Кіріспе

Босния және Герцеговинаның жоғары лигасы (; ; ), ресми түрде спонсорлық мақсаттарымен Босния және Герцеговинаның Wwin лигасы деп танылады, Босния және Герцеговинаның футболдан ең жоғары деңгейдегі лигасы болып табылады және Босния және Герцеговина Футбол қауымдастығымен басқарылады. Елдегі футболдан ең беделді жарыс ретінде, лига 2016–2017 маусымында форматын өзгертті және 12 клуб арасында өткізіледі, әр маусым соңында соңғы екі команда төменгі лигаға жіберіледі. 2023–2024 маусымының қазіргі жағдайы бойынша, лига Еуропалық жарыстарда төрт клубпен өкілдік етіледі. Премьер-лига жеңімпазы УЕФА Чемпиондар лигасының бірінші іріктеу кезеңінен қатысады. Босния кубогының жеңімпазы, сондай-ақ турнир кестесінде екінші және үшінші орындарды алған командалар УЕФА Еуропа Конференциялар лигасының бірінші іріктеу кезеңінен қатысады. Маусым соңында ең төменгі екі команда төменгі лигаға түсіріледі, ал Босния және Герцеговина Федерациясының Бірінші лигасының және Серб Республикасының Бірінші лигасының жеңімпаздары Премьер-лигаға көтеріледі.

Соғыс кезеңi (1992-1996)

Югославияның тарауынан кейін және 1992 жылдың қыс соңында тәуелсіздік жарияланғаннан соң, Босния мен Герцеговинаның көптеген клубтары Югославияның Бірінші лигасынан шықты. 1992 жылдың сәуірінде Н/ФСБХ ФИФА мен УЕФА мүшелігіне өтініш білдірді. Алайда, 1992 жылдың сәуірінде Босния соғысының басталуына байланысты 1992–93 маусымда ешқандай матч өткізілмеді. 1993 жылдың соңында елдің кейбір бөліктері футбол жарыстарын шектеулі ауқымда қайта бастады. Бірақ ел этникалық принцип бойынша бөлінгендей, футбол да сол тағдырға ұшырады. 1993 жылы босниялық хорваттар Герцег-Босния Футбол федерациясын және оның Герцег-Босния Бірінші лигасысын құрды, онда тек хорват клубтары Батыс Герцеговина және басқа да бірнеше анклавтар шегіндегі шағын аумақта бәсекелесті. Сол жылы босниялық сербтер де сол уақытта Серб Республикасы бақылауындағы аумақта Серб Республикасының Бірінші лигасысын ұйымдастырды. Тек Босния және Герцеговина Республикасының сол кездегі институтары мен Н/ФСБХ басшылығындағы аумақтағы футбол, сол кезде босниялықтар басымдығымен, 1994–95 маусымдағы қысқа мерзімді жарыстан (жеңімпазы – «Челик» (Зеница) клубы) басқа тоқтап қалды. N/FSBiH басшылығымен жарыс 1995–96 маусымда Босния мен Герцеговинаның Бірінші лигасы іске қосылғанда ғана қайта жаңғырды.

Демеушілік

2012 жылдың 31 шілдесінде Босния және Герцеговина футбол федерациясы BH Telecom компаниясымен лиганы демеушілік ету туралы екі жылдық келісімге қол қойды, нәтижесінде лига BH Telecom Премьер-лигасы деп аталды. Келісім 2014–15 маусымының басынан бұрын тағы бір рет ұзартылды. 2020 жылдың 24 шілдесінде Mtel компаниясы келесі үш жылға шамамен 23 миллион Бам құнмен лиганың жаңа демеушісі болғаны жарияланды, соның нәтижесінде лига m:tel Премьер-лигасы деп аталды. 2024 жылдың 9 ақпанында Босния футбол федерациясы құмар ойындар компаниясы Wwin-мен бес жылдық келісімге қол қойды, бұл лиганың атын ресми түрде Босния және Герцеговинаның Wwin лигасы деп өзгертті.

Клубтар

Босния және Герцеговина Премьер-лигасы 2000 жылдан бастап, 2022–23 маусымы қоса алғанда, қырық клубтың қатысуымен өтті. «Железничар», «Сараево», «Зринский Мостар» және «Широки Бријег» клубтары Премьер-лигада ешқашан құлаған емес.

Халықаралық жарыстар

2002–03 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңінде «Железничар» босниялық соғыстан кейінгі клубтық футболда алғашқы үлкен жетістікке қол жеткізді, ол Еуропадағы ең маңызды клубтық жарыстың соңғы іріктеу кезеңіне дейін жетті. «ÍA Akraness» және «Lillestrøm» командаларына үлкен жеңістерден кейін, оларды «Ньюкасл Юнайтед» тоқтатты. Сараевода өткен алғашқы матчта «Ньюкасл» 0–1 есебімен жеңіске жетті, ал ағылшын командасы «Железничарды» Англияда 4–0 есебімен жеңді. Босниялық клубтың екінші рет УЕФА Чемпиондар лигасының соңғы іріктеу кезеңіне өтуі 2007–08 жылдары «ФК Сараево» болды, олар Мальтаның «Марсакслокк» және Бельгияның «Генк» клубтарынан өткеннен кейін «Динамо Киевке» жалпы есеп бойынша 0–4 есебімен ұтылып қалды. Босниялық клубтар үшін Еуропадағы тағы бір ерекше маусым 2009–10 жылдары болды. «Сараево» мен «Славия» командаларының ең есте қаларлық ойындары осы маусымда болды. «Славия» екінші іріктеу кезеңінде «Aalborg» клубын күтпеген жерден жеңіп алғанмен, үшінші кезеңде «MFK Košice» клубынан өте алмады, ал «Сараево» жаңадан құрылған УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне шығу үшін «Спартак Трнава» және «Хельсинборг» клубтарын жеңіп, плей-оффқа қатысты. Алайда, олар «CFR Cluj» клубына жалпы есеп бойынша 3–2 есебімен ұтылып қалды. «Сараево» 2014–15 жылғы УЕФА Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жетті, бірақ «Боруссия Мёнхенгладбах» клубына ұтылып қалды. 2020–21 жылғы УЕФА Еуропа лигасы маусымында «Сараево» тағы бір рет плей-офф кезеңіне қатысты, бірақ бұл жолы «Селтик» клубына ұтылып қалды. 2022–23 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының бірінші іріктеу кезеңінен шығарылғаннан кейін, «Зринский Мостар» 2022–23 жылғы УЕФА Еуропа Конференция лигасының плей-офф кезеңіне өтті, онда олар пенальтилер сериясында Словакияның «Слован Братислава» клубынан жеңіліп, топтық кезеңге қатысу мүмкіндігінен айырылды. 2023 жылдың тамызында «Зринский» 2023–24 жылғы УЕФА Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңінде Исландияның «Брейдаблик» клубын жеңіп, Еуропа клубтық жарысының топтық кезеңіне жеткен Босния және Герцеговинаның алғашқы клубы болды. Еуропа лигасының плей-офф кезеңінде «LASK» клубына ұтылғаннан кейін, «Зринский» Конференция лигасының топтық кезеңіне түсті, онда олар «Астон Вилла», «AZ» және «Легия Варшава» клубтарымен бірге E тобына түсті. Бірінші матчта «Зринский» «AZ» клубына қарсы таңғажайып жеңіске жетті. Бірінші таймда 3–0 есебімен ұтылып бара жатқан команда тарихқа еніп, 4–3 есебімен жеңіске жетті. Бұл нәтиже сонымен қатар олар УЕФА клубтық жарыстарының топтық кезеңінде жеңіске жеткен алғашқы босниялық команда болды. Команда келесі төрт ойында жеңіліп, Еуропа чемпионатын 2023 жылдың 14 желтоқсанында «Астон Вилла» клубымен тең түсіріп аяқтады.

Рейтингтер

РейтингМүшелес командаларКоэффициентКомандаларЖеке орындар 2025–26 маусым20242023Mvmt (Қозғалыс)2019–202020–212021–222022–232023–24ЖалпыUCLUELUECLЖалпы36 39 +3 Армения 2.7501.3751.8752.3752.25010.6250/4103437 35 –2 Латвия 2.2501.3752.6252.7501.62510.6250/438 43 +5 Фарер аралдары 1.1252.7501.5002.2502.75010.3750/439 41 +21.5002.6251.6252.0002.25010.0000/440 34 –6 Лихтенштейн 2.5000.5000.0006.5000.50010.0000/1001141 48 +7 Исландия 0.6250.6251.5003.0003.8339.5830/3103442 44 +2 Солтүстік Ирландия 2.3752.8331.6251.2501.1259.2080/4