Жак Румен: Гаитидің көрнекті жазушысы және саяси қайраткері
Jacques Roumain
Жак Румен – гаитилік жазушы, саясаткер, марксизм жақтасы. Оның ең белгілі шығармасы «Жалдамақтар» Лэнгстон Хьюз аударған, сондай-ақ фильмге де түсірілген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жак Румен (ʒak ʁumɛ̃; 4 маусым 1907 - 18 тамыз 1944) – гаитилік жазушы, саясаткер және марксизмді қолдаушы. Ол гаити әдебиетінің ең белгілі тұлғаларының бірі саналады. Африка-американдық ақын Лэнгстон Хьюз Руменнің, соның ішінде «Gouverneurs de la Rosée» («Жал құпиялары») атты шығармаларын аударған. Одан фильм де түсірілді.
Jacques Roumain (ʒak ʁumɛ̃; June 4, 1907 – August 18, 1944) was a Haitian writer, politician, and advocate of Marxism. He is considered one of the most prominent figures in Haitian literature. Poet Langston Hughes, an African American, translated some of Roumain's works, including Gouverneurs de la Rosée (Masters of the Dew). It was also adapted to film.
Өмір
Румен 1907 жылғы 4 маусымда Порт-о-Пренс қаласында бай ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Танкред Огюст 1912 жылдан 1913 жылға дейін Гаити президенті болды. Ол Порт-о-Пренс қаласындағы католик мектептерінде, содан кейін Бельгияда, Швейцарияда, Францияда, Германияда және Испанияда білім алды. Жиырма жасында Гаитиге оралып, Филипп Тоби Марселин, Карл Бруард және Антонио Вьюспен бірге «Тұрғылық ревю: Les Arts et La Vie» («Тұрғылық ревю: Өнер және өмір») журналын құрды. Ол Гаитиде АҚШ-тың оккупациясына қарсы күресте белсенділік танытты. 1934 жылы Гаити коммунистік партиясын құрды. Саяси қызметі, АҚШ оккупациясына қарсы қарсылық қозғалысына қатысуы және, ең бастысы, Гаити коммунистік партиясын құруы салдарынан ол жиі тұтқындалды және, ақыры, сол кездегі президент Стенио Винсенттің бұйрығымен елден қуылды. Шет елде жүрген жылдары Румен сол кездегі көптеген белгілі пан-африкалық жазушылармен және ақындармен, соның ішінде Лэнгстон Хьюзбен қарым-қатынас жасады және достық байланыс орнатты. Осы кезеңде ол Нью-Йорктегі Колумбия университетімен де байланыста болды, онда этнографиялық зерттеулер жүргізді. Гаитиде үкімет ауысқаннан кейін Румен туған еліне оралуға рұқсат алды. Отанына оралғаннан кейін ол Этнология бюросын құрды. 1943 жылы президент Эли Леско оны Мексикадағы уәкілдік қызметіне тағайындады, онда ол жаңадан қол жеткізген шығармашылық еркіндігінің арқасында ең әсерлі екі кітабын – «Боис Д’эбен» («Эбен ағашы») өлеңдер жинағы мен «Гувернер де ла Розе» («Жауын шеберлері») романын аяқтады. Сол жылы ол «Гаитидің цибониінің тас өңдеу шеберханасы» атты маңызды мақаласын жариялады және осының нәтижесінде Гаити археологиясының негізін қалаушы деп есептелді. Руменнің көптеген туындыларында ғасырлар бойы қанауға ұшыраған халықтың ашуы мен күйзелісі бейнеленген. Ол халықты өз шығармаларына қамтып, кедейлерді қиындықтарға қарсы бірігуге шақырды.
Roumain was born on June 4, 1907, in Port au Prince to wealthy parents. His grandfather, Tancrède Auguste, served as the President of Haiti from 1912 to 1913. He was educated in Catholic schools in Port au Prince, and, later, in Belgium, Switzerland, France, Germany and Spain. At twenty years old, he returned to Haiti and formed La Revue Indigene: Les Arts et La Vie (The Indigenous Review: Arts and Life), along with Philippe Thoby Marcelin, Carl Brouard, and Antonio Vieux. He was active in the struggle against the United States' occupation of Haiti. In 1934 he founded the Haitian Communist Party. Because of some of his political activities, his participation in the resistance movement against the United States' occupation, and most notably, his creation of the Haitian Communist Party, he was often arrested and finally exiled by then President Sténio Vincent. During his years in exile, Roumain worked with and befriended many prominent pan African writers and poets of the time, including Langston Hughes. During this time he was also affiliated with Columbia University in New York City, where he conducted ethnographical research. With a change in government in Haiti, Roumain was allowed to return to his native country. Upon returning, he founded the Office of Ethnology. In 1943, President Élie Lescot appointed him chargé d'affaires in Mexico, where his newly found creative freedom permitted him to complete two of his most influential books, the poetry collection Bois D'ébène (Ebony Wood) and the novel, Gouverneurs de la Rosée (Masters of the Dew). He also published that year the seminal paper "Lithic Workshop of the Ciboney of Haiti," and as a result was regarded as the father of Haitian archaeology. Much of Roumain's work expresses the frustration and rage of people who have been downtrodden for centuries. He included the mass of the people in his writing and called on the poor to unite to move against privation.
Өлім және мұра
1944 жылдың 18 тамызында Гаитидің ең құрметті және күрделі жазушыларының бірі Жак Румен 37 жасында себебі әлі анықталмаған аурудан қайтыс болды. Румен өзінің буынының ең жарқын, динамикалық және әсерлі поэзиясын жазды. Оның шығармалары Гаити мәдениетіне және бүгінгі пан-африкалық әлемге әлі де үлкен әсер етіп, оны қалыптастыруда. Өмірінің соңына дейін Румен Кариб аймағында, Латын Америкасында және Еуропада танымал жазушы болды. Оның "Гувернерлер де ла Розе" романы Кариб және Латын Америкасы әдебиетінің классикасына айналды. Бұл роман бүгінге дейін университеттерде оқытылып, жаңа буын оқырмандарымен бөлісіліп, театр ұжымдарымен сахналанады.
On August 18, 1944, Jacques Roumain, one of Haiti's most respected and complex writers, died of still unknown causes at age 37. Roumain created some of the most colorful, dynamic, and moving poetry of his generation. His writings continue to influence and shape Haitian culture and the pan African world of today. By the time of his death, Roumain had become an acclaimed writer in the Caribbean, Latin America, and Europe. His great novel, Gouverneurs de la Rosée, has achieved a permanent place among great Caribbean and Latin American literature. It is a novel that is still studied at universities, read by new generations, and acted out by theatrical groups.
Дәйексөздер
Біз кімбіз? Сұрағыңыз осы болғандықтан, сізге жауап беремін. Біз – осы елміз, біз болмасақ, ол ештеңе болмас еді, мүлдем ештеңе. Егін егуді кім жасайды? Суаруды кім істейді? Орақ жинауды кім жасайды? Кофе, мақта, күріш, қант қамысы, какао, жүгері, банан, көкөністер және барлық жемістерді біз өсірмесек, кім өсіреді? Дегенмен, бәрібір кедейміз, рас. Бақытсызбыз, рас. Қайғылы жағдайдамыз, рас. Бірақ неге екенін білесің бе, ағайын? Өйткені біз білімсізбіз. Біз әлі қандай күш екенімізді, барлық шаруалардың, жазық пен төбедегі барлық қара нәсілділердің біріккен күшін білмейміз. Бір күні осыны түсінгенде, елдің бір шетінен екінші шетіне дейін көтерілеміз. Содан кейін біз "Жымырдың иелерінің" бас құрылтайын шақырамыз, шаруалардың үлкен бірлестігін шақырамыз және кедейлікті жойып, жаңа өмір салып бастаймыз. "Жымырдың иелері", 106 бет.
What are we? Since that's your question, I'm going to answer you. We're this country, and it wouldn't be a thing without us, nothing at all. Who does the planting? Who does the watering? Who does the harvesting? Coffee, cotton, rice, sugar cane, caco, corn, bananas, vegetables, and all the fruits, who's going to grow them if we don't? Yet with all that, we're poor, that's true. We're out of luck, that's true. We're miserable, that's true. But do you know why, brother? Because of our ignorance. We don't know yet what a force we are, what a single force all the peasants, all the Negroes of the plain and hill, all united. Some day, when we get wise to that, we'll rise up from one end of the country to the other. Then we'll call a General Assembly of the Masters of the Dew, a great big coumbite of farmers and we'll clear out poverty and plant a new life. "Masters of the Dew", p. 106