нің 1600 куб.см қозғалтқышының жаңа жетілдірілген нұсқасын пайдаланды, оны M12 деп атады. Сифферт пен Ханне бұрынғыдай қатысты; Герхард Миттер мен Дитер Квестер үшінші көлікті бөлісті. Маусымның ортасында BMW өзінің жеке шассиін, 269-ды, Хоккенхаймрингте таныстырды. Алайда Миттер 1969 жылы Нюрбургрингте өткен Германия Гран-присі үшін жаттығу кезінде 269-да қаза тапты, онда трассаның ұзындығына байланысты F2 F1 қашықтығында жарыса алды. Техникалық ақаулық күдікті болғандықтан, BMW-нің барлық қатысушылары жарыстан шығарылды. 1970 жылғы F2 маусымында BMW 270 шассиін таныстырып, Джо Сифферт, Хьюберт Хан, Дитер Квестер және Джеки Иккпен бірге жарысқа шықты. Алайда, 1971 жылы BMW-нің қатысуы шектелді, команда тек Дитер Квестердің Eifelland командасына қозғалтқыштармен қамтамасыз етті. F2 қозғалтқышы ережелерінің 2000 куб.см өндіріс негізіндегі қозғалтқыштарға өзгеруімен BMW 1972 жылғы маусымда жарыстан үзіліс жасады. BMW 1973 жылы F2-ге оралғанда компания қайтадан тек қозғалтқыштармен қамтамасыз етті. March командасының жүргізушілері Жан-Пьер Бельтуз және Жан-Пьер Жариерді ресми түрде қолдағанмен, олар Beta Racing (неміс Ханс Йоахим Стукпен) және Brian Lewis Racing сияқты командаларға да қозғалтқыштар жеткізді. 1973 жылдан бастап 1984 жылы Формула 2 аяқталғанға дейін BMW 1973, 1974, 1975, 1978, 1979 және 1982 жылдары чемпиондық атақты жеңіп алған жүргізушілерге қозғалтқыштар жеткізді.

1980-1987 жылдар

1980 жылы BMW Brabham F1 командасы үшін турбоқозғалтқыш әзірлеп жатқанын хабарлады. BMW M12 қозғалтқышы алғаш рет 1982 жылғы маусымда жарысқа қатысты. 1982 жылғы Канада Гран-приінде Нельсон Пике жеңіске жетті, ал команданың екінші пилоты Риккардо Патрезе болды. Келесі маусымда BMW ATS командасына қозғалтқыштарды жеткізді, ал зауыттық қолдауы бар Brabham Пике үшін чемпиондық жеңіске қадам басып, төрт рет жеңіске жетті. 1984 жылы тағы екі жеңіс тіркелді, сондай-ақ BMW қозғалтқыштарын алған командалар тізіміне Arrows командасы қосылды. 1985 жылы Пике басқаратын Brabham, енді Марк Сюрермен бірге, бір ғана жеңіске қол жеткізді. 1986 жылы BMW жаңа Benetton командасына қозғалтқыштарды жеткізе бастады, олар Герхард Бергердің арқасында BMW қозғалтқышы үшін жалғыз жеңіске ие болды. Дегенмен, Brabham командасындағы зауыттық қолдау Патрезе мен Дерек Уорвиктің қайта оралуымен үлкен табысқа жетпеді. 1986 жылғы маусымның соңында BMW 1987 жылғы маусым соңында Формула-1 жарысын тоқтату туралы хабарлады. Алайда, BMW-нің M12/13 қозғалтқышы қолданыла берді, себебі Megatron Arrows командасы үшін қозғалтқыштарға құқықтарды сатып алды. Ligier командасы да 1987 жылғы маусымға арналған қозғалтқышпен қамтамасыз етілді. 1988 жылғы маусымнан кейін турбоқозғалтқыштарға тыйым салынды, ал Arrows бұрынғы BMW қозғалтқышын пайдалануын тоқтатты. BMW M12/13 турбоқозғалтқышты тік 4 қозғалтқышы жарыс жағдайында алғашқы Formula 1 қозғалтқышы ретінде танымал болды, бірақ күшейткішін өзгерту арқылы біліктілікке қатысу үшін де қолданылуы мүмкін болды. Бұл қозғалтқыштың диаметрі мен поршеннің жылжуы x болатын, ал оның сыйымдылығы 1499,79 см³ құрады. Кранвалдың максималды айналу жылдамдығы 11200 айналым/мин болды. Ең жоғары қуаттылық шамамен 1000 фунт/кв. дюймді құрады.

1997-2005: Ле-Ман арқылы Формула 1-ге оралу

1997 жылы BMW 2000 жылы V10 қозғалтқыштарын ұсыну үшін Williams Grand Prix Engineering компаниясымен серіктестік құрғанын жариялады. Осы серіктестіктің бастапқы дамуы BMW-нің спорттық автомобильдеріне қатысты болды. Williams компаниясы құрастырған, BMW M70 V12 қозғалтқыштарымен жабдықталған шассилер, ұзақ жылдардан бері серіктес болған Schnitzer Motorsport командасымен жарысқа қатысты. 1998 жылғы үлкен жетістікке ие болмаған модель жақсартылды, соның нәтижесінде BMW 1999 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында BMW V12 LMR көлігімен жеңіске жетті. Көліктер жарыстан шығарылғанға дейін 2000 жылғы ALMS сериясында қосымша жетістіктерге қол жеткізді. Жеңістен кейін BMW-нің Williams компаниясымен серіктестігінің екінші кезеңі басталды, онда BMW Формула-1 үшін қуатты E41 V10 қозғалтқышын жасады. Жаңа Williams BMW 2000 жылғы маусымда Ральф Шумахер мен Дженсон Баттон басқарып, тұсаукесер өткізді. 2001 жылы Шумахер 3 рет жеңіске жетті, ал жаңадан келген Хуан Пабло Монтойя өзінің алғашқы жеңісін тойлады. 2002 жылы Шумахер бір рет жеңіске жетті, бірақ 2003 жылы Williams BMW қайтадан жеңіске жетті, Шумахер мен Монтойя әрқайсысы екі рет жеңіске ие болды. 2004 жылы Монтойя жеңіске жетті. 2005 жылы туындаған даулар BMW мен Williams серіктестігінің күрт нашарлауына әкелді. Көліктегі техникалық бұзылулардың себептерін анықтаудағы үнемі келіспеушіліктер BMW-ді маусым барысында P84/5 V10 қозғалтқышын жетілдіруден бас тартуға мәжбүр етті, нәтижесінде команданың жаңа пилоттары Марк Веббер мен Ник Хайдфельд жеңіске жете алмады. Соның салдарынан команда конструкторлар чемпионатында 5-орынға орналасты.

2006-2009: BMW Sauber F1

Уильямспен ажырасуға ниеттенген BMW басшылары, компанияның автоспорт бөліміне F1 командасын қосу арқылы серіктес қажеттілігін жоюдың жалғыз мүмкін шешім екеніне келісті. Саубердің жаңа, көп миллион долларлық зерттеу және әзірлеу орталығы, соның ішінде жетілдірілген жел туннелімен қамтамасыз етілгендігіне қызыққан BMW, Питер Сауберге команданы сатып алуды ұсынды, өзіндік құрылыс салуға тырыспады. Саубер ұсынысты қабылдады, сату аяқталды және команда 2006 жылғы F1 маусымында BMW Sauber F1 деген атпен жарыса бастады. Команданың базасы Швейцарияның Хинвил қаласындағы Саубер орталығы мен Мюнхендегі BMW арасында бөлісті. BMW Sauber F1.06 үлкен жетістікке жетті, конструкторлар чемпионатында бесінші орынды иеленді. BMW 2006 жылы BMW Williams драйвері Ник Хайдфельдті, келісімшарт бойынша Саубер драйвері Жак Вильнёвпен бірге сақтап қалды. Вильнёв пен команда арасындағы келіспеушіліктерден кейін, поляк драйвері Роберт Кубица Вильнёвтің орнын басты. BMW-ның 2007 жылғы маусымы алдыңғы жылғы нәтижелерге қарағанда жақсарды. Көлік әлі де Ferrari мен McLaren-нан нашар болғанымен, ол өзге командалардан басым болды. BMW барлық жарыста ұпай жинап, конструкторлар чемпионатында екінші орынды (Маклареннің дисквалификациясынан кейін) 100-ден астам ұпаймен аяқтады. 2008 жылы BMW Канада Гран-приінде тұңғыш рет жеңіске жетті. Команда сондай-ақ Хайдфельдтің Австралиядағы маусымның бірінші жарысында және Кубиканың Монте-Карлода екінші орын алғандай, бірнеше мәрте пьедесталға көтерілді. 2009 жылдың шілдесінде BMW 2009 жылғы маусым соңында Формула 1-ден шығатынын хабарлады. Команда бұрынғы иесі Питер Сауберге қайтарылды, ол Конкорд келісіміне байланысты 2010 жылғы маусымда атаудың BMW бөлігін сақтап қалды. Команда 2011 жылдан бастап атауынан BMW-ді алып тастады.

Е формуласы

BMW 5-ші маусымда Формула E-ге ресми өндіруші ретінде қатысады. Неміс автокөліктерінің ірі өндірушісі 2018/19 маусымда Andretti командасы қолданатын жаңа қуат жүйесін жасақтайтынын мәлімдеді. Маусымда команданың пилоттары Антонио Феликс да Коста және Александр Симс болады.

2013-2020 жылдар

BMW 2013 жылы Хоккенхаймрингте өткен маусымның финалында Audi-мен бүкіл маусым бойы қызыл тісті күрес жүргізгеннен кейін, екінші рет қатарынан өндірушілер чемпионатын жеңіп алды. Жүргізушілердің құрметі Audi жүргізушісі Майк Роккенфеллерге бұйырды, ал командалардың құрметі Audi Sport Team Phoenix-ке тиесілі болды. BMW Австрияның Зальцбург қаласындағы Red Bull Ring трассасында тамаша 1-2-3 нәтиже көрсетті, мұнда Бруно Шпенглер Марко Виттманн мен Тимо Глоктан озып шықты. BMW Хоккенхаймдегі финалдық жарысқа іріктеуде алдыңғы екі қатарды толығымен басып алды. BMW M3 көлігімен DTM жарысында 51 жеңіске қол жеткізді және 2014 жылғы маусымнан бастап жаңа M4 DTM көлігіне көшті.

BMW формуласы

1990 жылдары Formula BMW, BMW K мотоциклінің қозғалтқыштарымен жабдықталған шағын автомобильдермен жабдықталған, дамытушы серия ретінде таныстырылды. Бұл серияда Ральф Шумахер және Нико Росберг сияқты бұрынғы жүргізушілер өнер көрсетті. Formula BMW содан бері үш континентте төрт чемпионатты қамтиды. 2003 жылы неміс сериясын Оңтүстік-Шығыс Азия чемпионаты, ал келесі жылы Ұлыбритания мен АҚШ-тағы сериялар қосылды. 2008 жылы Ұлыбритания және Германия чемпионаттары бірігіп, жаңа жалпы еуропалық серияны құрайды.

Ле-Ман

1939 жылы BMW 328 өзінің класында бірінші орынды (жалпы есепте бесінші) 1939 жылғы Ле-Манның 24 сағатында 236 айналымды аяқтау арқылы жеңіп алды. 33 жыл өткен соң, 1972 жылы Schnitzer Motorsport BMW 2800CS көлігімен жарысқа алғаш рет қатысты. Келесі жылдары BMW Ле-Манның 24 сағатында жиі қатысушы болды, 1972 жылдан 1989 жылға дейін және 1993 жылдан 2000 жылға дейін BMW жарыс машиналарын пайдаланған жеке командалар, сондай-ақ BMW қозғалтқыштарымен жабдықталған командалар бәсекеге түсті. Ең табыстысы – 1995 жылы Ле-Манның 24 сағатында жеңіске жеткен McLaren F1 GTR, ол BMW S70 6.1L V12 қозғалтқышымен жабдықталған еді. Сондай-ақ, BMW Motorsport BMW 3.0 CSL (1973), BMW 3.5 CSL (1976), BMW M1 (1980, 1981), McLaren F1 GTR (1996, 1997), BMW V12 LM (1998), BMW V12 LMR көліктерімен де қатысты. Соңғы көлік, Williams Grand Prix Engineering жобалаған және Schnitzer Motorsport қатысқан, 1999 жылы Ле-Манның 24 сағатында Audi, Toyota, Mercedes Benz, Nissan және басқа да зауыттық командаларға қарсы жалпы жеңіске жетті. American Le Mans Series – BMW үш рет (2001, 2010, 2011) GT командалық чемпионатын және GT автомобиль өндірушісінің атағын жеңіп алды. Екі рет (2010, 2011) Team RLL командасымен Crowne Plaza V8 қозғалтқышымен жұмыс істейтін M3 GT купесінде және бір рет (2001) BMW Motorsport командасымен V8 қозғалтқышымен жұмыс істейтін M3 GTR көлігінде.

Дакар раллиі / WRC

RAC Rally – 328 спорттық автокөлігі 1939 жылы осы жарысты жеңіп алды. Австрия Альпілік раллиі – BMW 2002tii 1973 жылғы Әлемдік ралли чемпионатында Ахим Вармбольдтың жеңісімен басталды. Бұл BMW-дің Әлемдік ралли чемпионатындағы тұңғыш жеңісі болды. Tour de Corse – BMW M3 E30 1987 жылы Жан Жак Ленн жеңген 1987 жылғы Әлемдік ралли чемпионатында осы жарысты жеңіп алды. Дакар раллиінде Mini John Cooper Works Buggy 2020 және 2021 жылдары да жеңіске жетті. Mini All4 Racing бұл жарысты 2012 жылғы Дакар раллиінен бастап 2015 жылға дейін қатарынан төрт рет жеңіп алды, бұл BMW қозғалтқышымен жұмыс істейтін ең табысты команда.

BMW үшін Дакар ралли чемпионаты

Жыл Жүргізуші Көмекші жүргізушісі 2012 Стефан Петерхансел Жан Пол Коттрет 2013 Стефан Петерхансел Жан Пол Коттрет 2014 Нани Рома Мишель Перин 2015 Насер Аль Аттия Маттье Баумель 2020 Карлос Сайнц аға Лукас Круз 2021 Стефан Петерхансел Эдуард Булангер

Гиннес рекордтар кітабы

2013 жылдың 11 мамырында BMW рекордты "АҚШ-қа қайтаруды" қалағандықтан, ең ұзақ дрейф рекордын жасау үшін Гиннестің рекордтар кітабына енді. Йохан Шварц BMW F10 M5 машинасымен 82,5 шақырымға үздіксіз дрейф жасады, бұл Әбу-Дабиде Chevrolet Camaro-да Абдо Фегали жасаған 11 180 метрлік (шамамен 6,95 миль) әлем рекордын бұзды.

Басқа іс-шаралар

BMW Формула-1-ден шыққаннан кейін 1980-ші және 1990-шы жылдардың соңында түрлі туристік және спорттық жарыстарда сәтті өнер көрсетті. 1986 жылы BMW Солтүстік Америка IMSA GT Чемпионатында BMW GTP машинасымен де көп табысқа жете алмады. 1987 жылдан бері Кумхо BMW Чемпионаты да бар, бұл BMW-ге арналған эксклюзивті автоспорттық чемпионат. Ол Ұлыбританияда өткізіледі, кейде жарыстар Еуропа материгінде де ұйымдастырылады. 2005 жылы BMW Challenge Кумхо BMW Чемпионатының бір класы ретінде қосылды, бірақ бір жыл өткен соң жеке Біріккен Корольдік Чемпионаты – BMW Өндірістік Чемпионаты болып өзгерді. 2008 жылы комитет пен ұйымдастырушы клуб (CTCRC) арасындағы даудан чемпионат мәртебесінен айырылып, PBMW Кубогы құрылды. Automatic Racing 2008 жылғы Rolex Sports Car Series маусымына Jep Thorton, Tom Long, Joe Varde және David Russell-ден тұратын америкалық командамен BMW M6 машинасымен қатысты. Turner Motorsport 2010 жылғы маусымда BMW M6 машинасымен, ал 2011-2013 жылдары екі BMW M3 машинасымен қатысты. Олар GT класында алты Rolex GT жеңісі мен 24 үздік ондыққа енді, соның ішінде 2013 жылы Америка трассасында GT M3 және GS M3 үшін сирек кездесетін екі класта жеңіске жетті.