Кіріспе

Мексика-Америка соғысының шайқасы
Чирубуско шайқасы 1847 жылдың 20 тамызында Санта-Анна әскері Мексика-Америка соғысы кезінде Контрерас шайқасынан немесе Падиерна шайқасынан шегініп жатқанда болды. Бұл шайқаста негізінен АҚШ-тан дезертир болғандардан құралған Сан-Патрицио батальоны АҚШ күштеріне қарсы соңғы тұғырын жасады. АҚШ әскері жеңіске жетті, қорғанысқа тұрған мексикалық әскерден алты есе көп болды. Шайқастан кейін АҚШ әскері Мексика қаласына 8 шақырымдай жақын болды. АҚШ әскері Сент-Патрик батальонының 50 мүшесін ресми түрде атты, олардың барлығы екеуін қоспағанда, дарға асылды. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі жаппай өлім жазасы болды.

Өмірбаян

Контрерастағы жеңілістерден кейін Антонио Лопес де Санта Анна Орталық армиясымен генерал-майор Николас Браво Руэдаға Сан-Антониодан Чурубускоға шегінуге бұйрық берді. Санта-Анна генерал-майор Мануэль Ринконға Чурубускодағы Сан-Матео францискандық монастырын жер жұмыстарымен және жеті қарумен ұстап тұруға бұйрық берді, ал генерал Франсиско Пересті өзеннің оңтүстік жағалауындағы бас тіреу нүктесіне (tête de pont) орналастырды. Тлапа және Лагос батальондарының бір бөлігі күшейте беру үшін келді. Үш зеңбірек оң жаққа, екеуі ортаға, ал қалған екеуі сол жаққа орналастырылды. Independencia батальонына жоғарғы қабырғаларды, көпірге қарайтын оң жақ фланкті, бекітілмеген оңтүстік және солтүстік жақтарын, сондай-ақ майданның алдындағы екі саз үйді қорғау міндеті жүктелді. Браволар мен Сан-Патрисиолар баррикадалардың артында сол жақта орналасты. Рио-Чурубуско бойында Перез бригадасы қолдау көрсетті: 2500 адам (11-ші желілік, 1-ші, 3-ші және 4-ші жеңіл жаяу әскер полктері). Уорт дивизиясы бас тіреу нүктесін (tête de pont) алды, ал Твиггс монастырды басып алды. Сан-Патрисио батальоны, оның басшысы Джон Патрик Райли де бар, дезертирлік үшін тұтқындалып, әскери сотқа берілді. АҚШ капитаны Джеймс Милтон Смит ақ мата тіктеп, соңында шайқасты тоқтатты.

Салдары

Америкалықтар төбедегі бекіністе 192 тұтқын мен 3 артиллерия құралын жаулап алды. Олар 1259 тұтқынды, оның ішінде үш генерал мен Сан-Патрисиос басшысы подполковник Франсиско Розенда Мореноны, сондай-ақ монастырдағы жеті артиллерия құралын жаулап алды. Тағы 380 тұтқын жолдың бойында ұсталды. Винфилд Скотт 19-20 тамыздағы Контрерас және Чурубуско шайқастарындағы мексикалықтардың жоғалғандарын 4297 қаза тапқан және жараланған, сондай-ақ 2637 тұтқынға алынған деп бағалады. Сан-Патрисиос батальонының 72 адамы АҚШ армиясының әскери сотында дезертирлік жасады деген айыппен сотталды. Екі жеке әскери сот өтті, біреуі 23 тамызда Такубаяда, екіншісі 26 тамызда Сан-Анхельде. Соғыс жарияланғаннан кейін дезертирлік жасаған 50 адам асылуға үкім шығарылды. Ал одан бұрын дезертирлік жасағандар 50 қамшы соққысын алды. (Толық мәліметтер үшін Сент-Патрик батальонына қараңыз.) Генерал Анаядан шайқас аяқталғаннан кейін оқ-дәрісін тапсыруды сұрағанда, ол: "Егер менде оқ-дәрі болғанда, сіз мұнда болмас едіңіз", - деп жауап берді. Скотт Мексика қаласына шабуылды жалғастырмады, "Осы республикаға бір нәрсе қалдыруға ниеттеніп, біздің жеңісті корпусымызды қала қақпаларында тоқтаттым". Нью-Йорктан келген еріктілер бригадасы монастырға орналастырылды және 7 қыркүйекке дейін сонда қалды.

Танымал мәдениетте

1985 жылы ABC телеарнасы "Солтүстік және Оңтүстік" атты мини-сериалды көрсетті, ол Джон Джейкстің осы аттас романдар трилогиясы негізінде түсірілген. Сонымен қатар, "Бір адамның батырлығы" (1999) фильмінде де шайқастың эпизодтары бейнеленген.