Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Навронго – Гананың солтүстігіндегі Жоғарғы Шығыс аймағындағы Кассена-Нанкана ауданының астанасы. Навронго Гананың солтүстігіндегі Жоғарғы Шығыс аймағында орналасқан және Буркина-Фасомен шектес. 2012 жылы Навронгоның халқы 27 306 адамды құрады. 2005 жылы Навронго халқының саны 25 470 адам деп есептелген, ал 2012 жылы – 27 306 адам. 19 ғасырда қала Сахель керуен жолындағы маңызды аялдама болып табылды. 20 ғасырдың басында британдықтар Навронгода база құрды. 1906 жылы католик миссиясы құрылды, оны «Ақ әкелер» («Pères Blancs») деп аталатын француз канадалықтарынан тұратын француз тобы басқарды. Олар француздық дін қызметкерлеріне қарсы заңдарға байланысты (әкелер Жоғарғы Вольтадан қуылды деп ойлады) Жоғарғы Вольтадан (қазіргі Буркина-Фасо) Жоғарғы Шығыс аймағына келді. Британдықтар оларға Навронгода орналасуға рұқсат берді, бірақ құратын мектепте тек ағылшын тілі қолданылуын талап етті. Бастапқыда қиындықтар болғанына қарамастан (әкелер дұрыс жергілікті тілді үйренбегендіктен алғашқы 18 айда тек 5 студент қабылдады), мектеп ақырында сәттілікке жетті. 1927 жылы британдық шенеунік оны Гананың солтүстігіндегі ең жақсы мектеп (барлығы 5 мектептің ішінде) деп атады. Гананың 1957 жылы британдық отаршылдықтан азаттығынан кейін Навронго Кассена/Нанкани ауданының астанасы болып белгіленді.
Navrongo is a town and the capital of Kassena Nankana District in the Upper East Region of northern Ghana, adjacent to the border with Burkina Faso. Navrongo is the capital of Kassena Nankana District – which is within the Upper East Region of northern Ghana. Navrongo has a 2012 settlement population of 27,306 people. Navrongo is located at Navrongo's population in 2005 was estimated to be 25,470, and its population in 2012 was estimated to be 27,306. During the 19th century, the town became an important staging post on the Sahel caravan route. At the beginning of the 20th century the British established a base at Navrongo. A Catholic mission was established in 1906 the White Fathers ("Pères Blancs"), a French group made up of French Canadians. They came to Upper East region from Upper Volta (now Burkina Faso) due to French anti clerical laws (the Fathers believed they would be expelled from Upper Volta). The British allowed them to set up in Navrongo on condition that the school that they were to establish used English only. Despite a rocky beginning (the Fathers had learnt the wrong local language and only attracted 5 students in the first 18 months), the school eventually became a success – a British official in 1927 said that it was the best school (of only 5) in the north of Ghana. Following Ghana's 1957 liberation from British colonial authority, Navrongo was designated as the district capital of the Kassena/Nankani district.
Климат
Навронгода тропикалық саванна климаты (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Aw) басым, температура жыл бойы жоғары болады, бірақ ылғалды және құрғақ маусымдар кездеседі. 2017 жылдың 26 наурызында Навронго 43,8 °C (111 °F) температурасын тіркеді, бұл Гана аумағындағы ең жоғары температура рекорды.
Navrongo has a tropical savanna climate (Aw according to the Köppen climate classification) with the temperature being hot year round, although there is a wet season and a dry season. On 26 March 2017, Navrongo recorded a temperature of 43.8 °C (111 °F), which the highest temperature to have ever been recorded in Ghana.
Экономика
Навронго экономикасы қарқынды дамып келеді. Тоно суару жобасы, Наара банкі, GCB банкі, ADB банкі, ауруханалар, Навронго денсаулық сақтау зерттеу орталығы, радиостанциялар және PIO телеарнасы, сондай-ақ бірнеше компаниялардың болуымен қатар, халықтың көп бөлігі мұғалімдер, медбикелер және негізгі егіншілікпен және мал шаруашылығымен (ешкілер, қойлар, ірі қара мал, құс) айналысатын шаруалар. Сонымен қатар, С. К. Тедам университеті, Әулие Жан Боско мұғалімдер даярлау колледжі, медбикелер даярлау колледжі, Навронго SHS (NAVASCO), Нотр-Дам SHS, Лурдтың Әйелдері SHS және тағы да басқа бірнеше оқу орындары бар.
Navrongo has a fast developing Economy. Coupled with the existence of The Tono Irrigation Project, Naara Bank, GCB Bank, ADB Bank, Hospitals, Navrongo Health Research Centre, radio stations and PIO TV station, and several other companies, there is a lot of the population who are teachers, nurses and subsistence level farmers in crops and rearing (goats, sheep, cattle, poultry). There are also several institutions including, the C. K Tedam University, St John Bosco teacher training college, Nursing training college, Navrongo SHS (NAVASCO), Notre Dame SHS, Our Lady of Lourdes Girls SHS etc.
Навронго соборы
Навронго соборы 1906 жылы салынды және 1920 жылы кеңейтілді. Алғашқыда "Жеті қасіретті Анамыз" деп аталған, құрылысын Ақ Әкелер қадағалады. Қабырғалары саздан жасалған (сондықтан оны "Саз собор" деп те атайды), ал шатыры ағаш қабырғалармен тұрғызылған. Ішкі қабырғалары жануарлардың суреттерімен, күнделікті өмірден көріністермен және кіреберіс бөлігіндегі Соңғы Тоқсан және Бейтлехем сахнасы сияқты христиандық тақырыптармен әсемделген. Бұл жерде сонымен қатар үңгір және тұруға арналған жайлар да бар.
Navrongo Cathedral, as it is now known, was built in 1906 and expanded in 1920. Originally called "Our Lady of Seven Sorrows", the construction was overseen by the White Fathers. The walls are of mud (therefore it is also called "Mud Cathedral"), and wooden beams form the roof. On the inside, the walls are decorated with animal forms, scenes of everyday life, and Christian themes such as the Last Supper and the Bethlehem scene in the entrance area. The site also contains a grotto and accommodation facilities.
Атаудың этимологиясы
"Навронго" сөзі – наанкане тіліндегі "навронго" атауының ағылшыншасы, ол "наар" (нанкане тілінде "аяқ немесе қадам") сөзін және "воронго" (балшыққа басқандағы дыбысқа берілген термин) немесе касем тіліндегі осыған ұқсас "воро" сөзін біріктіреді. Сондықтан касена халқы қаланы "Наворо" деп, ал наанкана халқы "Наворонго" деп атайды.
The word "Navrongo" is an Anglicization of the name navrongo which is in Nankane, which combines the word naare (meaning foot or leg in Nankane) with vorongo (the term given to the sound of stepping onto muddy soil) or "voro" which is the Kasem term for same. This is why Kasena call the town "Navoro" while Nankana call it "Navorongo."