Біріккен Корольдіктің футбол құрамасы: Тарих және қазіргі жағдай

Кіріспе

Ұлыбританияны ұсынып тұрған футбол командасы

Ұлыбританияның ұлттық футбол құрамасы – Ұлыбританияны ұсынып тұрған футбол командасы. Футбол елдегі ең танымал спорт түрі болғанына қарамастан, команда 1965 жылдан бері ойын өткізбеді, себебі ФИФА әлем чемпионаты және УЕФА Еуропа чемпионаты сияқты барлық маңызды халықаралық футбол турнирлерінде, сондай-ақ түрлі достық матчтарда әрбір құрама (Англия, Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландия) жеке командалармен қатысады. ФИФА-ға мүше елдердің құрамалары, Ұлыбританияның толық құрамы емес. Ұлыбритания құрамасы тек достық және рәсімдік ойындарда ғана ойнады. Ұлыбританияның толық құрамымен маңызды футбол турниріне қатысқан жалғыз жағдай – жазғы Олимпиада ойындары, онда олар Ұлыбританияның Олимпиадалық футбол құрамасы арқылы ұсынылады. Аты айтылғанына қарамастан, бұл құрамға Солтүстік Ирландияның ойыншылары да кіре алады, олар британдық немесе ирландтық құраманы таңдауға құқылы. Ұлыбритания футбол құрамасы жазғы Универсиада футбол турниріне тұрақты түрде қатысады.

Өмірбаян

1863 жылы әлемдегі алғашқы футбол қауымдастығы, Футбол қауымдастығы (ФА) құрылғанда, оның географиялық аумағы нақты белгіленбеген: ол тек Англияны, бүкіл Ұлыбританияны, Британ империясын, тіпті бүкіл әлемді қамтыды ма деген сұрақ туды. Бұл мәселе 1873 жылы Шотландия футбол қауымдастығының (SFA) құрылуымен шешілді. Үшінші ұлттық футбол қауымдастығы – Уэльс футбол қауымдастығы (FAW) 1876 жылы, ал төртіншісі – Ирландия футбол қауымдастығы (IFA) 1880 жылы құрылды. Осылайша, футбол Ұлыбританияның әр елі үшін жеке қауымдастықтар мен ұлттық командалармен дамыды, яғни «Отандық елдер» үшін. Англия мен Шотландия арасындағы халықаралық матчтар 1872 жылға дейін жүргізілді, ал Отандық елдер 1886 жылы командалары арасындағы матчтарды үйлестіру үшін Халықаралық футбол қауымдастығы кеңесін (IFAB) құрды. ФИФА 1904 жылы британдық емес қауымдастықтармен құрылды, ал 1913 жылы Отандық елдер ФИФА құрамына кірді, ал ФИФА IFAB құрамына енді. 1921 жылы, Ирландияның бөліну кезінде, Ирландия футбол қауымдастығы (FAI) IFA-дан бөлініп, оның билігіне қарсы шықты. 1923 жылы IFAB мен ФИФА арасындағы келісімге сәйкес, FAI Ирландия еркін мемлекетін, ал IFA Солтүстік Ирландияны ұсынуға тиіс болды; сондай-ақ, ФИФА Отандық елдер арасындағы қарым-қатынастар өзінің құзыретінен тыс екенін келісті. Англия мен Шотландия түрлі еуропалық командаларға қарсы жеке халықаралық матчтар өткізді, бірақ Отандық елдер 1928 жылы әуесқойлық мәселесіне байланысты ФИФА-дан шығып, 1946 жылға дейін қайтадан қосылмады, соның салдарынан алғашқы үш әлем чемпионатын өткізіп алды. Англия – 1966 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жеткен жалғыз Отандық ел. Шотландия сегіз әлем чемпионатының және үш еуропа чемпионатының финалдық турнирлеріне қатысқан, бірақ ешбір халықаралық турнирдің топтық кезеңінен асып өткен емес. Уэльс 2016 жылы еуропа чемпионатының жартылай финалына жетті, ал Уэльс 1958 және 2022 жылдары екі рет әлем чемпионатының финалына қатысты, ал Солтүстік Ирландия 1986 жылдан бері әлем чемпионатының финалына жолдама алмады. Кейде бұл мәселе Ұлыбританияның біртұтас ұлттық құрамасын құруды қолдау үшін статистикалық талдаулармен дәлелдеуге тырысады. 2006 жылдың маусым айында Ұлыбританияның ұлттық құрамасының 2006 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жету мүмкіндігі Англияның турнир басындағы мүмкіндігінен үш есе артық болуы мүмкін екені есептелді. Аталған жобаға қарсылар, Отандық елдердің жанкүйерлерінің қазіргі футболдық сәйкестігін жеңіске жету мүмкіндігін арттыру үшін құрбан етуге болмайды деп санайды. Біртұтас британдық ұлттық құраманы құруға қолдау шектеулі. Мұндай ұсыныс көбінесе гипотетикалық болғанымен, Джек Стро және Тони Бэнкс сияқты көрнекті министрлер тарапынан да ұсынылған. 2014 жылдың шілдесінде Англия 2014 жылғы әлем чемпионатында нашар өнер көрсеткеннен кейін консервативті депутат Лоренс Робертсон Ұлыбритания футбол құрамасын құру туралы ұсыныс енгізді.

When the world's first football association, The Football Association (FA), was formed in 1863, its geographical remit was not clear: there was no specification of whether it covered just England, all of the United Kingdom, the British Empire or even the entire world. The question was answered when the Scottish Football Association (SFA) was founded in 1873. The third national football association, the Football Association of Wales (FAW) was founded in 1876 and a fourth, the Irish Football Association (IFA), was founded in 1880. Football therefore developed with separate associations and national teams for each of the countries of the United Kingdom or "Home Nations". Representative international matches between England and Scotland were played as far back as 1872, and the Home Nations formed the International Football Association Board (IFAB) in 1886 to co ordinate matches between their teams. FIFA was formed by non British associations in 1904, and by 1913 the Home Nations were in FIFA and FIFA was on the IFAB. In 1921, around the time of the partition of Ireland, the Football Association of Ireland (FAI) split from the IFA and disputed its authority. In 1923, an agreement between the IFAB and FIFA meant the FAI would represent the Irish Free State and the IFA Northern Ireland; also, FIFA agreed that relationships between the Home Nations would be outside its remit. England and Scotland separately played internationals against various European teams, but the Home Nations withdrew from FIFA in 1928, in a dispute over amateurism, and did not rejoin until 1946, missing the first three World Cups. England have been the only Home Nation to have any major success internationally, winning the 1966 World Cup. Scotland have qualified for the final tournaments of eight World Cups and three European Championships, but have never progressed beyond the group stage of any international tournament. Wales reached the semi finals of the European Championships in 2016, and Wales have qualified for World Cup finals twice in 1958 and 2022 while Northern Ireland haven't qualified for a World Cup Finals since 1986. This is sometimes raised as an argument in favour of a single United Kingdom national team: based on statistical analysis. In June 2006, it was estimated that a United Kingdom national team would have had a one third greater chance of winning the 2006 World Cup, than England did at the tournament's outset. Opponents of the plan argue that the existing footballing identities of the fans of the Home Nations should not be sacrificed simply to stand a better chance of success. There has been limited support for the creation of a permanent British national team. Although often hypothetical in nature, such a proposal has been put forward by prominent government ministers, including Jack Straw and Tony Banks. In July 2014, after England performed poorly in the 2014 World Cup, Conservative MP Laurence Robertson submitted an early day motion, calling for a United Kingdom Football Team.

1947 жыл: ғасырдың матчы

1947 жылғы ойын "Ғасыр матчы" деп аталды. Бұл матч 1920 жылы ФИФА-дан шығып кеткен Ұлыбритания құрамаларының ФИФА-ға қайта оралуын мерекелеу үшін өткізілді. Сол кездегі Ұлыбритания құрамасының құрамына: Фрэнк Свифт (Англия), Джордж Хардвик (Англия), Билли Хьюз (Уэльс), Арчи Маколей (Шотландия), Джеки Вернон (Ирландия), Рон Берджесс (Уэльс), Стэнли Мэтьюс (Англия), Уилф Маннион (Англия), Томми Лоутон (Англия), Билли Стил (Шотландия), Билли Лидделл (Шотландия) кірді.

Универсиадада

Ұлыбритания футбол турнирі әлі ресми мәртебе алмас бұрын, жазғы Универсиаданың футбол жарысының тұңғыш (тек ерлерге арналған) 1979 жылғы жарысына біртұтас команда ретінде қатысты (Ұлыбританияның өкілдігі командасы 1962 жылы Бельгияда өткен Турни Интернешнл Универсиадеде де ойнаған, ол Универсиада турнирінің тарихи алғы шешімі болды). Ұлыбританияның ерлер құрамасы 1985 жылдан бастап ресми Универсиада турнирлерінде үздіксіз қатысып, 2013 жылы соңғы рет өнер көрсетті. Ұлыбританияның ерлер құрамасы үш Универсиада медалін жеңіп алды: 2011 және 2013 жылдары екі күміс медаль, ал 1991 жылы қола медаль. Ұлыбританияның әйелдер құрамасы алғаш рет 2007 жылы жазғы Универсиаданың футбол жарысына қатысты. Олар барлығы алты рет қатысып, соңғы рет 2017 жылы өнер көрсетті. Ұлыбританияның әйелдер құрамасы екі Универсиада медалін жеңіп алды: 2013 жылы алтын, ал 2009 жылы қола медаль. Ұлыбританияның әскери командасы басқа елдердің қарулы күштерінің командаларымен достық матчтар өткізеді, оның ішінде Ирландия Республикасының Қорғаныс күштерін ұсынатын командамен тұрақты матчтар ойнайды. Ұлыбританияның әйелдер әскери құрамасы алғаш рет 1999 жылы құрылып, басқа елдердің әйелдер қорғаныс күштерімен, сондай-ақ әуесқой әскери емес әйелдер командаларымен кездесулер өткізді.