Кіріспе

Исламабад қор биржасы (PSX ISE) – Пәкістанның астанасы Исламабад қаласында орналасқан қор биржасы. 2016 жылы ол Пәкістан қор биржасымен біріктірілді.

Тарих

Исламабад қор биржасы 1989 жылғы 25 қазанда Беназир Бхутто билік еткен кезде Исламабадта кепілдікпен шектелген компания ретінде тіркелді. 1989 жылы Пәкістанның жоғарғы сотының судьясы Исламабадта жаңа қор биржасын ашуға рұқсат беру процедурасын тергеді. Судьяның қорытындысы бойынша, сол кездегі қаржы министрі Эхсан әл-Хақ Пирача бұл мәмілені мақұлдауға көмектескені, бұл оның бұрын директор болып жұмыс істеген компанияға ғана пайда әкелгені анықталды. Сонымен қатар, оның отбасының бір мүшесі мәмілені бекіткен кезде сол компанияда директор болып отырған. Сот отырысын жүргізген судья қаржы министрінің жаңа қор биржасын ашуға байланысты заңсыз әрекеттер жасағанын айыптап, қатаң пікір білдірді. Ол 1992 жылғы 7 қаңтарда қор биржасы ретінде лицензияланды және 1992 жылғы шілдеде сауда-саттыққа шықты. ISE 2012 жылғы «Қор биржаларының корпорацияландыру, демотуализация және интеграция» заңына сәйкес 2015 жылғы 26 тамызда корпорацияланды және демотуализацияланды. Осының нәтижесінде оның атауы Исламабад қор биржасы акционерлік қоғамы болып өзгертілді. 2016 жылғы 11 қаңтардан бастап Исламабад қор биржасы 2012 жылғы «Қор биржаларының корпорацияландыру, демотуализация және интеграция» заңына сәйкес Қарачи қор биржасымен біріктіріліп, Пәкістан қор биржасын құрады.

Сауда жүйесі

Бастапқыда, акцияларды саудалаудың айқайлау әдісі (сауда алаңында ауызша ұсыныстар мен сұраныстарды қолданатын саудалау әдісі) қабылданды, ол 1997 жылы "ISE CTS" деп аталатын автоматтандырылған сауда жүйесімен (бағалы қағаздар бойынша тапсырыстарды компьютерлік түрде сәйкестендіретін жүйе) ауыстырылды. 2002 жылы ISECTS "ULTRA TRADE" сауда жүйесіне ұшырады, ол өте тиімді ғана емес, сонымен қатар кеңейтілген сауда мүмкіндіктеріне және интернет саудасы функциясына ие. Компьютерлік сауда жүйесі бағалы қағаздар саудасында қажетті ашықтықты қамтамасыз етті. Ол ұсыныстар мен сұраныстарды автоматты түрде сәйкестендіріп, орындау үшін жасалған. Барлық тапсырыстар баға және уақыт бойынша қатаң басымдықпен қарастырылады, осылайша ешбір тапсырыс қабылданбастан немесе одан өтуден қорғалған таза аукциондық нарық қамтамасыз етіледі. Осылайша, ең қолайлы сауда орындалып, қатысушыларға адам факторынсыз жіберіледі. Әр тапсырысы бойынша мүшеге растау және мәртебе туралы хабарламалар дереу жіберіледі. 2003 жылдың 23 маусымында ISE-де қашықтықтан саудалау немесе интернет саудасы іске қосылды. Енді брокерлер ISE-нің қашықтықтан саудалау бағдарламалық құралын пайдаланып, әлемнің кез келген жерінен LAN желісінде жұмыс істегендей сенімді сауда жасай алады.

Бірыңғай сауда жүйесі

2007 жылдың 30 сәуірінде Исламбад қор биржасы мен Лахор қор биржасы бірігіп, нарықтағы өтімділікті арттыру, бағаның дұрыс анықталуын жақсарту, ашықтықтың деңгейін көтеру, сауда-саттық көлемін ұлғайту, инвесторлар базасын кеңейту, саудадағы тәуекелдерді және бұрмалауларды қысқарту, инвестиция тартушыларға тиімді қызмет көрсету және екі биржаның беделін жақсарту мақсатында бірыңғай сауда платформасын құрды.

Индекстер

2004 жылдың 1 қаңтарында ISE өзінің капиталға салмақталған индексін – ISE 10 индексін іске қосты, оның базалық күні 2002 жылдың 31 желтоқсаны, ал құны 1000 болды. Бұған дейін ISE KSE 100 индексін пайдаланған. ISE-де 1996 жылдың қараша айында іске қосылған ISE Network Index деп аталатын бағаға негізделген индексі де бар.

ISE мұнарасы

ISE мұнарасы 22 қабаттан тұратын ғимарат, бұл оны Телеком мұнарасынан кейін Исламабадтың екінші ең биік ғимараты етеді. Ғимараттың жалпы ауданы – үш деңгейлі жер асты және жер үстінен 18 қабаттан құралған. Жер астында бір уақытта үш жүз автомобильге арналған орын бар. Ғимаратта соңғы HVAC жүйесінің талаптарына сай келетін техникалық бөлме де қарастырылған. Бірінші қабат банктердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға бөлінген. Әр қабатта 6 жолаушы және 1 жүк лифтісімен қатар үш сатыр бар. Ғимаратта орталықтандырылған салқындату және жылыту жүйесі орнатылған. Оны 2009 жылдың 31 шілдесінде премьер-министр Сайед Юсуф Раза Гилани салтанатты түрде ашты.