Кіріспе

Астурияның князі (1629–1646)

Балтасар Карл (17 қазан 1629 – 9 қазан 1646), Астурияның князі, Жиронаның князі, Монбланк герцогы, Сервера графы және Балагердің иесі, Виананың князі Испания монархиясының барлық корольдіктерінің, мемлекеттерінің және иеліктерінің тақ мұрагері болды, өмірінің соңына дейін.

Өмір

Испания королі Филипп IV пен оның бірінші әйелі Францияның Елизаветасының жалғыз ұлы Балтасар Карл 1629 жылғы 17 қазанда Мадридтің Корольдік сарайында дүниеге келді. 1629 жылғы 4 қарашада Мадридтегі Сан-Хуан шіркеуінде крещение рәсімі болды. Оның құдалары – Инфанта Мария Анна мен Инфант Чарльз, жаңа туған баланың әпкесі мен ағасы болды. 1632 жылғы 7 наурызда Балтасар Карлос Кастилия ақсүйектерінің алдында «Оның Шаңырағының мұрагері» және «Кастилия мен Леон патшалықтарының, сондай-ақ осы тәждерге бағынышты басқа да мемлекеттердің ханзадасы» деп ант берді. Инес де Зуньига и Веласко, Оливарес графшасы (Оливарес граф-герцогының әйелі), сонымен қатар королеваның бас қызметкері, ханзаданың тәрбиешісі қызметін атқарды. Кейін әкесі саламаңкалық ақсүйек Хуан де Исаси Идиакесті ханзаданың басқарушысы және ұстазы етіп тағайындады. Балтасар Карл гуманитарлық білім алды, сондай-ақ әскери өнерге қатысты нұсқаулармен танысты. Алонсо Мартинес де Эспинар оны аң аулауға үйретті, ал Хуан Баутиста Мартинес дель Мазо оған сурет салу сабақтарын берді. Ол өте жақсы оқушы болды және тілдерге бейімділігі бар еді. Елизавета патшайым Балтасар Карлдың тәрбиесі мен білімінде маңызды рөл атқарды, ханзаданы музыка мен театрға қызығушылық танытуға ынталандырды. Ол ұлын қатты жақсы көріп, ол анасына адал болды. 1644 жылғы қазанда ол ауырып қалды және Балтасар Карл мен оның қарындасы Мария Терезаның өлім төсегіне жақындауына рұқсат бермеді, «Испанияда патшайымдар көп, бірақ ханзадалар мен ханшайымдар сирек кездеседі» деді. Ол бір күннен кейін, 6 қазанда 1644 жылы қайтыс болды. Оның әкесі көп ұзамай ханзадаға келіншек іздеу үшін дипломатиялық күш-жігерді бастады: Киелі Рим императоры Фердинанд III-нің қызы, сонымен қатар оның әкесінің әпкесі Мария Аннаның қызы, яғни туысы Австрияның архигерцогинясы Мариан таңдалды; олар 1646 жылы никелесті. Тағы бір туысы, анасының әпкесі Генриетта Мария мен оның күйеуі Англия королі Карл I-нің қызы, Корольдік ханшайым Мэри де әлеуетті келіншек ретінде ұсынылды, бірақ діни айырмашылықтарға байланысты бұл жоба іске аспады. 1640 жылғы Каталония көтерілісінен кейін Филипп IV Арагонды ынталандыруға тырысты, бұл жаңа соғыс майданына ақша мен әскер жинауға мүмкіндік берді. Осы мақсатқа жету үшін жасалған қадамдардың бірі – Балтасар Карлды Арагон Корольдігінің мұрагер ханзадасы ретінде ант беруге шақыру болды. Ант 1645 жылғы 20 тамызда, ханзада он бес жасқа толғанда, Сарагосадағы Құтқарушы соборында болды. Ол Жерона ханзадасы, Арагонның бас губернаторы, Монблан герцогы, Сервера графы және Балагер қаласының иесі деп жарияланды. Содан кейін, 13 қараша 1645 жылы Балтасар Карл Валенсия Корольдігінің мұрагері ретінде де ант берді. 1646 жылғы сәуірде Филипп IV ұлын Наварра тағына мұрагер ретінде ант беруге шақырды, өйткені ол өткен жылы Арагонда болған еді, сондықтан онымен бірге Мадридтен Памплонаға көшіп барды, онда Наварра патшалығының артықшылықтарын мойындағаннан кейін, рәсім 3 мамырда салтанатты түрде өтті.

Өлім

Салтанатты рәсімнен кейін патша отбасы Сарагосаға көшті. 5 қазанда, Елизавета патшайымның қайтыс болғандығының екінші жылдығы қарсаңында, Филипп IV және Балтазар Карл оның естелігіне арналған кешкі құлшылыққа қатысты. Сол күні кешке ханзада ауырып қалды және 6 қазанда патша жерлеу рәсіміне қатысқанда төсекте жатты. 7 қазанда патша өзінің рухани кеңесшісі, Мария де Агредаға ханзаданың жоғары қызбадан және санасының шатасуынан (делириум) зардап шегетіні туралы хат жазды, бұл шешек симптомы деп есептелді. Ауру жылдам тарады, және екі күннен кейін Сарагоса архиепископы соңғы қасиеттерді берді. Принц Балтазар Карл 1646 жылдың 9 қазанында, он жетінші туған күніне бірнеше күн қалғанда қайтыс болды. Оның денесі 16 қазанға дейін Сарагосада сақталды, содан кейін Сан-Лоренцо-де-Эль-Эскориал монастырына жеткізілді. Филипп IV ұлы мен әйелі болмағандықтан, тек бір қызы болды, сондықтан Балтазар Карлдың өлімі "монархия үшін ауыр соққы" болды. Патша, ер бала мұрагерді қамтамасыз ету үшін қайтадан үйленуге қысым көрсетілгендіктен, ұлының бұрынғы никелік келісімінде болған Мариана Австриямен екінші некеге келісті.

Сурет салу

Принц Балтасар Чарльздың өнердегі бейнесі көбінесе Веласкес және Мазо сияқты суретшілер салған әйгілі портреттерге байланысты. Веласкестің ең танымал туындыларының ішінде "Атқа мінген Балтасар Чарльз принці", "Аң аулайтын Балтасар Чарльз принці" және "Кереметпен Балтасар Чарльз принці" (Мадридтегі Прадо мұражайында және Бостонның Көркем өнер мұражайында сақталған) бар. Сонымен қатар, көптеген авторлар өз еңбектерін жас принцке арнады. Мысалы, Диего де Сааведра Фахардоның ең белгілі туындысы – "Жүз кәсіпкерлік арқылы бейнеленген христиандық саяси билеушінің идеясы" (1640), Кристобаль де Бенавенте и Бенавидестің "Патшаларға, принцтерге және елшілерге ескертулер" (1643) және Балтасар Грасианның "Ақылды" (1646) еңбектері.