Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық австралиялық биолог (1860–1929)
British Australian biologist (1860–1929)
Сэр Уолтер Болдуин Спенсер (23 маусым 1860 – 14 шілде 1929), көбінесе сэр Болдуин Спенсер деп аталатын, британдық австралиялық эволюциялық биолог, антрополог және этнолог. Ол Орталық Австралиядағы аборигендермен жүргізген зерттеулерімен, этнографияны зерттеуге қосқан үлесімен және Франк Гилленмен академиялық ынтымақтастығымен белгілі. 1900 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1916 жылы рыцарь дәрежесіне ие болды.
Sir Walter Baldwin Spencer (23 June 1860 – 14 July 1929), commonly referred to as Sir Baldwin Spencer, was a British Australian evolutionary biologist, anthropologist and ethnologist. He is known for his fieldwork with Aboriginal peoples in Central Australia, contributions to the study of ethnography, and academic collaborations with Frank Gillen. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1900 and knighted in 1916.
Ерте өмір және білім
Спенсер 1860 жылдың 23 маусымында Англияның Ланкашир графтығындағы Стретфорд қаласында Марта (туған тегі Сэркит) мен Рубен Спенсердің отбасында дүниеге келді. 1879 жылы Спенсер Оуэнс колледжінде (Манчестер университеті) оқуға түсті, онда ол алғаш рет эволюциялық биологияға қызығушылық танытты. Оксфордта оқыған кезінде Спенсер антрополог Эдвард Бернетт Тайлордың лекцияларын тыңдады, бұл оның өмір бойына созылған қызығушылығының бастауы болды. Бітірген соң Спенсер бұрынғы профессоры Генри Ноттидж Мозлидің оқытушысының көмекшісі болып жұмыс істеді, ол генерал Питт Риверстің антропологиялық артефактілер жинағын Оңтүстік Кенсингтон мұражайынан Оксфорд университетіне көшіруге көмектесті, университет оны сақтау үшін жаңа мұражай салған еді. "Австралазия" журналының редакторы Дэвид Уоттерстон Спенсерді ғылыми жазушы ретінде шақырды. Спенсер 1895 жылы қоғамдық кітапхананың сенімдісі болып тағайындалды. 1899 жылдың мамыр айында сэр Фредерик Маккой қайтыс болғаннан кейін Спенсер ұлттық мұражайдың құрметті директоры болды. Ол келесі жылдары көп жұмыс істеді және саяхаттары барысында жинаған қасиетті және салтанатты аборигендерге қатысты көптеген құнды заттарды мұражайға сыйлады. Ол Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. 1900 және 1901 жылдары Гилленмен бірге 12 ай бойы Ооднадаттадан Пауэлл кригіне, содан кейін шығысқа қарай Карпентария шығанағындағы Борралулаға дейін сапар шекті. Оларға Джим Кайт, Эрликилика деген есіммен еуропалықтарға белгілі суретші және аудармашы көмектесті, ол Шарлотта Уотерс телеграф станциясында тұрды, онда Гиллен бұрын бірнеше жыл өткізген. Олардың тәжірибелері мен зерттеулері "Орталық Австралияның солтүстік тайпалары" атты келесі кітаптың негізін құрады, ол 1904 жылы жарық көрді және экспедиция шығындарына 1000 фунт стерлинг көмектескен Дэвид Саймға арналған еді. Шарлотта Уотерс телеграф станциясының бастығы Патрик ("Падо") Бёрн Спенсермен көп жылдар бойы хат алмасып, биологиялық үлгілер жинады. Спенсер Бёрннің еңбегін мойындап, жергілікті тұрғындардың арасында "ковари" деп белгілі шағын сумкалы жануарды Dasyuroides byrnei деп атады. 1904 жылы Спенсер профессорлық кеңестің президенті болды және ол жеті жыл бойы осы лауазымды иеленді. Ол кезде Мельбурн университетінде жалақы төленетін вице-канцлер болған жоқ, сондықтан көптеген әкімшілік жұмыстар Спенсердің иығына түсті. Осы міндеттерінен бөлек, ол студенттердің спорттық іс-шараларына қызығушылық танытты. Ол Мельбурн университетінің спорт одағының президенті болды, кейіннен 1919 жылдан 1925 жылға дейін Виктория футбол лигасының президенті болды. 1911 жылы Ұлыбритания үкіметінің өтініші бойынша ол солтүстік территорияға экспедиция жетекшісі ретінде жіберілді, ол аймақтағы жағдайды зерттеу үшін ұйымдастырылды, ал келесі жылы "Австралия арқылы" атты еңбегін жариялады, сондай-ақ арнайы комиссар және аборигендердің бас қорғаушысы лауазымын қабылдады. Бұл оқиға туралы "Австралияның солтүстік аймағының жергілікті тайпалары" (1914) кітабында айтылған. 1914 жылы Спенсер Мельбурнда өткен Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының кездесуінің құрметті хатшысы болды. Ол ұлттық мұражайда да жұмыс істеді. 1916 жылы Фелтон мұрасы комитетінің өтініші бойынша ол Англияға Фелтон мұрасы үшін өнер кеңесшісі табу үшін барды. Ол австралиялық суретшілерге қызығушылық танытты. Ол 1904 жылы CMG орденімен марапатталды, ал 1916 жылы KCMG орденімен марапатталды. 1919 жылы ол профессорлық қызметінен кетіп, 1920 жылы Викторияның қоғамдық кітапханасының сенімділерінің вице-президенті болды. Спенсерге 1923 жылы Кларк медалі табысталды.
Spencer was born on 23 June 1860 in Stretford, Lancashire, England to Martha (née Circuit) and Rueben Spencer. In 1879, Spencer began study at Owens College (University of Manchester), where he first developed an interest in evolutionary biology. Through his time at Oxford, Spencer attended lectures by anthropologist Edward Burnett Tylor, which began a lifelong interest in the field. As a graduate, Spencer worked as a teaching assistant to his former professor Henry Nottidge Moseley, where he aided in the transferral of General Pitt Rivers's collection of anthropological artefacts from the South Kensington Museum to Oxford University, which had built a museum to house it. Spencer was recruited as science writer for the Australasian by its editor, David Watterston. Spencer had been appointed a trustee of the public library in 1895. When Sir Frederick McCoy died in May 1899, Spencer became honorary director of the national museum. He was to do an enormous amount of work in the following years, and to present to the museum many valuable collections of sacred and ceremonial Aboriginal objects collected during his journeys. He was elected a fellow of the Royal Society, London. In 1900 and in 1901 he spent 12 months in the field with Gillen going from Oodnadatta to Powell Creek and then eastward to Borraloola on the Gulf of Carpentaria. They were assisted with their work by the artist and interpreter known to Europeans as Jim Kite, Erlikilyika, who lived at Charlotte Waters telegraph station, where Gillen had previously spent some years. Their experiences and studies formed the basis of the next book, The Northern Tribes of Central Australia, which appeared in 1904, dedicated to David Syme, who had given £1000 towards the cost of the expedition. Patrick ("Pado") Byrne, telegraph master at Charlotte Waters, corresponded with Spencer for many years and collected biological specimens. Spencer named a small marsupial known locally as the kowari in recognition of Byrne's contribution as Dasyuroides byrnei. In 1904, Spencer became president of the professorial board, an office he was to hold for seven years. There was then no paid vice chancellor at Melbourne university and much administrative work fell on Spencer's shoulders. Outside of these duties, he took an interest in the sporting activities of the undergraduates. He was President of the Melbourne University Sports Union and later was the President of the Victorian Football League from 1919 to 1925. In 1911 at the request of the Commonwealth government he led an expedition in the Northern Territory sent to make inquiries into conditions there, and in the following year he published his Across Australia and also accepted the position of special commissioner and chief Protector of Aborigines. The story of this will be found in Native Tribes of the Northern Territory of Australia (1914). In 1914 Spencer was honorary secretary for the meeting of the British Association for the Advancement of Science held in Melbourne. He also did work for the national museum. In 1916 at the request of the Felton Bequest's committee he went to England to obtain an art adviser for the Felton Bequest. He took an interest in Australian artists. He had been made CMG in 1904 and in 1916 he was created a KCMG in 1919 he resigned his professorship and in 1920 became vice president of the trustees of the public library of Victoria. Spencer was awarded the Clarke Medal in 1923.
Карл Стрехлоумен кездесті
Спенсер Аранда халқына (қазір көбінесе Арренте деп аталады) миссионер Карл Стрехлоудан өте әртүрлі көзқарас білдірді. Спенсердің көңіл көншітпейтін көзқарасы олардың құлдырауын көрсетеді, ал Стрехлоу олардың шығармашылығы мен болашағына үміт артты. Стрехлоудың ұлы Тед Стрехлоу өзінің «Орталық Австралия әндері» (1971) кітабында әкесін Спенсердің сынағандарынан қорғай келіп, осыны айтады. Ол Спенсер мен Гилленнің жергілікті халықтардан ақпарат алғанда тіл білудегі шектеулеріне тап болғанын, ал әкесі жергілікті тілдерді еркін сөйлеп, жаза білгенін көрсетеді. Спенсер мен Гиллен «Орталық Австралияның солтүстік тайпалары» (1904) еңбегінде Аранда халқын «мағынасын білмейтін әндерді айқайлайтын, жалаңаш жабайылар» деп сипаттаған. Спенсер Стрехлоудың жұмысы туралы Эндрю Ланг пен сэр Джеймс Фрейзерге «ашулы және белгілі бір дәрежеде қаралаған хаттар» жазғаннан кейін антропологиялық ортада дау туды. Стрехлоудың «Аранда және Лорития тайпалары Орталық Австралияда» (Die Aranda und Loritja Stämme in Zentral Australien) кітабы (1907 және 1920 жылдар аралығында бөліп басылған) Спенсер мен Гилленнің «Орталық Австралияның жергілікті тайпалары» (1899) кітабындағы кейбір тұжырымдамаларына қарсы шықты. Бұл кітап антропологтар тарапынан Аранда халқының шын суреті деп қабылдаған еді. Осы мәселе британдық антропологтар арасында, Эндрю Ланг, сэр Джеймс Фрейзер, Роберт Ранулф Маретт, А.С. Хаддон, Спенсер және кейінірек Бронислав Малиновскийтің қатысуымен үлкен дауға әкелді. Талқылау аборигендердің алғашқы халықтар болып табыса ма, еуропалықтарға қарағанда төмен эволюциялық деңгейде ме (Фрейзер мен Спенсердің пікірі), әлде бұрынғыда жоғары мәдениет деңгейінде болған, бірақ қазір құлдыраған халық па (Стрехлоудың пікірі) деген мәселе төңірегінде өрбіді. Сондықтан ол оларды алып кету қажет деп ойлады, себебі «олар көшпелі өмірге деген құштарлықты біртіндеп жоғалтады және шын мәнінде далада өмір сүруге қабілетсіз болады». Ол әсіресе «аралас нәсілді» балалардың лагерьтік өмірмен байланысқа түспеуін қадағалауға тырысты. Германсбург лютерандардан алынып, «оңтүстік-орталық тайпалардың қалдықтары үшін резерват ретінде қызмет етуі керек, онда олар тиісті және білікті басшылық астында еңбек етуге үйретілуі мүмкін». Алайда, 1913 жылы солтүстік территорияның әкімшісі Джон А. Гилрут Дарвиннен келіп, осы жағымсыз хабарлардың рас екенін тексергенде, ол көргендеріне риза болып, Стрехлоулар мен миссияны сақтап қалуға шешім қабылдады.
Spencer held very different views on the Aranda people (now often referred to as Arrernte) from missionary Carl Strehlow. Spencer's more pessimistic view saw decline, while Strehlow saw creativity and a future for them. Strehlow's son, Ted Strehlow, mentions this in his book Songs of Central Australia (1971), defending his father from Spencer's criticism. He shows that Spencer and Gillen were limited by their lack of language competence when extracting information from Indigenous peoples, whereas his father was a fluent speaker and writer of the local languages. Spencer and Gillen famously described the Aranda as "naked savages chanting songs of which they do not know the meaning" in The Northern Tribes of Central Australia (1904). A controversy arose in anthropological circles, after Spencer wrote "angry and to some degree defamatory letters" to Andrew Lang and Sir James Frazer about Strehlow's work. Strehlow's book, Die Aranda und Loritja Stämme in Zentral Australien (published in parts, between 1907 and 1920), challenged some of the findings of Spencer and Gillen's The Native Tribes of Central Australia (1899), which had been accepted by anthropologists as a true picture of the Aranda people. This led to a major controversy among British anthropologists, involving Andrew Lang, Sir James Frazer, Robert Ranulph Marett, A. C. Haddon, Spencer and later Bronisław Malinowski. The debate centred on whether Aboriginal people were primitive, on a lower level of evolution than Europeans (Frazer and Spencer's view) or a decadent people who had previously been on a higher level of culture (Strehlow's view). So he thought it essential to take them away, for "then they will gradually lose the longing for a nomad life and will in fact become incapable of securing their living in the bush". He was particularly keen to make sure that "half caste" children had no contact with camp life. Hermannsburg was to be taken away from the Lutherans and "serve as a reserve for the remnants of the southern central tribes where they can, under proper and competent control, be trained to habits of industry". However, when the Administrator of the Northern Territory, John A. Gilruth, came down from Darwin in 1913 to see whether these negative reports were true, he was impressed with what he saw and decided that the Strehlows and the mission should remain.
Қосымша сапарлар
Спенсер Австралияның ортасына тағы екі рет сапар жасады, бірі 1923 жылы Оңтүстік Австралияның мемлекеттік геологы доктор Леонард Кит Уордпен бірге, екіншісі 1926 жылы. Бұл сапарлар Спенсерге оның бұрынғы зерттеулерін қайта қарап, әртүрлі қарама-қайшы теорияларды сол жерде талқылауға мүмкіндік берді. Оның "Арунта: Тас ғасыры халықтарын зерттеу" (1927) еңбегі бұрынғы қорытындыларын қайта қарастырып, оларды бекітті; Гилленнің аты бірлескен автор ретінде аталып көрсетілді, бірақ ол 15 жыл бұрын қайтыс болған еді. Бір жылдан кейін жарық көрген, көбірек танымал "Жабайы Австралиядағы саяхаттар" кітабы оның кітаптар тізімін аяқтады. Оның басқа жарияланған жазбаларының тізімін "Спенсердің соңғы сапары" (1931) кітабынан табуға болады. Спенсер 1927 жылы Лондонға бұл кітаптардың басылып шығуын қадағалау үшін барды. Он жыл бұрын ол өзінің қартайғанын және далалық жұмыстарын аяқтау керектігін айтқан еді. Алайда, 1929 жылдың ақпанында, 69 жасында ол жүк кемесімен Магелланға, содан кейін шағын шхунамен Отын Жерінің оңтүстігіндегі Ушуаяға сапар жасады.
Spencer paid two more visits to the centre of Australia, one in 1923 with Dr Leonard Keith Ward, the government geologist of South Australia, and the other in 1926. These visits enabled Spencer to revise his earlier researches and consider on the spot various opposing theories that had been brought forward. His The Arunta: a Study of a Stone Age People (1927), revisits and reaffirms his earlier conclusions; Gillen's name as joint author appeared on the title page though he had died 15 years before. Wanderings in Wild Australia, published a year later and slightly more popular in form, completes the list of his books. A list of his other published writings will be found in Spencer's Last Journey (1931). Spencer went to London in 1927 to see these books through the press. Ten years before he had said that he realised he was not getting younger and must regard his field work as finished. In February 1929, however, in his sixty ninth year, he travelled in a cargo boat to Magallanes and then went in a little schooner to Ushuaia at the south of Tierra del Fuego.
Жеке өмір
Спенсер 1887 жылдың қаңтар айында Мэри Элизабет ("Лилли") Боуманға үйленді. Оның өліміне соққан оқиғалар Спенсердің және оның ғылыми көмекшісі Жан Гамильтонның жеке күнделіктерінде қалдырылған.
Spencer married Mary Elizabeth ('Lillie') Bowman in January 1887. The events leading to his death are recorded in Spencer's own journal entries, and that of his research assistant Jean Hamilton.
Мұра
2009 жылы Австралия ғылыми-зерттеу кеңесінің жобасы құрылды, мақсаты – Спенсер мен Гилленнің бастапқы коллекциясын біріктіріп, цифрлық форматқа көшіру. Мельбурн университетіндегі Болдуин Спенсер ғимараты 1888 жылы салынды және 1920 жылы Спенсердің құрметіне оның атымен аталды. Ол 1992 жылғы 24 маусымда Виктория мұрасының тізіліміне енгізілді. 1976 жылы «Австралия Посты» Спенсердің суреті бар пошта маркасын шығарды. Спенсердің есімі Австралияның екі түрлі кесірткесінің ғылыми атауында сақталған: Pseudemoia spenceri және Varanus spenceri.
In 2009, an Australian Research Council project was established with the aim of aggregating and digitising the original Spencer and Gillen collection. The Baldwin Spencer Building at the University of Melbourne was built in 1888 and named for Spencer in 1920. it was listed on the Victorian Heritage Register on 24 June 1992. In 1976, Australia Post issued a postage stamp bearing Spencer's portrait. Spencer is commemorated in the scientific names of two species of Australian lizards: Pseudemoia spenceri and Varanus spenceri.
Таңдалған шығармалар
Спенсер, Уолтер Болдуин (1931). Спенсердің соңғы саяхаты. Кейіннен сер Балдуин Спенсердің Өрт еліне жасаған экспедициясының күнделігі. Естеліктермен бірге. Оксфорд: Кларендон баспасы. Р. Р. Марет және Т. К. Пенниманның редакциясымен.
Spencer, Walter Baldwin (1931). Spencer's Last Journey. Being a Journal of an Expedition to Tierra Del Fuego by the Late Sir Baldwin Spencer. With a Memoir. Oxford: Clarendon Press. Edited by R. R. Marett and T. K. Penniman.