Кіріспе

Шығыс Мельбурн – Австралия, Виктория, Мельбурн қаласындағы ішкі қала маңындағы аудан, Мельбурнның Орталық бизнес ауданынан шығысқа қарай орналасқан, Мельбурн қаласының жергілікті басқару аймағының құрамында. 2021 жылғы халық санауы бойынша Шығыс Мельбурнның халқы 4896 адамды құрады. Шығыс төбесі бұрын Урунджери тайпасы мен Фитцроймен бірге Нгар го (немесе «биік жер») деп аталып келген. Бүгінде Ярраға қарай созылатын Жолимонт жазығы, Урунджери тайпасы Куо Юнг (немесе «құрғақ ағаштар») деп атаған аймақтың бір бөлігі болған. 1837 жылы Порт-Филлип округінің геодезисі Роберт Ходдл бұл жерге Шығыс Мельбурн деген ат берген, бірақ ол 1840 жылға дейін, көршілес Фитцрой мен Коллингвуд қоныстанғаннан кейін ғана қоныстанды. Алғашқы қоныс аударушылардың бірі – 1840 жылы көшіруге болатын үй салған Чарльз Ла Троб. Көшелерді жоспарлау 1849 жылдың шілдесінде бекітілді. 1960 және 1970 жылдары басқа ішкі қала маңындағы аудандар жаңаруға ұшыраған кезде, дәстүрлі түрде «көк лента» аймағы саналатын Шығыс Мельбурн уақытша құлдырауды бастан өткерді. Көптеген ескі үйлердің орнына пәтерлер салына бастады. Көптеген сақталған үйлер жылдар бойы жатақханаларға айналдырылды. «Хилтон» қонақ үйінің құрылысы кезінде бес қабатты Виктория дәуіріндегі «Кливеден» сарайы, Мельбурндағы ең үлкен сарай бұзылды (бал залының панельдерінің, есіктерінің және әрлеулерінің шағын бөлігі «Хилтонның» ресми ресторанында сақталған). Аймақтағы ауруханалардың дамуы мен кеңеюі Виктория Парадының төңірегіндегі аумақтың көп бөлігіне әсер етті. 1990 жылдары Шығыс Мельбурн жылжымайтын мүліктің бағасының қайтадан күрт өсуін бастан өткерді. Джолимонттағы «Бектон» құрылысы, көркем грузин ауылының үлгісімен салынған, Мельбурнның ішкі қаласындағы алғашқы эксклюзивті аудандардың бірін құрды. Қалған көптеген сарайлар мен террасалар мұра тізіміне енгізіліп, пәтерлерге бөлінді. Кейіннен Виктория сыра қайнату зауыты да Манхэттен ауданының атымен «ТриБеКа» деп аталған эксклюзивті пәтерлерге айналдырылды. Шығыс Мельбурнның қалаға жақын орналасуы, шағын ауданы және салыстырмалы түрде бұзылмаған көшелер оның мүлкінің қымбаттылығын және жоғары сұранысын қамтамасыз етеді.

Халық саны

2016 жылғы санақта Шығыс Мельбурнның халқы 4964 адамды құрады. Халықтың 62,8%-ы Австралияда туған. Ең көп кездесетін туған елдер – Англия (4,2%) және Жаңа Зеландия (3,0%). Халықтың 75,0%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: діні жоқ – 42,8%, католик – 18,3%.

Қоғамдық және институционалдық ғимараттар

Шығыс Мельбурн – Спринг-стрит және Қазынашылық алаңында орналасқан Парламенттік ауданда Виктория үкіметінің орналасқан жері. Қазынашылық алаңы Спринг-стриттегі үкіметтік ғимараттарымен, оның ішінде Виктория Парламенті үйімен (1856 жылы Питер Керрдің жобасымен салынған) және ескі Қазынашылық ғимаратымен (1857 жылы Джон Джеймс Кларк жобалаған) ерекшеленеді. Қазынашылық алаңы Австралиядағы қайта жандану стиліндегі ең әдемі көше ландшафтын құрайды, ол Премьер-министр кеңсесінің және Қазынашылықтың, Мемлекеттік кеңселердің (қазір Білім беру министрлігі), бұрынғы Үкіметтік баспа кеңсесінің және 1912-1914 жылдары Джон Смит Мердок жобалаған Орталық үкімет кеңселерінің фасадтарын біріктіреді, барлығы Қазынашылық бағына қарап тұр. Бұл кеңселердің арт жағы Сент-Эндрюс-плейс көшесінің ерекшелігі болып табылады. Австралия Федерациясы құрылғаннан кейін, Орталық кеңселер ғимараты 1911 жылдан 1927 жылға дейін Австралия үкіметінің әкімшілік орталығы ретінде қызмет етті, оның ішінде Премьер-министр мен генерал-губернатордың кеңселері де орналасты.

Діни ғимараттар

Жұрттан жақын орналасқан Кафедралды алаңда Сент-Патрик соборы, Католиктік теологиялық колледжі және көптеген бұрынғы діни ғимараттар орналасқан, қазір олар көп мақсатты қолданысқа ие. Англикандық Санкт-Петер шіркеуі католик соборының қарсы бетінде тұр. 1859 және 1863 жылдар аралығында салынған бұрынғы баптист шіркеу үйі, кеңсе ғимаратына айналдырылғанда көп өзгеріске ұшырағанымен, Шығыс Мельбурндағы классикалық стильдегі ең әдемі ғимараттардың бірі болып саналады және оны Томас Уоттс жобалаған. Хотем және Паулетт көшелерінің қиылысында орналасқан, 1880 жылдары салынған үлкен Кэрнс ескерткіш пресвитериан шіркеуі 1988 жылы өртенгеннен кейін инновациялық түрде пәтерлерге айналдырылды, сыртқы құмтас қабырғасы ғана сақталды.

Коммерциялық ғимараттар

Басқа да көзге түсетін ғимараттар: Ричард Спейт пен Гарри Томпкинс салған Виктория суретшілер қоғамының (1892) «Өнер және қолөнер» стиліндегі ғимараты, Шығыс Хилл өрт сөндіру бекеті (1893) және Крауч пен Уилсонның жобалаған Шығыс Мельбурн синагогасы (1877). 1955-1958 жылдар аралығында Ниcholson көшесінде, Мельбурн қалалық орталығының шетінде салынған және Bates, Smart & McCutcheon компаниясы жобалаған Orica House әлемдегі алғашқы «перделік қабырғалы» шыныдан жасалған көк үйлердің бірі және Мельбурнның қатаң биіктік шектеулерін бұзған тұңғыш көк үй ретінде белгілі. 1961 жылға дейін ол Австралиядағы ең биік ғимарат болып саналды. Альберт және Виктория көшелері арасында орналасқан Виктория сыра зауыты (1882) Уильям Питттің ерте туындыларының бірі ретінде ерекшеленеді. Оның қамал тәрізді фасады жартылай қалпына келтіріліп, қазір TriBeCa пәтерлеріне айналдырылған.

Тұрғын үй

Шығыс Мельбурнда Мельбурнның ең алғашқы үйлері орналасқан. Аймақта терассалы тұрғын үйлер басым болғанымен, қала маңында сақталған әдемі үйлер де бар. Шығыс Мельбурндағы ең көне және ең ірісі – 1853 жылы Ньюсон мен Блэкберн жобалаған көк тастан салынған Bishopscourt колониалды үйі. 1874–1876 жылдары ол Викторияның Үкімет үйі ретінде пайдаланылды және құрылысы аяқталғаннан бері Мельбурнның барлық Англикан епископтары мен архиепископтарының резиденциясы болып табылады. Бұл үй Виктория мұрасының тізіліміне енген. 1861 жылы салынған, Хотем көшесіндегі 157 нөмірдегі екі қабатты үй тұрғын үй архитектурасында қолданылған готикалық стильдің сирек кездесетін мысалы ретінде ерекшеленеді. Бұл үйді көбінесе Джозеф Рид салған деп есептейді және ол оның алғашқы тұрғын үйлерінің бірі саналады. Сәйкесінше, ол Виктория мұрасының тізілімінде де тіркелген. Tasma Terrace (1878) (сәулетшісі Чарльз Уэбб), Мельбурнның ең әдемі терассалы үйі және Викториядағы Ұлттық Трасттың кеңсесі, сондай-ақ Clarendon (Her Place әйелдер мұражайы), Шығыс Мельбурн террасасы, Джордж көшесіндегі Annerley және Хотем көшесіндегі Cypress Terrace (1867) сияқты бірнеше терассалы үйлер ерекше. Queen Bess Row деп аталатын үлкен Queen Anne стиліндегі қалалық үй де назар аударарлық. 1887 жылы аяқталған және Tappin, Gilbert және Dennehy сәулет фирмасы жобалаған бұл әсерлі қызыл кірпіштен салынған ғимарат тұрғын ауданның маңызды бөлігін құрайды. Тағы бір маңызды орын – Симпсон көшесі мен Веллингтон Парадының бұрышында орналасқан эклектикалық Эдвард стиліндегі Eastbourne Terrace. Шығыс Мельбурнға арт-деко стиліндегі үйлер мен пәтерлер де тән. Архитектуралық мұраның бірегей мысалы – 458 Виктория Парадта орналасқан "Dorijo" пәтер ғимараты. 1934 жылы архитектор И. Г. Андерсон жобалаған Dorijo-ның ерекшеліктеріне ғимараттың қасбеті бойында жоғары қарай жылдамдап өсетін үш балконының мөлшерін азайту және ғимараттың ең жоғары тұсындағы айқын мұнарасы жатады, ол оның басқа, көбірек даулы жобасы – Lonsdale House-пен байланысты.

Мектептер

Католиктік теологиялық колледж бұрынғы Парад колледжі ғимаратында орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, Шығыс Мельбурн Мельбурнның көптеген танымал мектептерінің алғашқы орны болды, олардың ішінде: Скотч колледжі, Сент-Патрик колледжі, Кафедралық колледж, Сент-Кевин колледжі, Католик қыздар колледжі, Пресвитериан қыздар колледжі және Парад колледжі.

Парктер мен қоғамдық орындар

Шығыс Мельбурнда әсем безендірілген, Виктория дәуіріне тән көптеген бақтар бар, олардың ең үлкендері – Қазынашылық бақтары мен Фицрой бақтары. Жолимонттағы Ярра паркі пикниктер үшін пайдаланылады және, әуелде көлік тұрағы ретінде қолданылуы дау тудырып отыр, MCG үшін арналған. Парламент үйіне жақын орналасқан, фонтаны бар шағын алаң – Parliament Gardens 1934 жылы Мельбурн қаласының шешімімен халыққа ашық кеңістік ретінде берілді, содан кейін заманауи фонтан орнатылды. Шығыс Мельбурн аумағының шамамен 41% -ы қоғамдық саябақтарды құрайды.

Құрылған ғимараттар

Австралияның "жалаңаш классикалық" стилінің ең үздік мысалдарының бірі – Даллас Брукс залы 1969 жылы салынды және көп жылдар бойы маңызды іс-шаралар өткізу орталығы болып қызмет етті. 2001 жылдан кейін ғимарат иелері, Виктория еркін зиялылары, оны көп мақсатты коммерциялық құрылыс үшін сату және бұзу туралы хабарлағаннан кейін дау туды. Ғимараттың архитектуралық және мәдени маңызына қарамастан, оның мұра қорғау статусы әлі белгісіз. Кейіннен ғимарат бұзылып, оның орнына Истборн тұрғын үй кешені салынды. А. Б. Брук 1914 жылы 92 (бастапқыда 495) мекенжайында, Сент-Винсент ауруханасының қарсы бетінде Сомерсет үйі деп аталатын үш қабатты кірпіш ғимаратты салды. Ол резервтік бағасына жетпегендіктен аукционда сатылмады, содан кейін қайырымдылық әпкелеріне сатылып, Санкт-Винсент перзентханасы болып қайта жабдықталды. 1975 жылы бұзылған болып хабарланады.

Көлік

Шығыс Мельбурн Веллингтон Парады мен Виктория Парадындағы маңызды трамвай желілерімен қамтамасыз етілген, екеуі де қалашықтың батыс шетіндегі CBD-мен байланысады. Шығыс Мельбурн теміржолмен де қамтамасыз етілген, екі маңызды стансасы бар: Спринг-стриттегі Парламент метро стансасы (Мельбурннің астында өтетін Сити Лоптың бөлігі) және Хёрстбридж және Мернда желілеріндегі Джолимонт стансасы, оны көбінесе MCG-де өтетін шараларға қатысушылар пайдаланады. Пунт жолы мен Ходдл көшесі, екеуі де қалашықтың шығыс шекарасында орналасқан, аймақтағы автобус бағыттары үшін маңызды тас жолдар болып табылады.

Денсаулық

Бірнеше ауруханаларға жақын орналасқандықтан, көптеген медицина қызметкерлері Шығыс Мельбурнда кеңселер ашады. Олардың ішінде Корольдік Викториялық Көз және Құлақ ауруханасы (RVEEH), Питер Маккалум қатерлі ісік орталығы және Фримасон ауруханасы бар. Бұған қоса, Сент-Винсент ауруханасы мен Сент-Винсент жеке ауруханасы Мельбурн, бұрынғы орналасқан жерінен Фицройге көшірілді.

Шығыс Мельбурндағы елді мекендер

Жолимонт – Шығыс Мельбурн қаласының ішіндегі аудан. Жолимонт өте шағын аумақты ғана құрайды. Оның көп бөлігін Мельбурн крикет алаңы және оны қоршаған Ярра паркі алып жатыр, сондай-ақ оның жеке теміржол станциясы бар. Жолимонттың қалған бөлігі – көптеген Виктория стиліндегі терассалық үйлер мен кеңсе ғимараттарынан тұратын бір тұрғын үй кешені. Порт-Филип аймағының алғашқы басқарушысы, кейіннен вице-губернатор болған Чарльз Ла Тробе отбасымен бірге Жолимонтта құрастырылған коттеджде тұрған. Ла Тробтың коттеджі 1963 жылы Корольдік паркіне көшіріліп, қазірде жалпы жұртқа ашық. Жолимонтта тұрған тағы бір белгілі тұлға – Уильям Гилфойл.