Американдық футбол төрешілерінің қызметі

Кіріспе

Американдық футболдағы ойын төрешісі

Гритдерд футболында төреші – ойын ережелерін сақтау және ойын тәртібін қамтамасыз етуге жауапты адам. Кәсіби және көптеген колледж футбол ойындарында алаңда жеті төреші жұмыс істейді. 2015 жылдан бері I дивизион колледж футбол лигалары сегіз ойын төрешісін пайдаланады, 2019 жылы бір маусым ғана өткен Америка Футбол Одағында (AAF) және 2020 жылғы XFL нұсқасында да сегіз ойын төрешісі болды. I дивизионнан төменгі деңгейдегі колледж ойындарында алты немесе жеті төреші қолданылады. Арена футболы, жоғары мектеп футболы және футболдың басқа деңгейлері стандартты жеті төрешіден кем пайдаланатын төрешілік жүйелеріне ие. Ұлттық Жоғары Мектеп Ассоциациясы (NFHS) ережелері бойынша ойналатын жоғары мектеп футболында әдетте университет командасы үшін бес, ал университет емес ойындар үшін 3, 4 немесе 5 төреші қолданылады. Футбол төрешілерін жиі, бірақ қате түрде, «төрешілер» деп атайды, бірақ әр лауазымның нақты міндеттері мен атауы бар: Көбінесе кездесетін лауазымдарға төреші (төрешілер командасының жетекшісі), төреші, бас желіші (немесе төменгі желіші), желіші, алаң төрешісі (немесе артқы төреші), қаптама төрешісі, артқы төреші және орталық төреші жатады. CFL тек 2018 жылғы плей-офф кезінде сегізінші төрешіді (лауазымдық атауы жоқ) пайдаланды, бірақ бұл төрешінің жалғыз міндеті – квотербекпен бас соқтығысуын бақылау болды. Төреші ойынды жалпы бақылауға жауапты болғандықтан, бұл лауазымды кейде бас төреші немесе команда жетекшісі деп те атайды.

Униформа

Тануды жеңілдету үшін, лауазымды тұлғалар әдетте қара және ақ түстегі тік жолақты жейде және бүйірінен жіңішке ақ жолақпен қара шалбар киеді (бұрын ақ шалбарлар қара/ақ жолақты шұлықпен немесе бір бөліктен тұратын шұлықпен киілген). Сондай-ақ, олар қара белбеу, қара аяқ киім және бейсбол қалпағы киеді. Кейбір деңгейлерде жейденің артқы жағында әр лауазымды тұлғаның рөлін көрсететін әріп жазылады, ал NFL лауазымды тұлғаларының жейдесінде үстінде кіші әріп немесе әріптермен нөмірлер болады. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін көп ұзамай NFL лауазымды тұлғаларының жейделеріне АҚШ туы қосылды, бірақ 2006 жылы алынып тасталды. Жолақтар 1920 жылдары енгізілді. Осыған дейін қарапайым ақ жейделер киілген. Колледж футболының төрешісі Ллойд Олдс квотербек оған қателікпен допты бергеннен кейін осы идеямен келді. Лауазымды тұлғаларды қара және ақ жолақты жейделері үшін «зебралар» деп атайды. Сонымен қатар, лауазымды тұлғалар ақ (немесе қызыл) «newsboy» стиліндегі бас киім киген. 1940 жылдары NFL лауазымды тұлғалары өздерінің лауазымына сәйкес түсті жолақты жейделер киген: төрешілер үшін қара және ақ, төрешілер үшін қызыл және ақ, бас сызықтар үшін қызғылт сары және ақ, ал алаң төрешілері үшін жасыл және ақ. Американдық футбол лигасының көп бөлігінде (1960–1967) лауазымды тұлғалар қызыл-сары жолақты жейделер киген. Осы кезеңде лауазымды тұлғалардың бас киімі қазіргі бейсбол қалпағына ауысты. Төрешілер қызыл, ал қалғандары ақ қалпақ киген, әрқайсысы AFL логотипімен; лига NFL-мен бірігуге аяқталған соңғы екі маусымында (1968 және 1969) ескі лигаға еліктеу үшін стандартты қара және ақ жолақтарға ауысты. Қызыл және қызғылт сары түс 2009 жылы AFL Legacy Weekend кезінде AFL құрылғанына 50 жыл толуын атап өту үшін қайта жаңартылды. 1983 жылдан 1985 жылға дейінгі үш маусымда ақпаннан шілдеге дейін ойнаған алғашқы АҚШ Футбол лигасы лауазымды тұлғаларға ыстық ауа райында қара шорт киюге рұқсат берді. 2009 жылдың қазанында бастау алған Біріккен футбол лигасы лауазымды тұлғаларын қара түсті нөмірлермен және қара шалбармен жолақсыз қызыл поло жейделерде көрсетті. Лигада қызыл немесе қызғылт сары түсті командалар болмағандықтан, түстердің қақтығысы болмады. 2010 жылы UFL дәстүрлі қара және ақ жолақтың жекелендірілген нұсқасына ауысты және 2012 жылға дейін осы киімді киді. 2019 жылы тоқтатылған жалғыз маусымда Америка футбол альянсының лауазымды тұлғалары жоғары жағынан қара және ақ түсті, ортасынан төменге жолақтар, жеңдеріндегі ақ жұлдыздар және артқы және сол жақ алдыңғы қалтадағы нөмірлер бар жейделер киді. Шалбарлар жолақсыз қара түсті болды және футболдың барлық деңгейлерінде қолданылатын бас киім жүйесі қолданылды (төреші үшін ақ, барлық басқа лауазымды тұлғалар үшін қара). Жоғары мектептегі лауазымды тұлғалардың жейделеріндегі жолақтардың ені 1 дюйм, ал колледжде 2 дюйм. Кейбір штаттарда жоғары мектеп лауазымды тұлғалары 2 немесе 2,25 дюйм жолақты жейделер киеді. NFL лауазымды тұлғалары біркелкі жолақты үлгісі бар жейделер киеді. Шым киген жағдайда, жоғары мектеп лауазымды тұлғалары «Солтүстік-батыс жолақты» үлгісі бар шұлықтар киеді, оны колледж лауазымды тұлғалары бұрын киетін; NFL лауазымды тұлғалары бір қара жолақпен шектесетін екі ақ жолақты шұлық киеді. 2006 жылы NFL жейделерді толығымен қайта жасап, жаңа, сәнді формаға көшті, бірақ бұл форма алдыңғы жағынан лауазымды тұлғаның лауазымын анықтамайды. 2006 жылғы жаңалық ретінде, салқын ауа райында дәстүрлі ақ шымның орнына киюге арналған ақ жолақты қара шалбарлар енгізілді. Бұл кең пішімді шалбарлар астына жылы киімдерді киюге мүмкіндік береді. 2010 жылы колледж лауазымды тұлғалары және көптеген штаттарда жоғары мектеп лауазымды тұлғалары қара суық ауа райындағы шалбарларды киюге мүмкіндік алды. Қара шалбарлар колледж лауазымды тұлғалары үшін 2011 жылы, ал NFL лауазымды тұлғалары үшін 2012 жылы міндетті болды. 2014 жылы бірнеше жоғары мектеп қауымдастықтары университет деңгейіндегі ойындарда қара шалбар киюді міндетті түрде бастады. 1982 жылдан 1986 жылға дейін Атлантика жағалауындағы конференцияның I дивизионы лауазымды тұлғаларға ыстық ауа райындағы ойындарда ақ шорт киюге рұқсат берді. Бірнеше онжылдықтар бойы барлық NFL лауазымды тұлғалары ақ бас киім киді. 1979 жылы төрешілер ақ жолақты қара бас киімге ауысты, ал басқа лауазымды тұлғалар ақ бас киім кие берді. Ақырында, 1988 жылы NFL орта мектептер мен колледждердегі футбол конвенциясына көшті: төреші ақ бас киім киеді (Super Bowl XXXIX-тен бастап NFL логотипімен), ал басқа лауазымды тұлғалар ақ жолақты қара бас киім киеді. Бұл төрешілерді «ақ бас киімділер» деп атауға әкелді. 2019 жылға дейін CFL осы конвенцияны қолдануға асықпады, бұл конвенция Канададағы футболдың төменгі деңгейлерінде де қолданылды; осыған дейін төреші қара бас киім киеді, ал басқа лауазымды тұлғалар ақ бас киім киеді, олардың қалқаншасы және жиегі қара түсті болды. Лауазымды тұлғалардың бас киімдері кейде маркер ретінде қолданылады. Допты ұстамайтын ойыншы алаңдан шығып кетсе (мысалы, терең пас беру маршрутын жүзеге асыратын қабылдағыш немесе пұнтық жабуда жүгіріп бара жатқан ойыншы), лауазымды тұлға ойыншы алаңнан қай жерде шыққандығын белгілеу үшін бас киімін тастайды. Сонымен қатар, бас киім лауазымды тұлғаның ойында екі рет бұзушылық жасағанын көрсету үшін (бір ғана туы бар лауазымды тұлғалар үшін) немесе лауазымды тұлғаға қарсы бұзушылық жасалған жағдайда (мысалы, ойыншы лауазымды тұлғаны итеріп жібергенде) немесе басқа жағдайлар физикалық белгіні қажет еткенде және лауазымды тұлға ойындағы стандартты затты қолданғанда қолданылады. Кейбір конференциялар мен жоғары мектеп қауымдастықтары осы жағдайларда бас киімді пайдалануға қарсы шығады; бұған орнына бұршақ қаптары қолданылады.

For ease of recognition, officials are usually clad in a black and white vertically striped shirt and black trousers with a thin white stripe down the side (this was formerly white knickers with black/white striped stirrup stockings or one piece stockings). Officials also wear a black belt, black shoes, and a baseball cap. A letter indicating the role of each official appears on the back of the shirt at some levels, while NFL officials have numbers with a small letter or letters above. Shortly after the September 11, 2001 attacks, an American flag was added to the shirts of NFL officials, but was removed in 2006. The stripes were introduced in the 1920s. Prior to this, plain white shirts were worn. College football referee Lloyd Olds is credited with the idea after a quarterback mistakenly handed the ball to him. The officials are colloquially called "zebras" due to their black and white striped shirts. In addition, officials wore white (or red) "newsboy" style hats. During the 1940s, the NFL officials wore color striped shirts that represented their positions; black and white for referees, red and white for umpires, orange and white for head linemen, and green and white for field judges. During most of the American Football League's existence (1960–1967), officials wore red orange striped jerseys. Around this time, the hat style of the officials changed to the current baseball cap. The referees wore red hats, the others white, each with the AFL logo; the league switched to the standard black and white stripes emulating the elder league for their last two seasons before their merger with the NFL was completed (1968 and 1969). The red and orange look was recreated in 2009 during AFL Legacy Weekends to mark the 50th anniversary of the AFL's founding. The original United States Football League, which played from February to July in its three season existence from 1983 to 1985, allowed officials to wear black shorts for warm weather games. The United Football League, which launched play in October 2009, featured officials wearing solid red polo shirts without stripes with black numbers and black pants. As no teams in the league wore red or orange, there was no prospect of a clash of colors. In 2010, the UFL switched to a customized version of the traditional black and white stripes, and wore this uniform until its 2012 shutdown. In its single aborted season in 2019, The Alliance of American Football's officials wore shirts that are black and white on top with stripes from the middle down, white stars on the sleeves and the number on the back and on the left front pocket. The pants were black with no stripe and used the same hat system (white for the referee, black for all other officials) as all other levels of football. Stripes on officials' shirts in high school are one inch wide and in college are two inches wide. Although in some states, high school officials wear shirts with two inch or two and one quarter inch stripes. NFL officials wear shirts with an uneven striping pattern. If wearing knickers, high school officials wear socks with a "Northwestern stripe" pattern, which college officials used to wear; NFL officials wore socks with two white stripes bordering one black stripe. In 2006, the NFL completely redesigned the shirts, going to a sleeker looking uniform which, however, no longer identified a given official's position from the front. Also new for 2006 were black pants with a white stripe down the side to be worn in cold weather instead of the traditional white knickers. These looser fitting pants allow for layering of warmer clothes underneath. In the 2010 season, college officials and, in many states, high school officials, were given the option of wearing the black cold weather pants. The black pants became mandatory for college officials in 2011 and for NFL officials in 2012. In 2014, several high school associations started mandating the wearing of the black slacks for varsity level games. From 1982 to 1986, the D I Atlantic Coast Conference allowed officials to wear white shorts for hot weather games. For several decades, all NFL officials wore white hats. In 1979, the referees changed to black hats with white stripes, while the other officials continued to wear white ones. Finally, in 1988, the NFL switched to the high school and college football convention: the referee wears a white hat (with the NFL logo since Super Bowl XXXIX), and the other officials wear black hats with white stripes. This has led to referees being referred to as "white hats". It was not until 2019 that the CFL finally mirrored this convention, which had also been in use at the lower levels of football in Canada; prior to this, the referee wore a black hat, with the other officiating crew members wearing white hats with a black bill and black piping. Officials' hats are occasionally used as markers. If a player not carrying the ball steps out of bounds (a wide receiver running a deep passing route or a player running downfield on punt coverage, for example), the official will drop his hat to mark the spot of where the player went out of bounds. The hat also is often used to signal a second foul called by the official on a play (by those officials that may carry only one flag); to indicate unsportsmanlike conduct committed against the official himself (as when a player shoves an official); or when some other situation requires a physical mark and the official has already used the ordinary item on the play. Some conferences and high school associations discourage the use of the hat in these situations; the bean bag will be used instead.

Міндеттері мен міндеттері

Төменде әрбір төрешінің лауазымы мен міндеттері көрсетілген. Ойын басталар алдында және оның барысында әр төреші өз позициясы бойынша алаңдағы белгілі бір аймақтан жауапты болады, олар нақты ойыншыларды бақылайды және нақты бұзушылықтарды іздейді. Бұл белгіленген тәртіптерді сақтау арқасында төрешілер тобы алаңның кез келген жеріндегі барлық 22 ойыншыны және олардың қимылдарын көре алады. Бұған қоса, ойын тоқтаған сәтте әр төрешінің жеке әкімшілік міндеттері болады, мысалы, ойыншыларды санау, ойын уақытын бақылау, ойын сағатын қадағалау (немесе уақытты тіркеу) және келесі мүмкіндікке допты дайын деп анықтау.

Төреші

Төреші (R) ойынды жалпы бақылауға жауапты және барлық шешімдер бойынша соңғы билікке ие. НФЛ-де төреші кез келген келіспеушілік болған жағдайда ұпайды және төменгі нөмірді анықтау бойынша соңғы билікке ие. Барлық төрешілер ережелерді қолдану немесе түсіндіруге қатысты кез келген шешімге жауапты болғанымен, соңғы шешімді төреші қабылдайды. Сондықтан, бұл лауазым кейде бас төреші деп аталады және команда басшысы саналады. Төрешінің басында ақ қалпақ болады, ал қалған төрешілер қара қалпақ киеді (1979 жылдан 1987 жылға дейін НФЛ-де және 2019 жылға дейін канадтық футболда қалпақ түсі кері болған). Әр ойын барысында төреші шабуылдаушы команданың артында, оң жағына қарай орналасады (егер ойыншы оң қолмен пас берсе). Төреші сондай-ақ шабуылдаушы команданың ойыншыларын да есептейді. Пас беру кезінде төреші негізінен ойыншыға және оған жақындап келе жатқан қорғаушыларға назар аударады. Төреші ойыншыны қатаң ұстаған жағдайларды анықтайды және ойыншы допты жоғалтса, доптың шашылып кеткенін немесе толыққанды пас берілмегенін анықтайды. Жүгіру кезінде төреші ойыншы допты жүгірушіге берген кезде және одан кейін ойыншыны бақылайды, ойын алдау немесе басқа да амал болған жағдайда, әрекет аяқталғанға дейін оған назар аударады. Жүгіруші допты өздігінен сақтап қалатыны анықталғаннан кейін төреші жүгірушіні және оның артындағы қақтығысты тексереді. Буындыру және далалық гол кезінде төреші тепкішті (және допты ұстаушыны) және оларға жақындаған қорғаушылардың кез келген әрекетін бақылайды. Доп шекарадан шыққан жағдайда төрешілер өз орналасқан жерлерінен ең жақын жақтан тұрған төрешіні доптың шекарадан шыққан жеріне бағыттайды. Колледж футболында, НФЛ және басқа да кәсіби лигаларда, сондай-ақ кейбір мектептерде төреші айыптарды және оларды жасаған ойыншылардың жейде нөмірін жариялайды (колледж және кәсіби ойындар үшін міндетті; мектеп төрешілері енді қате жасаған ойыншының нөмірін жариялауға тыйым салмаған; сирек жағдайларда жейде нөмірінің орнына ойыншының позициясы жарияланады), және күрделі және/немесе ерекше жағдайларды сымсыз микрофон арқылы жанкүйерлерге және бұқаралық ақпарат құралдарына түсіндіреді. CFL төрешілері, НФЛ және американдық колледж футболындағы әріптестерінен айырмашылығы, "шабуыл" немесе "қорғау" деген сөздерді қолданбай, айыппұлды жариялаған кезде қандай команда кінәлі екенін көрсетеді. НФЛ-де бірден қайта қарау кезінде төреші Нью-Йорктегі НФЛ-дің қайта қарау орталығымен кеңеседі, ол соңғы шешімді қабылдайды. Колледж футболында төреші алаң үстіндегі баспасөз орталығында орналасқан қайта қарау төрешісімен кеңеседі, содан кейін сымсыз микрофон арқылы соңғы нәтижені жариялайды. Жоғарыда аталған жабтықтан басқа, төреші ойын алдындағы (немесе қажет болған жағдайда қосымша уақыт) монетаны лақтыру үшін монетаны да алып жүреді.

The referee (R) is responsible for the general supervision of the game and has the final authority on all rulings. In the NFL, the referee also has final authority on the score and the down number in case of any disagreement. Although all officials on the crew may be responsible for any decision involving the application or interpretation of the rules, the referee has the final decision. Thus, this position is sometimes referred to as head referee and is considered to be the crew chief. The referee can be identified by a white cap, while the other officials wear black caps (the hat color scheme was reversed in the NFL from 1979 to 1987, and in Canadian football until 2019). During each play from scrimmage, the referee is positioned behind the offensive team, favoring the right side (if the quarterback is a right handed passer). The referee also counts offensive players. On passing plays, the referee primarily focuses on the quarterback and approaching defenders. The referee determines any fouls for roughing the passer and, if the quarterback loses the ball, determines whether the ball was fumbled or if an incomplete pass had been thrown. On running plays, the referee observes the quarterback during and after the time he hands off the ball to a running back, focusing on him until the action has cleared in case the play becomes a play action pass or some other trick passing play. After it has been established that the running back will keep the ball, the referee then checks the running back and the contact behind him. During punts and field goals, the referee observes the kicker (and holder) and any contact made by defenders approaching them. On a punt out of bounds, referees use their vantage point behind the punter to direct the nearest sideline official to the spot where the ball went out of bounds. In college football, the NFL, and other professional leagues, and in some high school games, the referee announces penalties and the jersey numbers of the players committing them (required for college and professional games; high school referees are no longer prohibited from announcing the number of a player committing a foul; on rare occasions, the player's position is announced instead of the jersey number), and clarifies complex and/or unusual rulings over a wireless microphone to both fans and the media. CFL referees, unlike their counterparts in the NFL and American college football, identify the team committing the foul when announcing penalty enforcement, instead of using "offense" or defense". During instant replay reviews in the NFL, the referee confers with the NFL's replay center in New York City, which makes the final ruling. In college football, the referee confers with a replay official, who is stationed in the press box above the field, on the play and then announces the final result over the wireless microphone. In addition to the general equipment listed above, the referee also carries a coin to conduct the pregame (and if necessary, overtime) coin toss.

Төреші

Судья (U) дәстүрлі түрде қорғаныс сызығы мен қорғаушылардың артында тұрады, шабуыл сызығының блокадаларын және қорғаушылардың осы блокадалардан қашуға тырысуын қадағалайды, ұстап алу немесе заңсыз блокадаларды іздейді. Ойын басталар алдында ол барлық шабуылдаушы ойыншыларды санайды. Пас беру кезінде судья ойын дамитын сайын соққы сызығына қарай жылжиды, доп лақтырылғанға дейін заңсыз түрде алаңның төменгі жағына жылжыған кез келген шабуыл сызығы ойыншысын жазалайды немесе бастапқы соққы сызығынан шыққаннан кейін допты лақтырған квотербекке жаза тағайындайды. Судья сондай-ақ, доп қысқа лақтырылған кезде толық емес пас беру туралы шешім қабыстауға көмектеседі. Судьяның дәстүрлі бастапқы орны ойынның бастапқы әрекеттері көп орын алатын жерде болғандықтан, көптеген адамдар оны ең қауіпті төрешілік позициясы деп санайды. 2010 жылдың наурызында NFL бұл қайта орналасудың тұрақты болатынын жариялады, себебі 2009 жылы судьялар бес ауыр жарақат алған (екі мидың сілкінісі және үш тізе немесе иық жарақаты, оларға операция қажет болған). 2010 жылдан 2015 жылға дейін судья екінші таймның соңғы бес минутында қорғаныс жағына қайта оралды. 2016 жылы бұл ереже алынып тасталды және судья барлық ойындар кезінде шабуылдаушылардың қатарында тұрды. 2023 жылы NFL судьяны алаңға және қосымша ұпайға талпыныс жасау кезінде қорғанысқа қайтаруға шешім қабылдады. Ойын алаңындағы міндеттерінен басқа, судья барлық ойыншылардың жабдықтарының заңдылығына жауапты.

Төменгі төреші / бас желі төреші / бас желі қызметкері

NFL, CFL және USFL 2022 нұсқасындағы төменгі төреші (DJ); университет футболында және кейбір штаттардағы жоғары мектеп футболында бас желілік төреші (H немесе HL); немесе бас желілік (H немесе HL) скреймэдж желісінің бір шетінде тұрады (әдетте пресс-орынға қарама-қарсы жағында, әрқашан тізбек тобымен бірге), мүмкін офсайд, ену және ойын басталмас бұрын басқа да бұзушылықтарды анықтау үшін. Ойын дамитын кезде бас желілік төреші сол жақтанғы жағдайды бағалауға жауапты, соның ішінде ойыншының алаңнан шығып кеткенін анықтауға. Пастың барысындағы міндеттеріне сол жақтағы қабылдаушыларды скреймэдж желісінен 5-7 метрдей қашықтықта бақылау кіреді. Төменгі төреші/бас желілік төреші доптың алға жылжуын белгілейді және тізбек тобының міндеттерін орындауына жауапты. Жоғарыда аталған жалпы жабдықтан өзге, бас желілік/төменгі төреші тізбек тобының тізбектерді дұрыс орналастыруына және бірінші төмендеуді өлшегенде нақты орынды қамтамасыз етуіне арналған тізбек қысқышын да алып жүреді. Бұл лауазым дәстүрлі түрде бас желілік деп белгілі болған. NFL 2017 жылы Сара Томасты осы лауазымға тағайындағанда гендерлік бейтарап терминіне – төменгі төрешіге көшті. Келесі жылы CFL да атауын өзгертті. NCAA гендерлік бейтарап терминіне – бас желілік төрешіге көшті. Кейбір штаттар жоғары мектеп төрешілерінің нұсқаулықтарын жаңартып, бас желілік төреші терминін де қолдануда.

Желілік судья

Желі төрешісі (L немесе LJ) бас желілік төрешіге / төменгі төрешіге скрейммейк желісінің екінші жағында көмектеседі, мүмкін болатын офсайд, ену және допты ойынға жібермес бұрын жасалған басқа да бұзушылықтарды анықтау үшін. Ойын дами бастағанда, желі төрешілері өз жақтарындағы сызыққа жақын өтетін оқиғаларға жауапты болады, соның ішінде ойыншы алаң шегінен шығып кеткеніне қарайды. Желі төрешісі шабуылдаушы ойыншыларды санауға да жауапты. Пастың басталуы кезінде, олар өз жақтарындағы қабылдаушыларды скрейммейк желісінен 5-7 метрдей қашықтықта бақылайды. Содан кейін желі төрешісі скрейммейк желісіне қарай кері жылжиды, пастың алға, бүйірге тасталғанын немесе скрейммейк желісінен тыс заңсыз тасталғанын анықтайды. Панттар мен алаңға гол салуға жасалған әрекеттер кезінде, желі төрешісі соққының скрейммейк желісінің артынан жасалғанын да анықтайды. Кейбір орта мектептерде және кіші лигаларда желі төрешісі ойынның ресми уақыт есептеушісі болып табылады. Басқа лигаларда бұл жауапкершілік алаң төрешісіне немесе артқы төрешіге жүктеледі. NFL үшін бұл 1965 жылы қосылған алтыншы төреші болды. Артқы төрешімен бірге, алаң төрешісі алаңға гол салу әрекеттерінің сәтті болғанын анықтайды. NFL үшін бұл 1929 жылы қосылған төртінші төреші болды.

Қатысушы судья

Жақ төрешісі (S немесе SJ) қорғаныс шебінің артында, бас желілік төрешімен немесе төменгі төрешімен бірдей жақтан алаң бойымен жұмыс істейді. Далалық төреші сияқты, жақ төрешісі алаңның ең жақын жағындағы жақ сызығының маңында шешімдер қабылдайды, жақын жердегі жүгірушілердің, қабылдаушылардың және қорғаушылардың қимылдарына баға береді. Жақ төрешілері пасқа кедергі келтіру, алаңның төменгі жағындағы заңсыз блоктар және толық емескес пас жағдайларын қарастырады, сондай-ақ қорғаныс ойыншыларын санайды. Гол соққысы кезінде жақ төрешілері екінші төреші ретінде қызмет етеді. Колледж футболында жақ төрешісі ойын сағатын немесе таймерді басқарады, оларды жақ төрешісі басқаратын көмекші оператор басқарады. NFL және CFL үшін бұл жетінші төреші болды, ол 1978 және 1991 жылдары қосылды. Дегенмен, CFL-де бұл 1979 жылы қосылған алтыншы төреші болды. NCAA I FBS дивизионында орталық төреші, егер төреші жарақат алып, төрешілік етуді жалғастыра алмаса, "Актілік төреші" рөлін атқарады. NFL 2015 жылғы алдын ала маусымда 5-6 ойын кезінде орталық төрешімен тәжірибе жасады, бірақ орталық және қанат ойыншыларын бақылау үшін 20 ярдқа төменге орналастырды. 2014 жылғы маусымда сегіз төрешілік жүйені пайдалануды қалаған кез келген конференция оны тәжірибелік негізде қолдана алатын болды. Атлантикалық жағалау конференциясы, Үлкен Он конференциясы, Американдық Атлетикалық конференциясы және Үлкен 12 конференциясы ойындар үшін сегіз төрешілік жүйені енгізді; сегізінші төрешінің лауазымы орталық төреші (С) болып өзгерді, бірақ бұл төрешінің алаңдағы орны 2013 жылы орынбасар төрешінің орнымен бірдей болды. Сегіз адамнан тұратын топтар боулинг ойындарында, соның ішінде Колледж футболы плей-оффында қолданылды, себебі сегіз адамнан тұратын топтарды пайдаланатын конференциялардың төрешілері үш плей-офф ойынына таңдалды. 2015 жылғы маусымда орталық төреші FBS-тің барлық деңгейінде стандартты болды. Канзас Джейхок Колледж Конференциясы да оны қолданады.

Топты байқаушы

XFL-дің 2020 жылғы нұсқасында допты анықтауға арналған бір ресми өкіл бар, мақсаты – ойын барысындағы үзіліс уақытын қысқарту. Бұл ресми өкіл қызыл бас киім киеді.

Айналым, паттер және басқа да қайтарулар кезінде ауысу

Қорғаудың допты алуы, соққылары және басқа да қайтарымдары, сондай-ақ ойынның бір бағыттан екінші бағытқа ауысу кезінде төрешілер де сәйкес келуі керек. Дала судьясы, қаптама судьясы және артқы судьялар іздеуші/артқы позицияларға өтеді, ал төреші, бас желі судьясы/төменгі судья және желі судьясы алдыңғы/жетекші позицияларға өтеді. Судья, әдетте алаңның ортасында орналасқандықтан, допты қайтарушы және басқа ойыншылар өтіп кеткенше өз орнында қалады.

Қайталау ресми

Ойынды қайта қарауды жүзеге асыратын төреші ойын өткізілетін стадионда жоғары орналасқан. Олар белгілі бір жағдайларда қайта қарауды бастауға құқылы. CFL футболындағы қайта қарау төрешісі стадионда емес, Торонтодағы CFL бас кеңсесіндегі CFL командалық орталығында орналасқан. Бұл төреші екі команданың бас бапкерлері ұсынған наразылықтарды соңғы шешіммен қарауға жауапты; сондай-ақ, ойынның соңғы 3 минутында (және барлық қосымша уақытта) олар назар қажет деп санайтын кез келген ойынды қарауды бастайды. Ол ойын барысындағы барлық ұпайлық жағдайларды да қарап шығады. Қайта қарау кезінде төреші стадиондағы наушник арқылы қайта қарау төрешісімен байланысады. Қайта қарау төрешісі барлық наразылықтар мен қайта қараулар бойынша соңғы шешімді қабылдайды. U Sports және Канададағы басқа лигалар қайта қарау процесін пайдаланбайды.

Аспан төрешісі

Американдық футбол альянсы қауіпсіз емес ойын үшін айыппұлдарды (немесе айыппұлдарды жою) бағалау және (төртінші тоқсанның соңғы бес минуты ішінде) шабуылға немесе қорғанысқа қарсы пастың бұзылуы бойынша айыппұлды жариялау немесе жоққа шығару құқығына ие болған "аспан төрешісін" пайдаланды. XFL (2020) осы жүйені қабылдады.

Ауыспалы

Бір немесе бірнеше қосалқы төрешілер алаңдағы жарақат алған немесе ойынды аяқтауға мүмкіндігі жоқ кез келген төрешінің орнына тағайындалуы мүмкін. Кейбір лигаларда қосалқы төрешілер тек плей-офф кезеңіне тағайындалады, осы кезде ойын саны азайғандықтан жеткілікті білікті төрешілер болады.

CFL-дің сегізінші лауазымды адамы

2018 жылғы плей-оффтың соңында CFL алаңдағы төрешілер тобына сегізінші төрешіні қосты; оның ресми атауы болған жоқ. Бұл төреші шабуылшылардың қорғаныс шебінде тұрып, тек қана төрешінің қасқасымен соққыға ұшырауын бағалаумен айналысты. Бұл позиция тек Шығыс және Батыс финалдарында және Грей Кап турнирінде ғана қолданылды. 2019 жылы бұл сегізінші төреші қайтадан алаңға шыққан жоқ.

Терең төреші

2010 жылғы маусым алдындағы төрт ойында НФЛ сегізінші төреші, терең төрешіні (DJ) қорғаныс шебінде, артқы төрешінің қарамағысында сынақтан өткізді. Бұл жаңа қызметтің басты міндеті қабылдаушылардың ойынына бақылау жасау болды, және бұл НФЛ-ге төрешінің шабуыл шебіне ауысуынан кейін жақыннан қадағалауды реттеуге мүмкіндік берді. Сынақ 2011 жылғы маусым алдындағы 12 ойынға дейін жалғасты, содан кейін тоқтатылды.

Екінші төреші

2015 және 2019 жылғы NFL алдын ала маусымдарында, тиісінше 8 және 2 ойын үшін, NFL төрешімен (U2) эксперимент жүргізді. 1978 жылы ойынды ашу үшін жаңа ережелерді енгізген кезде, қабырға төрешісі қосылды. 2017 жылы NFL бас желілік төрешіні төреші деп атады. 1950 жылға дейін, қазіргі Канада футбол лигасының (1958 жылы құрылған) алдыңғы лигалары тек төрт төрешіні пайдаланды: бас төреші, төреші, бас желілік және желілік төреші. Келесі 40 жыл ішінде жүйе, қазіргі көптеген американдық футбол лигалары қолданатын жеті төрешілік жүйеге айналды. Топқа қосылған алғашқы жаңа төреші – 1951 жылы алаң төрешісі (кейде артқы төреші деп те аталады), содан кейін 1979 жылы артқы төреші, ал жетінші төреші, қабырға төрешісі 1991 жылы қосылды. Төрешінің сымсыз микрофон арқылы айыппұлдарды жариялау немесе күрделі және/немесе ерекше шешімдерді түсіндіру практикасы 1975 жылы NFL-де басталды. Көп ұзамай, университет футболы және басқа кәсіби лигалар да осы практиканы қабылдады. Ұзақ жылдар бойы университет футболының төрешілеріне, Батыс Атлетика Конференциясы мен Таулы-Батыс Конференциясын қоспағанда (және бұзушы ойыншыны алаңнан шығару кезінде) бұзушы ойыншының нөмірін жариялауға тыйым салынды. 2004 жылы университет футболының ережелері өзгертілді, бұл бұзушы ойыншының нөмірін жариялауға рұқсат берді. NFHS ережелері бойынша, Техас штатын қоспағанда, барлық штаттардағы жоғары мектеп ойындарында ойыншының нөмірін жариялау 2014 жылы «жариялауға болмайды» дегеннен «жариялау қажет емес» дегенге өзгертілді. Солтүстік Американың ірі спорт түрлерінің мәшһүрлік залдарының арасында, Профутбол мәшһүрлік залы ерекше, өйткені ол 2022 жылы Арт МакНалли енгізілгенге дейін ешқандай төрешіні қабылдамады; Бейсбол мәшһүрлік залы, Баскетбол мәшһүрлік залы және Хоккей мәшһүрлік залы әрқайсысы көптеген ойын төрешілерін мүше ретінде қабылдады. (1966 жылы енгізілген Хью Л. Рей лиганың 14 маусымдық бас төрешісі лауазымындағы қызметі үшін енгізілді, бұл кеңседегі лауазым.) Алайда, Канадада Канада футбол мәшһүрлік залы өз мәшһүрлік залының мүшелері ретінде бірнеше ойын төрешілерін қабылдады.

For the 2015 and 2019 NFL preseasons, for 8 and 2 games respectively, the NFL experimented with the umpire (U2), The side judge was added for 1978, when the NFL implemented new rules to open up the passing game. In 2017, the NFL renamed the head linesman to down judge. Up until 1950, the forerunner leagues to the present day Canadian Football League (founded in 1958) used only four officials: The referee, umpire, head linesman and line judge. Over the next 40 years, the system would change into what is more or less equal to what most American football leagues use today, a seven official system. The first new addition to the crew was the field judge (also referred to as the back umpire) in 1951, then the next addition being the back judge in 1979, and the seventh official, the side judge being added in 1991. The practice of having the referee announce penalties or clarify complex and/or unusual rulings over a wireless microphone started in the NFL in 1975. College football and other professional leagues soon adopted this practice. For years, college football referees were prohibited from announcing the number of a fouling player, except in the Western Athletic Conference and Mountain West Conference (and in all conferences when ejecting the offending player). In 2004, the rules were changed throughout college football to permit the fouling player's number to be announced. Under NFHS rules used in all states except Texas for high school games, announcing the player's number went from "not allowed" to "not required" in 2014. Among the various Halls of Fame for major North American sports, the Pro Football Hall of Fame is unique in that it did not induct any officials until Art McNally in 2022; the Baseball Hall of Fame, Basketball Hall of Fame, and Hockey Hall of Fame have each inducted numerous game officials as members. (1966 inductee Hugh L. Ray was inducted for his 14 season tenure as the league's head of officiating, an off field position.) However, in Canada, the Canadian Football Hall of Fame has inducted a few game officials as members of their Hall of Fame.

NFL-тің жұмыспен қамту жағдайы

Олардың тұрақты маусымы 18 апта ғана болғандықтан, NFL – АҚШ-тағы екі ірі спорт лигасының бірі, ол өз төрешілеріне толық жұмыс күніне жалақы төлемей, тек келісімшарт негізінде ақы төлейді, екіншісі – Бас лига футбол (MLS). Бұл жүйенің артықшылықтарының бірі – келесі маусымда келісімшартты жаңартпау арқылы біліктілігі жетілмейтін төрешілерді жұмыстан босату мүмкіндігі. Сыншылар толық жұмыс күніне ауысқан төрешілердің екінші жұмыстан туындайтын алаңдатушылықтардан құтылатынын айтады, бірақ жартылай жұмыс күніндегі төрешілерді қолдайтындар NFL-дің көптеген білікті мамандардан айрылуы мүмкін екенін атап көрсетеді, себебі олардың көпшілігі түрлі компаниялардың иелері, президенттері немесе бас директорлары болып табылады. Сондай-ақ, аптасына бір матч өткізіліп, тұрақты маусым тек төрт айға созылатынын, ал толық жұмыс күніне ауысу төрешілердің қателіктерін азайтады деп кепілдік беруге болмайтынын да айтады. НФЛ төрешілерінің қатысатын оқу және тексеру деңгейі қосымша уақытты қажет етпейді. Дегенмен, тәжірибелі төрешілер өз жұмысы үшін айтарлықтай табыс табады. NFL төрешілер қауымдастығы – NFL төрешілерін өкілдік ететін кәсіби одақ.

Қызметкерлер

Тарихи тұрғыдан алғанда, американдық футбол төрешілері ер адамдар болған. 2007 жылы Сара Томас Мемфис пен Джексонвилл штаты арасындағы ойынға төрелік ету арқылы маңызды колледж футболының ойынын төрелік еткен алғашқы әйел болды. Томас кейін 2009 жылғы Little Caesars Pizza Bowl кезінде Маршалл мен Огайо арасындағы ойында желілік төреші болып жұмыс істегенде, боул ойынын төрелік еткен алғашқы әйел атанды. Осыдан кейін басқа да әйелдер I дивизион колледж футбол ойындарында төрелік етуге кірісті. 2015 жылы Томас NFL-дің тұрақты әйел төрешісі болды. Ол желілік төреші ретінде бастап, үшінші маусымында төменгі төрешіге (бас желілік) ауысты. 2017 жылы ол NFL Wild Card ойынында резервтік төреші болды. 2019 жылы Лос-Анджелес Чарджерс пен Нью-Ингланд Патриотс арасындағы АФК дивизиондық раундында НФЛ плей-офф ойынын төрелік еткен алғашқы әйел төреші атанды. Ол 2020 және 2021 жылдары NFC дивизиондық ойындарында жұмыс істеді. UFL кейін 2010 жылы Томасты жұмысқа алды. 2017 жылы NFL оны қайта қарау төрешісі ретінде тағайындады. Ол 2020 жылғы АФК чемпионатында төрелік етті. 2012 жылы Шаннон Истин NFL ойынының алғашқы әйел төрешісі болды. Ол лига еңбек дауына байланысты тұрақты төрешілерді уақытша тоқтатқан кезде ауыстырушы төреші ретінде жұмыс істеді. Profootballtalk.com тілшісі Дарен Гант және Los Angeles Times газетінің редакторы Сэм Фармер осы гендерлік кедергі осылай бұзылғанына өкінді. 2017 жылы Аманда Сауэр Кук I дивизиондағы алғашқы әйел төреші болды. Оның төреші ретіндегі алғашқы ойыны Морган штаты мен Ратгерс арасындағы матч болды. 2019 жылы AAF құрамында үш әйел төреші болды. 2020 жылы XFL-де алты әйел төреші жұмыс істеді. Алты төрешілер тобы болғандықтан, әр топқа бір әйел төреші бекітілді. Сонымен қатар, бір әйел қайта қарау төрешісі де болды.