Кіріспе

Сергей Фёдорович Бондарчук (25 қыркүйек 1920 – 20 қазан 1994) – совет және орыс актері және кинорежиссері, 1950-ші, 1960-шы және 1970-ші жылдардағы ресей киносының көрнекті тұлғаларының бірі. Ол тарихи драмаларымен, соның ішінде Лев Толстойдың романы бойынша түсірілген төрт бөлімді, халықаралық деңгейде танымал "Соғыс және бейбітшілік" (1965–67) фильмімен және Наполеон соғысының эпикалық туындысы "Ватерлоо" (1970) фильмімен әйгілі. Бондарчуктың еңбектері оған көптеген халықаралық наградалар әкелді. "Соғыс және бейбітшілік" фильмінде режиссерлік жұмысын жасаған және Пьер Безуховтың рөлін ойнаған Бондарчук 1968 жылы "Алтын глобус" сыйлығын "Шет елдік фильм" номинациясында және 1968 жылы "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол Социалистік Еңбек Ері және КСРО Халық әртісі атағына ие болды.

Ерте өмір және білім

Сергей Федорович Бондарчук 1920 жылғы 25 қыркүйекте Билозерка ауылында (қазіргі Херсон ауданы, Херсон облысы, Украина) православиелік христиан шаруалары Федор Петрович пен Татьяна Васильевнаның (қызметтес аты Токаренко) отбасында дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі, Пётр Константинович Бондарчук – болгар, ал әжесі Матрёна Федоровна Сирвуля – серб. Ол туған кезде әкесі Қызыл Армияда қызмет ететін. Анасы терең діншіл болғандықтан, ұлына Сергий Радонежскийдің құрметіне есім қойып, Херсон қаласының жанындағы Благовещение монастырында крещение рәсімінен өткізді. Бондарчук балалық шағын Ейск және Таганрог қалаларында өткізді, 1938 жылы Таганрогтың 4-ші мектебін бітірді. Актер ретінде алғашқы өнері 1937 жылы Таганрог театры сахнасында болды. Ростов өнер колледжінде оқуын жалғастырды (1938–1942 жж.). Оқуын аяқтағаннан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияға қарсы Қызыл Армияға әскерге шақырылды. Бондарчук Кавказ шайқасының алғашқы кезеңіне қатысып, содан кейін Дон майданына қайта ұйымдастырылды. 1942 жылғы 19 қазаннан 8 желтоқсанға дейін Сталинградта шайқасты, "Уран" операциясына қатысты. Ол шайқастағы батылдығы үшін марапатталды және 1946 жылы құрметпен демобилизацияланды.

Кино мансабы

1948 жылы Бондарчук Сергей Герасимовтың "Жас гвардия" фильмінде киноға дебют жасады. 1952 жылы "Тарас Шевченко" фильміндегі басты рөлі үшін Сталин сыйлығымен марапатталды. Сол жылы 32 жасында ол КСРО халық әртісі атағын алған ең жас совет актері болды. 1955 жылы болашақ әйелі Ирина Скобцевамен бірге "Отелло" фильмінде түсті. 1959 жылы Михаил Шолоховтың осы аттас повесі бойынша "Адам тағдыры" фильмімен режиссерлік дебют жасады. Фильм шыққан кезде халықаралық деңгейде үлкен құрметке ие болды. 1975 жылы "Олар өз Отаны үшін соғысты" фильмін түсірді, ол 1975 жылғы Канн кинофестивалінің қатысушысы болды. 1982 жылы Джон Ридтің "Дүниеді дүркілдеткен он күн" (бұл фильмнің тағы бір атауы) романы негізінде "Қызыл қоңыраулар" фильмі жарық көрді. 1986 жылы түсірген "Борис Годунов" фильмі де сол жылы Канн фестивалінде көрсетілді. Бондарчуктың соңғы көркем фильмі, сонымен қатар ағылшын тіліндегі екінші туындысы – Руперт Эверетттің қатысуымен Шолоховтың "Тыныш Дон" ромасының эпикалық телеверсиясы болды. Ол 1992-1993 жылдары түсірілді, бірақ 2006 жылдың қараша айында ғана "Бірінші арнада" көрсетілді. Себебі, италиялық студиямен келісімшарттағы қолайсыз тармақтарға байланысты дау туды, нәтижесінде фильмнің түсірілімдері банк сақтау жабынында қалды. Оның қайтысынан кейін фильм бірнеше жыл бойы жабық күйде болды, содан кейін ол табылып, 2006 жылы жарық көрді. 1995 жылы Бондарчук 19-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінде кино өнеріне қосқан үлесі үшін құрмет грамотасымен марапатталды.

Жеке өмір

Алдымен ол үлкен қызы Наталья Бондарчуктың (1950 жылы туған) анасы Инна Макароваға үйленді. Наталья Андрей Тарковскийдің 1972 жылы түсірілген «Солярис» фильміндегі рөлімен есте қалады. Ол екінші әйелі Ирина Скобцевамен «Отелло» спектаклінде бірге ойнағанда танысты, және олар 1959 жылы үйленді. Олардың екі баласы болды: актриса Елена Бондарчук (1962–2009) және ұлы Федор (1967 жылы туған), (ол оның «Борис Годунов» фильмінде түсті), танымал ресейлік актер және режиссер, ол «9-шы рота» (2005) кассалық табысымен ең көп танылды.

Өлім

Бондарчук 1994 жылғы 20 қазанда Мәскеуде 74 жасында миокард инфарктісінен қайтыс болды. Өлімі алдында иеромонах Тихон (Шевкунов) оған ізгілік тілек айтып, қасиетті тағам берді. Ол Мәскеудегі Новодевичье бейіштесіне жерленген. 2007 жылғы маусымда оның әйелі Ирина Скобцева Бондарчук туған Ейск қаласында оның қоладан жасалған мүсінін ашты.