Кіріспе

АҚШ-тағы православиелік еврей ұйымы. Православтық одақ (қысқаша OU) бірнеше атаумен белгілі болған, кейде бір уақытта. Бастапқыда Американың православиелік еврей қауымдарының одағы деп аталды, бірақ жиі қателікпен Американың православиелік еврей қауымдарының одағы деп айтылды. Ресми атау көбінесе "Православтық одақ" немесе "OU" деп қысқартылды. ОУ-ның қызмет аймағы кеңейген сайын, синагогтарға қатысты қызметтер оның басымдықтарының азаятын бөлігіне айналды, сондықтан ресми атау мағынасын жоғалтты. Атауы ресми түрде 21-ші ғасырдың басында "Православтық одақ" деп өзгертілді. Бұл АҚШ-тағы ең ірі православиелік еврей ұйымдарының бірі. 1898 жылы құрылған ОУ синагогтар желісін, жастар бағдарламаларын, еврей және діни сионистік қолдау бағдарламаларын, мүгедектерге арналған бағдарламаларды, жергілікті діни оқу бағдарламаларын, сондай-ақ Израильде және бұрын Украинада орналасқан халықаралық бөлімшелерді қолдайды. ОУ кошерлік сертификаттау қызметін ұсынады, оның шеңбердегі U hechsher символы көптеген кошерлік тауарлық және тұтыну тағамдарының қаптамасында кездеседі. Оның синагогтары мен раввиндері көбінесе қазіргі православиелік иудаизммен байланысты.

Қор

Американың православиелік еврей қауымдарының одағы 1898 жылы раввин Генри Перера Мендес тарапынан құрылған мирян синагога федерациясы ретінде пайда болды. Оның негізін қалаушылар көбінесе заманауи, батыс білімі алған православие раввиндері мен мирян лидерлері болды, олардың бір бөлігі Реформа қозғалысының гегемониясына қарсы күресу үшін православие институты ретінде құрылған Яһуди теологиялық семинариясымен (JTS) байланысты болды. ОУ мен JTS арасындағы алғашқы келіспеушілік 1913 жылы туды, осы кезде Соломон Шехтер жаңадан құрылған Американың Біріккен синагогасының (бұл кезде конфессиялық емес қауымдық ұйым) басқару лауазымдарына институттың барлық түлектерінің қабылдануына рұқсат берді. Ал оның жақын серігі раввин Фредерик де Сола Мендес тек қатаң діншілдер ғана бекітілуі керек деп талап етті. Мендес осы кезде ғана күнделігінде «консервативтік» және «заманауи православие» иудаизмін ажырата бастады, бірақ ол бұл айырмашылықты толыққанды түсіндіре алмады. ОУ, JTS және RIETS тығыз байланыста болды, соңғы екеуінің түлектері соғыстан кейінгі кезеңге дейін біріншісінің қауымдастықтарында қызмет етті. Консервативтік және заманауи православиелік иудаизм тек 1950 жылдар шамасында ғана қарама-қарсы қозғалыстар ретінде толыққанды қалыптасты.

Даму

Өзінің алғашқы онжылдықтарында Православтық Одақ Ешива университетінің ағылшын тілді, университетте білім алған американдық раввиндерді ОУ синагогтарына дайындаған маңызды еврей білім беру мекемесіне айналуына тығыз байланысты болды және оны қолдады. Кейбір православие раввиндері жаңадан құрылған ОУ мен оның синагогтарының раввиндерін көзқарасы жағынан тым "модерн" деп санады. Сондықтан олар қатыспады, керісінше, қатаң талаптарға сай раввиндік ұйымдар құрды. Дегенмен, ұлттық православие қауымының құрылу идеясы қалыптасты. ОУ американдық еврей қауымында американдық православие қауымының басты, бірақ жалғыз емес, өкілі ретінде танылды. 1919 жылғы ОУ-ның ұлттық съезіне 150 православие қауымының өкілдері, барлығы шамамен 50 000 мүше қатысты. 1924 жылдан кейін ОУ кең ауқымды американдық еврей саясаты мәселелерінде белсендірек болды, осы жылы Манхэттеннің Вест-Сайд институционалдық синагогының инновациялық рухани жетекшісі рабби Герберт С. Голдштейн ОУ президенті болды. Голдштейн басшылығымен ОУ және оның раввиндік кеңесі Реформа және Консервативті қозғалыстар мен олардың раввиндік ұйымдарының өкілдерімен бірге Америка Синагог кеңесінің негізін қалаушы мүшесі болды. ОУ православиелік практика үшін маңызды мемлекеттік саясатты қолдауда белсенді рөл атқарды, мысалы, бес күндік жұмыс аптасын жақтады және кошерлік сою құқығын қорғады. Сондай-ақ, ол американдық еврей сарбаздарының діни қажеттіліктерін қанағаттандыру және Еуропалық яһудилерге көмек көрсету шараларына қатысты.

Қашрут

1920 жылдары ОУ кашрут бөлімін құрды, бұл қауымдық демеушілікпен, коммерциялық емес кашрут қадағалауының тұжырымдамасын қалыптастырды. 1923 жылы H. J. Heinz компаниясының вегетариандық бұршақтары ОУ-дан кошерлік сертификат алған алғашқы өнім болды. Heinz компаниясының басшылары еврей емес тұтынушыларды наразы етуден қорқып, көп келіссөздерден кейін Православ Одағы бастапқы дизайнынан «кошер» сөзін алып тастауға келісіп, оның орнына еврейше естілмейтін «ОУ» символын пайдаланды. ОУ-дың кашрут бағдарламасына тамақ ғылымы саласындағы білімін пайдаланып, әртүрлі өнімдердің кошер статусын анықтаған химик Абрахам Голдштейн зор ықпал етті. 1935 жылы Голдштейн ОУ-дан кетіп, Ұйымдастырылған Кашрут зертханаларын (ОК) құрды. ОУ кашрутының кеңінен қабылдануының негізгі себебі – оның раввиндік әкімшісі, раввин Александр С. Розенбергтің жоғары беделі болды. Ол және оның командасы қазіргі заманғы тамақ өндірісі технологиясы үшін тиімді кашрут қадағалау стандарттарын енгізіп, 1950 жылдан бері АҚШ-та ОУ сертификатталған қаптамалы кошер өнімдерінің қолжетімді болуын қамтамасыз етті. 1930 жылдардың ортасына қарай ОУ кашрут бөлімі дәстүрлі жергілікті раввиндердің «жеке тәжірибеші» кашрут қадағалау моделіне әсер ету және қарсы тұру үшін жетілді. Ол кезде кашрут раввиндер үшін табысты бизнес болғандықтан, ОУ кошерді қолжетімді ету арқылы тұтынушылардың кошерді сақтау шығындарын азайтуды көздеді.

ХХ ғасырдың ортасы

ОУ әйелдер бөлімшесі 1920 жылдары да құрылды, ОУ синагогтарында белсенді әйелдер бірлестіктерін құруға және қолдауға ынталандыру мақсатында. Әйелдер бөлімшесі көбінесе әйелдердің еврей біліміне және Йешива университетіне қолдау көрсетуге қатысты нақты бағыттармен айналысты. 1939 жылы Лео С. Хилсенрадты ОУ-ның тұңғыш толық уақытты кәсіби атқарушы директоры етіп тағайындау ОУ жұмысын тиімдірек етті. 1946 жылы Саул Бернштейн кәсіби штатқа қосылды, бұл ОУ қызметтерін одан әрі кеңейтті. Бернштейн 1951 жылы ОУ-ның православиелік дінге жатпайтын жандарға арналған танымал басылымы – «Еврей өмірі» журналының негізін қалаушы редакторы болды. Бернштейн сондай-ақ Хилсенрадты ОУ әкімшісі ретінде алмастырды. Соғыстан кейінгі жылдары Православие одағы мен Йешива университетінің жетекшілері арасында елеулі байланыс болды. 1954 жылы Мұса И. Фейерштейн президент болып сайланғаннан кейін Православие одағы өз қызметін кеңейтті. Оның басшылығына Джозеф Карасик, Гарольд М. Джейкобс және Джулиус Берман сияқты дарынды жетекшілер қосылды, олар келесі ондаған жылдар бойы ОУ-ның өсуіне бағыт берді. Маңызды дамудың бірі – 1959 жылы раввин Пинхас Столперді ОУ жастар ұйымының, Синагог жастарының ұлттық конференциясының (NCSY) директоры етіп тағайындау болды. NCSY Солтүстік Америкадағы мыңдаған мемлекеттік мектепте білім алған жасөсперендерді дінге адалуға шақырып, баал тешува қозғалысын бастауда маңызды рөл атқарды – 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін еврей жастары арасындағы кең таралған рухани жаңару. ОУ директорлар кеңесі 1970 жылдардың ортасынан бері әйелдер мүшелерін қабылдап келеді. ХХ ғасырдың ортасына қарай Православие одағына қарасты көптеген синагогтар рабби Иосиф Соловейчик Йешива университетінің рабби Исаак Елханан теологиялық семинариясында тәрбиелеген раббилердің басшылығында болды. Бұл раббилер идеологиялық тұрғыдан жаңашыл православиеліктер еді. 1990 жылдар мен 21 ғасырдың басында ОУ-ның жалпы философиясы мен діни сақталу деңгейі қатаң түсіндірулер мен халахикалық тәжірибелерге қарай өзгере бастады. Бұл өзгеріс міндетті түрде жекелеген синагогтарға әсер етпеді, бірақ Америкадағы көптеген православиелік еврей қауымдастықтарына әсер етті. Православиелік қауымдар арасындағы қатаңдыққа бейімділік американдық православиенің харедистік иудаизмге қарай бет бұруын көрсетеді.

21 ғасыр

2009 жылы раввин Стивен Вейл раввин Цви Херш Вайнребтің қызметін жалғастырып, ОУ-ның атқарушы вице-президенті болды. Ал 2014 жылдың сәуірінде оның орнын Аллен Фагин басты. 2011 жылы рабби Симха Кац президент болып сайланды, ал 2017 жылдың қаңтар айында Мұише Бэйн оның орнын иеленді. 2014 жылы ОУ-ның ұлттық лауазымдарына алғаш рет әйелдер сайланды; үш әйел ұлттық вице-президент және екі әйел аға вице-президент болып сайланды. 2018 жылдың маусым айында Бас прокурор Джефф Сешнс Вашингтондағы OU Advocacy Center ұйымдастырған жылдық конференцияда сөз сөйледі, онда оған "Әділеттілік ізде, әділеттілікке ұмтыл" деген Киелі кітаптағы бұйрықтың суреттелген нұсқасы табыс етілді. Сешнстің саясаты, әсіресе иммигранттар мен пана іздеушілерге қатысты болғандары ескеріле отырып, ОУ оны қабылдағаны және оған тақтайша сыйлағаны үшін сынға ілікті.

Американың раввиндік кеңесімен одақтасу

Көп жылдар бойы ОУ өзінің раввиндік бөлімшесі Америка раввиндері кеңесімен бірге Америка синагогалар кеңесіндегі үлкен еврей қауымымен жұмыс істеді. Бұл топта православиелік, консервативтік және реформаторлық ағымдардың өкілдері көптеген ортақ мәселелер бойынша бірлесіп жұмыс істеді. Алайда, 1994 жылы бұл кеңес таратылды, себебі православиелік ағымдар реформалық иудаизмнің яһудилік тегін анықтауда әкеден тараған ұрпақтарды мойындауына қарсылық білдірді.

Кошерлік сертификаттау

Бас директор Менахем Генак басқаратын Православ Одағының Кошер бөлімі – әлемдегі ең ірі кошерлік сертификаттау агенттігі. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, ол 105 елдегі 13 000 өндіріс орнында 1 200 000-нан астам өнімді қадағалайды. Осы өнімдердің 200 мыңы АҚШ-та табылған. Бұл бөлімде 886 раввиндік өкіл, еврей тілінде mashgichim деп аталатын қадағалаушылар, сондай-ақ OU сертификаты бар компаниялар үшін есептік менеджерлер ретінде жұмыс істейтін 70 раввиндік үйлестіруші жұмыс істейді; оларға ингредиенттер мамандары, дәм сарапшылары және басқа да қолдау қызметкерлері көмектеседі. Қадағалау процесі өнімнің еврей заңдарына сәйкес келетінін қамтамасыз ету үшін mashgiach-ты өндіріс орынына жіберуді қамтиды. Mashgiach ингредиенттерді де, өндіріс процесін де қадағалайды.

Синагога жастарының ұлттық конференциясы

OU-ның халықаралық жастар қозғалысы, Синагогалық жастар ұлттық конференциясы (NCSY) 1950 жылдардың басында құрылды. Бірнеше сәтсіз әрекеттерден кейін, раввин Пинхас Столпер басшылығымен НКЖМ мемлекеттік мектептерде білім алған еврей жастарын православиелік еврей дінінің рухани шабыттандыруымен таныстырып, табысқа жетті. Қазір ол өз қамту аясын кеңейтіп, дінге бейім, көбінесе жаңа православиелік еврей күндізгі мектептеріне қатысатын балаларды да қамтиды.

Православ одағының адвокаттық орталығы

OU адвокаттық орталығы – бұл OU ұйымының партиялық емес, қоғамдық саясатты жүргізетін бөлімі. Ол Вашингтон қаласы мен штаттардың астаналарында ұйымның мүдделерін қорғау жұмыстарын үйлестіреді. Бұрын «Қоғамдық істер институты» деп аталған OU Advocacy, мемлекеттік саясат саласында православиелік еврей қауымының мүдделерін және құндылықтарын ілгерілету және қорғау мақсатында үкіметтің барлық деңгейлеріндегі жетекшілермен және жалпы қоғаммен байланыс жасайды.

Синагогаға мүшелік

ОУ барлық мүше синагогалардың еврей заңдары мен дәстүрлерін ортодоксал еврейлердің түсіндіруіне сәйкес келуін талап етеді. Ерлер мен әйелдер бөлек отырады және олар көбінесе мехицамен, синагогтың ерлер мен әйелдер бөлімдерінің арасындағы физикалық тосқауылмен бөлінеді. Көптеген ОУ синагогалары діни сионизмнің идеяларын қолдайды, ол Израиль мемлекетінің құрылуы Мәсіхтің келуіне және әлемдегі барлық яһудилердің ежелгі еврей отанына қайта оралуына қадам екенін үйретеді. Шаббат пен кашрут заңдарына баса назар аударылады. Олар иврит тілінде дұға етеді, ашкенази және сефарди яһуди қауымдастықтарында соңғы бірнеше ғасыр бойы қолданылып келе жатқан дәстүрлі сидур мәтінін пайдаланады. 1980 жылға дейін ОУ синагогаларында қолданылатын дұға кітабының ең танымал ағылшын тіліндегі аудармасы Филип Бёрнбаум редакциялаған «Ха Сидур Ха Шалем» болды. Соңғы жылдары ең танымал аударма жасалған сидурлар Америка Рабиндер Кеңесінің басылымы – Artscroll сидуры және Koren Сидуры болды. Сол сияқты, еврейше-ағылшын тіліндегі «Хумашымның» ең көп таралған нұсқасы раввин Джозеф Х. Герц редакциялаған «Пятикнига және Хафтаралар» болды; соңғы жылдары оның орнына «The Chumash: The Stone Edition», сондай-ақ Artscroll Chumash деп белгілі нұсқасы келді.

Жахад

Яхад: Мүгедектерге арналған Ұлттық еврей кеңесі – мүгедек еврейлердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға және олардың еврей өмірінің барлық саласына қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған жаһандық ұйым. Инклюзивті дизайнның мақсаты – әртүрлі мүмкіндіктері бар адамдардың еврей қауымдастығында лайықты орын алуын қамтамасыз ету, сонымен қатар еврей әлемінде мүгедектерге қатысты түсініктікті, қабылдауды, қол жеткізуді және позитивті көзқарасты күшейтуге көмектесу.

Барух Ланнердің зорлық-зомбылық туралы даусы

ОУ раввин Барух Ланнерді Ұлттық Синагогалық жастар конференциясының аймақтық директоры қызметіне тағайындаған кезде балаларға қатысты зорлау туралы бірнеше хабарламаны назарсыз қалдырды деген айыптамаға ұшырады. Ланнер көптеген жыныстық зорлау қылмыстары үшін сотталып, түрмеге қамалды. Осы оқиғаға жауап ретінде ОУ өзінің қамқорлығындағы балаларды жақсырақ қорғау мақсатында бірнеше жаңа шаралар қабылдады.

Шехитаны қадағалау

2005 жылы жасырын түсірілген видеода OU сертификаты бар мал сою орнында жануарларға қатыгездікпен қарым-қатынас жасалғаны көрсетілді. Бұл оқиға ұлттық газеттерде және еврей ақпарат құралдарында көп рет жарияланды. OU өзінің қадағалау шеңберінің шектеулі екенін қорғап, сонымен қатар өзінің саясатын өзгертуді қарастырды. 2006 жылы OU-ның жауабына қатысты Джонатан Сафран Фоер, Ирвинг Гринберг және Дэвид Вулптің баяндамасы бар бейнеролик жарық көрді.

Agriprocessor, Inc. компаниясы

2008 жылдың мамыр айында АҚШ Иммиграциялық және кедендік бақылау қызметі, басқа да федералдық агенттіктермен бірге, Айова штатының Поствилл қаласындағы «Агрипроцессорс, Inc.» компаниясына тиесілі кошерлік мал сою және ет өңдеу зауытына шабуыл жасады. Сол кезде OU зауытқа кошерлік сертификаттау қызметтерін ұсынды. Бұл шабуыл АҚШ тарихындағы жұмыс орнына жасалған ең ірі шабуыл болды. Оның нәтижесінде жалған құжаттары бар 400-ге жуық иммигрант жұмысшы ұсталды, олардың көпшілігі жеке бастың құжаттарын ұрлау, құжаттарды жалған жасау, ұрланған әлеуметтік қамсыздандыру нөмірлерін пайдалану және осыған байланысты қылмыстар бойынша айыпталды. Төрт күн ішінде 300-ге жуық жұмысшы құжаттарды бұрмалау қылмысы үшін кінәлі деп танылды. Олардың көпшілігі депортацияланғанға дейін бес ай түрмеде жазасын өтеді. OU зауыт аумағында көптеген раввиндер жұмыс істеді, бірақ олардың ешқайсысы зауытта заңсыз жұмыс істейтін балалар немесе жұмысшылардың жұмыс орнындағы қатыгез жағдайлар туралы хабарламады.