Кіріспе

Донатас Банионис (28 сәуір 1924 – 4 қыркүйек 2014) – совет және литвалық актер, театр және кино сахнасында ойнаған, сондай-ақ театр режиссері. Оның кинодағы 80-нен астам рөлі бар, ең танымал рөлі – Андрей Тарковскийдің "Солярис" фильміндегі Крис Келвин. Литваның Каунас қаласында дүниеге келген. Банионис карьерасын литва тіліндегі фильмдермен бастады, бірақ кейін негізінен орыс тіліндегі фильмдерде ойнады (дегенмен, оның дауысы орыс актерлерімен дубляждалды). Ол КСРО-дан тыс жерлерде де жұмыс істеді, мысалы, Конрад Вольфтың режиссерлігімен түсірілген ГДР-КСРО бірлестігіндегі "Гоя немесе Ағартуға қиын жол" (1971) фильмінде Франсиско Гоя рөлінде және 1976 жылғы DEFA өндірісіндегі "Бетховен. Өмірден бір күн" фильмінде Людвиг ван Бетховен рөлінде ойнады. Кинодан басқа, ол 17 жасынан бастап өнер көрсеткен Паневежис қаласындағы сахна актері ретінде де танымал болды, оған бұрынғы Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен Донатастың жанкүйерлері келіп тұратын. Оның алғашқы ұстазы – Юозас Мильтинис. Вильнюстегі Литва Ұлттық драма театрында өнер көрсетті. Владимир Путин бірде 1968 жылғы "Өлі маусым" совет шпиондық фильміндегі Банионистің рөлінің оны КГБ-ға қосылуына себеп болғанын айтқан.

Ерте өмір және білім

Донатас Банионис 1924 жылдың 28 сәуірінде Литваның Каунас қаласында еңбекші отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Юозас Банионис, анасы – Она Блажайтене Баниониене болған.

Құрмет пен марапаттар

Банионис – КСРО халық әртісі (1974), Бүкілодақтық кинофестивальдің «Үздік актер» номинациясының лауреаты (1966), КСРО Мемлекеттік сыйлықтарының иегері (1967, 1977, «Ешкім өлгісі келмеді» және «Меккинли мырзаның қашуы» фильмдеріне қатысқаны үшін). Оның наградаларына III дәрежелі Гедиминас ордені (1994), Ханжонков медалі «Кино өнеріне зор үлес қосқаны үшін» номинациясында (1999), Ресейдің Достық (1999) және Құрмет (2009) ордендері, Литваның Еңбегі үшін орденінің Ұлы командирі кресі (2004), Литваның мәдениет және өнер саласындағы Ұлттық сыйлығы (2013) жатады. Ол халықаралық кинофестивальдерде бірнеше жүлде алған. 1999 жылы ТМД және Балтық елдерінің «Киношок» кинофестивалінде Павел Луспекаев атындағы «Бақытты әйел» арнайы сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық «батылдығы мен шығармашылықтағы еңбегі үшін» табысталды. 1999 жылы Паневежис қаласының құрметті азаматы болды.

Жеке өмір

Оның әйелі актриса Она Банионис (1924–2008) болды. Олардың екі ұлы болды: тарихшы Эгидиюс (1948–1993), қаза болғаннан кейін ғылым саласындағы Мемлекеттік сыйлықпен марапатталған, және режиссер Раимундас (1957 жылы туған).