Кіріспе
Мұздың ұсақ, ақшыл шөгіндісі мұзды тұманның қатуынан пайда болады. Атмосферада риммнің үш негізгі түрі бар: Жұмсақ римм суық су тыныш жел жағдайында қатып қалғанда түзіледі. Ол қант сияқты сүттей ақ және кристалды, қырауға ұқсас. Қатты римм кем дегенде орташа жел жағдайында судың жылдам қатуынан пайда болады. Тамшықтар көбінесе жеке-жеке қатып, араларында ауа қуыстары қалады. Ашық мұз судың баяу қатуынан түзіледі. Ашық мұз әдетте мөлдір және біртекті болады. Оның аморфты және тығыз құрылымы оны жабысқақ етеді. Жұмсақ және қатты римм ашық мұздан гөрі аз тығыз және жабысқақ болғандықтан, көбінесе аз зиян келтіреді. Глейзельді мұз сыртқы түрінен ашық мұзға ұқсас, бірақ ол мұздаған жаңбыр немесе қымыз жаңбыр кезінде пайда болатын мүлдем басқа процесс нәтижесі. Римм мұзы ұшақтың бетінде, әсіресе жетекші жиектерінде және басқару беттерінде, суық су тамшыларынан тұратын бұлт арқылы ұшқанда түзіледі. Римм мұзының тығыздығы ең төмен, сүттей мұздың тығыздығы орташа, ал ашық мұздың тығыздығы ең жоғары. Мұздың барлық түрлері көтеру күшін жояды және ұшқыш ұшаққа катастрофалық әсер тигізуі мүмкін. Бұл қауіпті әсерлер мұздың ауа ағынын бұзатын, салмақты арттыратын және кедергін күшейтетін қабілетіне байланысты. Винттерде немесе қозғалтқыш кіреберістерінде пайда болатын мұз әсіресе қауіпті, себебі ол сіңірілген жағдайда қатты діріл мен/немесе зақымдануға әкелуі мүмкін.
Rime ice forms when supercooled water droplets freeze onto surfaces. In the atmosphere, there are three basic types of rime ice:
Soft rime forms when supercooled water freezes under calm wind conditions. It is milky and crystalline, like sugar, and similar to hoar frost. Hard rime forms by rapid freezing of supercooled water under at least moderate wind conditions. The droplets freeze more or less individually, leaving air gaps. Clear ice forms by slow freezing of supercooled water. Clear ice is typically transparent and homogeneous. Its amorphous and dense structure makes it adhesive. Soft and hard rime are less dense than clear ice and less adhesive, thus generally cause less damage. Glaze ice is similar in appearance to clear ice, however it is the result of a completely different process, occurring during freezing rain or drizzle. Rime ice also forms when ice forms on the surface of an aircraft, particularly on the leading edges and control surfaces when it flies through a cloud made of supercooled water liquid droplets. Rime ice is the least dense, milky ice is intermediately dense and clear ice is the most dense. All forms of ice can spoil lift and may have a catastrophic effect on an airborne aircraft. These hazardous effects are due to the ice's ability to disrupt airflow, increase weight, and add drag. Ice forming on propellers or engine inlets are especially dangerous as it can cause severe vibration and/or damage if ingested.
Қатты өлең
Қатты рим – бұл тұманның су тамшылары заттардың сыртқы бетіне қатып, ақ мұз түзеген кезде пайда болатын құбылыс. Оны қыс мезгілінде таулардың шатырындағы және жоталардағы ағаштарда жиі кездестіруге болады, мұндай кезде төмендегі бұлттар мұзды тұманға себеп болады. Бұл тұман жел соққан жаққа (жел бетіне) қарай ағаштардың бұтақтарына, ғимараттарға немесе кез келген қатты заттарға қатып жабысады, әдетте жоғары жел жылдамдығы мен ауа температурасы аралығында.
Сипаттамалары
Қатты рифмдік құрылымдарды алып тастау қиынырақ. Олардың пішіні тарақ сияқты болып келеді, материалдың жолақтары жел бағытына параллель. Бұл жұмсақ рифмнен, ол қауырсын немесе тікенді көрінетін, немесе мөлдір мұздан, ол біртекті және түсікті болып көрінетін, өзгеше. Нью-Гэмпшир штатындағы Вашингтон тауы сияқты ауа райының ең қиын жағдайларындағы ғалымдар, анемометрлер және басқа да өлшеу құралдарын жұмыс істеуі үшін ауа райы техникасынан үлкен қатты рифмдік кесектерді сындырып тастауға жиі мәжбүр болады.
Қар кристалдарының түзілуі
Кейбір нақты атмосфералық жағдайларда, пайда болатын және төмен түсетін қар кристалдары атмосфералық суытылған бұлт тамшыларымен кездесіп, олардың ішінде өтуі мүмкін. Диаметрі шамамен 10 мкм болатын бұл тамшылар -40 °C (-40 °F) температураға дейін қатып қалмайтын күйде сақталуы мүмкін. Қар кристалдары мен суытылған тамшылардың жанасуы нәтижесінде сұйық тамшылар кристалдың бетіне қатып жабысады. Бұл кристалл өсу процесі аккреция деп аталады. Бетінде қатып қалған тамшылары бар кристалдар жиекті деп аталады. Егер бұл процесс бастапқы қар кристалдың пішіні танылмайтын деңгейге жеткенде, пайда болған кристал граупель деп аталады. Жиекті кристалдардың бетіндегі қатып қалған тамшыларды көру қиын, ал граупель бөлшегінің топографиясын жарық толқыны ұзындығындағы микроскоппен жазу қиын, себебі құралдың ажыратымдылығы және тереңдік өрісі шектеулі. Дегенмен, төмен температурадағы сканерлеу электронды микроскопымен (LT SEM) жүргізілген қар кристалдарының бақылаулары кристал бетінде 50 мкм-ге дейінгі бұлт тамшыларын анық көрсетеді. Жиек қар кристалдарының барлық төрт негізгі түрінде – пластиналар, дендриттер, бағаналар және инелерде кездеседі. Қаптау процесі жалғасқанда, қатып қалған, жиналған бұлт тамшыларының массасы бастапқы қар кристалдың ерекшелігін жасырады, нәтижесінде граупель бөлшегі пайда болады.
Жұмсақ өлең
Жұмсақ рима – бұл су тамшылары жеңіл қатулы тұман немесе көгілдірде тыныш немесе көбік жел кезінде заттардың сыртқы бетіне қатып түсетін ақ мұздың түзілуі. Тұман көбінесе қатты денелердің жел соққан жағына, әсіресе ағаш бұтақтары мен сымдарға ұқсас нылдарға тоңазылады. Жұмсақ рима сырт көрінісімен қырауға ұқсас; бірақ рима алдымен будың сұйық тамшыларға (тұман, көгілдір немесе бұлт) конденсацияланып, содан кейін бетке жабысып түзіледі, ал қырау су буының тікелей қатты мұзға айналуынан пайда болады. Ақ қырау деп аталатын қалың қырау қабаты жұмсақ римаға ұқсас, бірақ түзілу процесі өзгеше; ол тұман болмағанда, бірақ ауаның салыстырмалы ылғалдылығы өте жоғары (90% жоғары) және температура төмен болғанда пайда болады. Жұмсақ риманың түзілуі тар, ақ мұзды инелер мен қабықшалар түрінде болады. Бұл инелер нәзік, оларды заттардан оңай шайқап алып тастауға болады. Жұмсақ риманың пайда болуына ықпал ететін факторларға тамшының кішігірім мөлшері, сұйық судың баяу жиналуы, жоғары суыту дәрежесі және балқудың жасырын жылуының жылдам таралуы жатады. Бұл жағдайлардың керісіне қатты рима немесе мөлдір мұз сияқты тығыздығы жоғары мұз пайда болуына жағдай жасайды.
Soft rime formations appear as narrow white icy needles and scales. These needles are fragile and can be easily shaken off objects and removed. Factors that favour soft rime include: small drop size, the slow accretion of liquid water, a high degree of supercooling, and fast dissipation of latent heat of fusion. The opposite of these conditions favour ice with higher densities, such as the aforementioned hard rime or clear ice.