Кіріспе

Канада әскерінің бөлімшесі

1-гусарлар – Канада Қарулы Күштерінің броньды негізгі резервтік полкі, Лондон және Сарния қалаларында, Онтарио провинциясында орналасқан.

Аскерлік қызмет өтілі

Атауындағы "1-ші" санына қарамастан, полк ең жоғары дәрежелі броньды бөлім емес. 1872 жылғы милицияны қайта ұйымдастыру кезінде, милиция округіндегі ең жоғары немесе жалғыз атты әскер полкі сол округтің нөмірін қабылдады. Оңтүстік-Батыс Онтарио әскери округ №1-ге кірді, сондықтан бастапқы атауы 1-ші атты әскер полкі болды. 1892 жылы бөлім 1-ші гусарлар деп аталды, ал "1" нөмірі бар британдық гусар бөлімі болған емес, сондықтан "Канада" немесе "Канадалық" деген қосымшаны қосу қажет болмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, соғыс кезеңінде және кейбір жоғары дәрежелі жаяу әскер полктерінің броньды техникаға ауысуына байланысты, Корольдік Канадалық бронетанқ корпусы, бөлімнің қай корпуста құрылғанына қарамастан, полк мәртебесіне ие болған күні бойынша анықталатынына шешім қабылдады. Тұрақты әскер полктері басымдыққа ие, ал олардың арасындағы мәртебе тұрақты әскер құрамына кірген күніне байланысты белгіленеді. 1-ші гусарлар милициялық бронетанқ полктерінің тізімінде жетінші орында тұрады. Алайда, 2-ші топ күштен тым алға кеткендігі және мақсатты ұстауға жеткіліксіз болғандықтан кері шегінуге мәжбүр болды. Күн батқанда полк демалу үшін каналға қайта оралды. D күні болған шайқастарда 1-ші гусарлар 21 қаза тапты, 17 адам жараланды. "А" эскадрильясы күнінің соңында 9 танкпен қалды, ал "В" эскадрильясы 4 танкқа дейін азайды. D күнінен кейін 1-ші гусарлар жаяу әскерге қолдау көрсетуді жалғастырды және неміс әскерінің қарсы шабуылдарына қарсы тұрды. 9 маусымда гусарлар канадалық шотландтықтар Путот-ан-Бессин қаласын қайта басып алғанда қолдады және 1-ші батальон, 12-ші СС танк полкіне (12-ші СС танк дивизиясы "Гитлер югенді" құрамында) қарасты "Пантера" танктерімен шайқасып, 6 танкты жойды.

Ле-Месниль-Патри шайқасы

Жексенбі, 11 маусым күні түстен кейін 1-гусарлардың "В" эскадрильясы Канада Корольдік өзіндік мылтықтарымен бірлескен сәтсіз шабуыл кезінде Канның солтүстік-батысындағы Ле Меснил Патри ауылында қырылды. 12-ші СС танк дивизиясының танк-гренадерлері, инженерлік бөлімдері және танктері 9 маусымда жаудан алынған сымсыз байланыс кодтары арқылы гусарлардың радиохабарламаларынан қол жеткізген ақпараттың нәтижесінде "В" эскадрильясының танктеріне шабуыл жасады. Panzerfaust, Panzerschreck және танкке қарсы артиллерияны пайдалана отырып, неміс әскері 51 Sherman танкын жойды, 1-гусарлардың қатарынан 61 адамды өлтіріп немесе жоғалтып, 2 адамды жаралады және 11 адамды тұтқынға алды. Канада Корольдік өзіндік мылтықтары шабуыл кезінде 55 адамды өлтіріп, 33 адамды жаралады және 11 адамды тұтқынға алды. Бұл шабуыл полкте "Қара күн", "Қара жексенбі" және "Қара сенбі" деп есте сақталады. Соғыс жылнасындағы 1-гусарлардың барлық қазасының шамамен үштен бірін осы шабуыл құрады.

Каеннің басып алынуы

Ле Мениль Патридегі апаттан кейін 1-ші гусарлар жабдықталып, қайта топтасу үшін майдан шебінен алынды. Бірнеше апта демалыс пен жаттығудан кейін гусарлар 1944 жылдың 8 шілдесінде Шарнвуд операциясы аясында Кусси ауылы мен Арденн аббаттығын басып алу мақсатымен қайтадан әрекетке кірісті. "А" эскадрильясы Куссиға шабуыл жасағанда Канадалық шотландтықтарды қолдады, "С" эскадрильясы "Регина" атқыштарына "Аббатқа" шабуыл жасағанда қолдауға тағайындалды, ал "В" эскадрильясы мен "Рояль Виннипег" атқыштары резервте қалды. Шабуыл 18:30-да басталғанда гусарлар өздерін 12-ші SS дивизиясына қарсы тапты, оның құрамында "Пантера" танктері, танкке қарсы зеңбіректер мен жаяу әскер болды. "А" эскадрильясы мен "Регина" атқыштары аббатқа қарай жылжудан бұрын бастапқы шепті қорғау үшін күресуге мәжбүр болды. Сағат 23:45-те Курт "Панцер" Мейердің штабы болған және бір ай бұрын тұтқындалған 20 канадалық әскери тұтқынның өлім жазасы орындалған аббат басып алынды. 9 шілдеге қарай Орн өзенінің солтүстігінде және шығысында Каеннің бір бөлігі басып алынды. 1-ші гусарлар 18 шілдеде Гудвуд операциясы кезінде қайтадан әрекетке кірісті, мақсаты – Орнның оңтүстігінде және шығысында Каеннің бөліктерін басып алу. Гудвудтың канадалық бөлігі Атлантика операциясы деп аталды, ол Каеннің шығысында Орн өзенінен көпір басын қамтамасыз етуді мақсат етті. Гусарлардың Атлантикадағы міндеттеріне өзеннің шығыс жағалауындағы Коломбельдегі болат зауытын, Гибервильдің шығыс жақын маңындағы елді мекендерді және Фаубур де Восельді басып алу кірді. 19 шілдеге дейін гусарлардың барлық міндеттері орындалды және көпір басы қауіпсіздікке алынды. Атлантика операциясы аяқталысымен Верриер қырқасына шабуылға дайындық басталды, ол "Көктем" операциясы деп аталды. 20 шілдеде канадалықтар Бастау шебіне қарай оңтүстікке жылжығанда 1-ші гусарлардың "А" эскадрильясына Сент-Андре-сюр-Орнға және Бовуар мен Тротваль шаруашылықтарына шабуыл жасауда Les Fusiliers Mont Royal жасағына қолдау көрсету міндеті жүктелді. Les Fusiliers Mont Royal бастапқыда ауылды және шаруашылықтарды басып алды, бірақ 1SS Panzer дивизиясы мен 272-ші жаяу әскер дивизиясының қарсы шабуылымен кері шегінді. Кешке қарай Бовуар мен Тротваль шаруашылықтары гусарлардың "А" эскадрильясының көмегімен қайтадан басып алынды. Бірнеше күн бойы шабуылдар мен қорғаныс әрекеттері жалғасты, желілер Верриер қырқасының төменгі жағында тұрақталды. Осы уақыт ішінде немістер дауылды ауа райының жамылуымен қырқадағы позицияларын нығайтты, бұл одақтас авиациясының шабуылдарын тоқтатты. "Көктем" операциясы 25 шілдеде басталды. 1-ші гусарлардың "С" эскадрильясы Вериер ауылына шабуыл жасауда Корольдік Гамильтон жеңіл жаяу әскерін қолдап, содан кейін Канада Корольдік полкімен Рокванкурға қарай жол тартты. "В" эскадрильясы Камерон, Калгари және Black Watch жасақтарына Сент-Андре-сюр-Орн, Сент-Мартин-де-Фонтенэ, Мей-сюр-Орн және Фонтен-ле-Мармион ауылдарына шабуыл жасағанда қолдау көрсетуге міндеттелді. Қырқаға қарсы шабуылдардың көпшілігі немістердің қатты қарсылығына тап болды және тоқтап қалды, тек Вериер ауылы ғана басып алынып, ұсталды. Бұл шабуыл "С" эскадрильясына 19 танктың 14-ін және 27 жарақатты әкелді. Бұл шығындар Бастау шебінен кеткен 325 адамның 310-ын жоғалтқан Black Watch жасағының шығындарымен салыстырғанда мардымсыз болды.

Атақты мүшелер

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы үздік ұшқыш, Виктория кресімен және Ерекше ұшқыштар кресімен марапатталған Уильям Эйвери (Билли) Бишоп, Корольдік ұшқыштар корпусына өтуге дейін полкте лейтенант болған. D күні лейтенант В. Ф. (Билл) МакКормик басқарған 2-ші "С" взводы жаяу әскермен байланыса алмады, бірақ ілгеріледі, бір жарым сағаттан кейін Бреттивильден ішке қарай 10 мильдей жол жүріп, Карпикеке жуық қайтып келді. Каен-Байо темір жолын кесіп өту арқылы взвод "D күні соңғы мақсатына жеткен одақтас әскерлерінің жалғыз бөлімшесі" атанды.

БАҚ және танымал мәдениетте пайда болуы

2010 жылғы "Джуноға шабуыл" деректі фильмі 1-гусар полкінің саржант Лео Гарипидің (Филипп Мартин сомдады) басқаруымен алғашқы теңізге түсу кезіндегі және одан кейінгі жағдайды көрсетеді.