Кіріспе

Жост Лагендейк (туған күні 8 маусым 1957, Русендаль, Нидерланды) – нидерландылық саяхатшы, Түркия үкіметі бұл газеттерді жапқанға дейін "Заман" және "Бүгінгі заман" түрік газеттерінде бағана жазған. 2009 жылдан 2012 жылға дейін Сабаңжы университетінің Стамбул саясаты орталығының аға кеңесшісі қызметін атқарды. Бұрын "Жасыл-солшыл" (G/EFA) партиясының Еуропалық парламент мүшесі болған және Түркия-Еуроодақ парламентарийлері делегациясының тең төрағасы болды.

Саясаттың алдындағы мансап

Орта мектепті бітіргеннен кейін Лагендейк Утрехт университетінде тарихты оқыды. Ол 1985 жылы бітірді. Бітіруге дейін Лагендейк Van Gennep баспасында кітап сатушы болып жұмыс істеді. Бітіргеннен кейін Лагендейк 1987 жылға дейін Өкілдер палатасындағы Бейбітшіл социалистік партиясының (PSP) кеңесшісі болды. 1987–1991 жылдары ол PSP төрағасының орынбасары және халықаралық хатшысы болып сайланды. Осы кезеңде ол PSP-нің үш басқа партиямен бірігіп, GreenLeft партиясын құруын қадағалады. Ол 1991 жылғы GreenLeft партиясының сайлау манифестінің редакторларының бірі болды. PSP халықаралық хатшысы лауазымын атқарумен қатар, ол 1989–1994 жылдары GreenLeft партиясының халықаралық хатшысы болып сайланды. Сондай-ақ ол 1987 жылы GreenLeft партиясымен тығыз байланысты "De Helling" (The Slope) журналын құрды, 1990 жылға дейін оның баспашысы, ал 1994 жылға дейін жазушыларының бірі болды. Кәсіби тұрғыда ол 1987–1988 жылдары SUA баспасында жұмыс істеді. 1988 жылы ол "Tijdschrift Maatschappelijk Welzijn" (Әлеуметтік жұмыс журналы) журналының төрағасы және баспашысы болды. 1994 жылы ол Babylon De Geus баспасының баспашысы болды. 1997 жылы ол 1998 жылғы жалпы сайлауда GreenLeft партиясының науқамын үйлестірушісі болды.

Саяси мансап

1998 жылы Еуропалық парламент мүшесі Нель ван Дайк Еуропалық парламенттен шығып, Нидерландыдағы жасқа қатысты кемсітуге қарсы бюроның төрағасы болғанда, ол күрт Еуропалық парламент мүшесіне айналды. Ол Сыртқы істер комитетінің мүшесі болды, ол әлі де солай, 1999 жылғы сайлаудан кейін тастап кеткен Көлік және туризм комитетінің мүшесі, Ресеймен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияның мүшесі, ол да сайлаудан кейін тастап кетті, және 2004 жылғы сайлаудан кейін тастап кеткен Экономикалық және валюталық мәселелер комитетінің орынбасары болды. 1999 жылы ол Еуропалық сайлауда «Жасылдар-солшылдар» партиясының сайлау тізіміне жетекшілік етті. Ол және онымен бірге тағы үш голланд «жасыл» партиясының өкілі парламентке сайланды. Сайлаудан кейін ол ЕО-Түркия бірлескен парламенттік комитетінің делегациясының төрағасы болды, ол әлі күнге дейін осы қызметте, сондай-ақ делегация басшылары конференциясының мүшесі. Ол сонымен қатар 2004 жылғы сайлаудан кейін тастап кеткен Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдерімен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияның мүшесі болды. 2004 жылы өткен даулы жетекші сайлауда, партияласы Каталийн Бюйтевег «Жасылдар-солшылдар» партиясының сайлау тізіміне Лагендийк орнына жетекшілік етуге сайланды. 2004 жылғы сайлаудан кейін ол қауіпсіздік және қорғаныс жөніндегі кіші комитеттің мүшесі, Көлік және туризм комитетінің орынбасары және Перс шығанағы елдерімен, оның ішінде Йеменмен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияның мүшесі болды. Ол Түркиямен бірлескен парламенттік комитеттің төрағасы болды. Лагендик еңбекші партиясының еуропалық депутаты Ян Маринус Виерсмамен бірге Еуропаның сыртқы саясатына қатысты екі кітап жариялады. 2000 жылы олар «Брюссель Варшава Киев. Op zoek naar de grenzen van de Europese Unie» («Брюссель Варшава Киев, Еуропалық Одақтың шекараларын іздеу») атты еңбегін жарыққа шығарды. 2004 жылы «Na Mars komt Venus. Een Europees antwoord op Bush» («Марстан кейін Венера келеді. Еуропаның Бушқа берген жауабы») атты кітабы жарық көрді. Еуропалық парламент мүшесі ретінде Лагендик Балқан аймағы мен Түркияға, әсіресе осы тұрақсыз аймақтағы бейбітшілікті сақтауға ерекше қызығушылық танытты. Оның бейбітшілдік көзқарасы онда айқын байқалады. 2005 жылдың желтоқсан айында ол Орхан Памуққа қарсы сот процесіне қатысу және Түркияның «Жасылдар» партиясы үшін ұйымдастырылған шарада сөз сөйлеу үшін Түркияға барды. Сөз сөйлеген кезде ол Түркия әскери күштерін Күрд халқына қарсы зорлық-зомбылықты ақтау үшін PKK-ның зорлық-зомбылығын пайдаланғаны үшін сынады. Ол түрік армиясын жазалауға қатысты қылмыстық іс қозғалды. Лагендик Түркиядағы БАҚ прокурорларды қысметтен босатуға мәжбүрлейтінін күтті. Шындығында, прокурор Түркия Конституциясы мен Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияға сілтеме жасай отырып, қылмыстық істің қозғалуын тоқтатты, және іс жабылды. 2009 жылы Лагендик Еуропалық парламенттен кетіп, Стамбулға көшті. «Радикал» газетінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Лагендик «Today's Zaman» газетінде бағанашы ретінде жұмыс істей бастады. 2009 жылдан 2012 жылға дейін ол Сабанджи университетінің Стамбул саясаты орталығының аға кеңесшісі болып жұмыс істеді. Кейін ол 2016 жылғы Түркиядағы төңкеріс әрекетінен кейін түрік билігі жапқан Сүлеймен Шах университетінде дәріс берді.

Жеке өмір

Жост Лагендик 2006 жылғы 28 қазанда Стамбул қаласы Бейоғлу ауданының әкімі арқылы Түркияның NTV телеарнасының марапатталған журналисі және тілшісі Невин Сунгурға үйленді. Салтанатты шара танымал Pera Palas қонақ үйінде өтті.

Түркияға кіруден бас тартылды

2016 жылдың 25 қыркүйегінде Түркияда тұрақты тұрғылықты мәртебесі бар Лагендейк Нидерландыға сапардан оралған кезде Стамбулдағы Сабиха Гөкчен әуежайында тоқтатылып, елге кіруіне тыйым салынды және қайта оралуға мәжбүр болды. Елге кіруден бас тарту себебі – «жаңа қағидаға» сәйкес, оның Нидерландының Роттердам қаласындағы Түркия елшілігінен виза алуы қажеттігі болды.