Кіріспе
Тролльдер – Dungeons & Dragons ролелік ойынындағы ойдан шығарылған монстрлар.
Trolls are fictional monsters in the Dungeons & Dragons roleplaying game.
Жариялану тарихы
Тролльдер әлемдік фольклордың көптеген жерлерінде кездессе де, D&D трольдері олармен көп ортақ емес. Оның орнына, олар ішінара скандинавия мифологиясынан, ішінара Пол Андерсонның "Үш жүрек және үш арыстан" романындағы трольден шабыттандырылған. Бұл олардың "жаңару" қабілетінде (денелерінің жараларды өте жылдам жазуы) және отқа осалдығында ерекше байқалады. Олар ұзын, жіңішке, дене бітімі дұрыс емес, ақыл-парасаттары төмен, ұзын мұрынды, серпімді, жасыл терілі адам тәрізді жандар болып келеді. Тролльдер көптеген AD&D әлемдерінің мінелі тұрғындары болып табылады.
Dungeons & Dragons (1974-1976)
Тролль – ойынның ең алғашқы нұсқаларында, Dungeons & Dragons "ақ қорап" жинағында (1974) пайда болған алғашқы монстрлардың бірі. Олар "жұқа әрі серпімді", сондай-ақ "тірікпейтін" жандар ретінде сипатталған, олардың денесі жаңару қабілетіне ие.
Advanced Dungeons & Dragons 1-шы басылымы (1977-1988)
Тролльдер алғаш рет 1977 жылғы Monster Manual-дың бірінші басылымында кездеседі, онда олар ештеңеден қорықпайтын және алған зардабын жаңаруға қабілетті "қорқынышты ет жегіштер" деп сипатталған. 1981 жылғы Fiend Folio-да тролльдің бірнеше жаңа түрлері енгізілді, олардың ішінде екі бас троль, алып троль, мұз троль және рух троль бар. 1982 жылғы "Тойканттың жоғалған үңгірлері" модулі "скраг" деп те аталатын теңіз тролін ұсынды, ол кейіннен 1983 жылғы Monster Manual II-де қайта басылды. Қара троль және тас троль 1989 жылдың қаңтарындағы "Dragon" журналының 141-ші нөміріндегі "Dragon's Bestiary" бағанында таныстырылды.
Dungeons & Dragons (1977-1999) ойыны
D&D ойынының бұл нұсқасы Dungeons & Dragons Basic Set (1977) және Expert Set (1981 және 1983) жинақтарында тролльдің өзіндік түрін ұсынды. «The Orcs of Thar» (1989) анықтамалығында тролль ойыншы кейіпкерлерінің бірі ретінде көрсетілді. Тролльдер сондай-ақ кейінірек Dungeons & Dragons ойын жинағында (1991), Dungeons & Dragons Rules Cyclopedia (1991), Classic Dungeons & Dragons ойын жинағында (1994) және Dungeons & Dragons Adventure Game жинағында (1999) пайда болды.
Advanced Dungeons & Dragons 2-шы басылымы (19891999)
Тролль алғаш рет Monstrous Compendium Volume One (1989) жинағында пайда болады, және бірнеше тролль түрлерімен бірге Monstrous Manual (1993) жинағында қайта басылды. Monstrous Compendium Fiend Folio Appendix (1992) мұз тролін қайтадан таныстырды. Қар тролі алғаш рет Dungeon #43 (қыркүйек 1993) нөмірінде пайда болды, ал кейіннен Monstrous Compendium Annual Volume One (1994) жинағында жарық көрді. Dragon #199 журналының "Dragon's Bestiary" рубрикасында (1993 жылдың қарашасы) бірнеше жаңа тролль түрлері енгізілді, олардың ішінде от тролі, сұр троль, фаза тролі, тас троль және тролль иті бар. От тролі кейіннен Paizo компаниясының Dragon Compendium, Volume 1 (2005) жинағында қайта таныстырылды. Monstrous Compendium Annual Four (1998) алыс әлемнің жаратылысы – трольдің мутациясын қамтыды.
Dungeons & Dragons 3.0 басылымы (20002002)
Тролль осы басылымның (2000) «Монстрлар нұсқаулығында» кездеседі. Тролль туралы толыққанды мәліметтер Dragon журналының #301 санында (2002 жылғы қараша), «Трольдің экологиясы» деген мақалада келтірілген, онда терең теңіз тролі, зұлым троль, мұз тролі, тас тролі және шұңқыр тролі де таныстырылды. Savage Species (2003) тролльді бір ұлт ретінде де, ойнауға болатын класс ретінде де көрсетті. «Ұмытылған әлемдер» өнімі Unapproachable East (2003) құлаған трольді, мұз троллін, мур жагулды (немесе демон троллін) және лай троллін енгізді.
Dungeons & Dragons 3.5 басылымы (2003-2007)
Тролль осы басылымға (2003) арналған қайта қаралып жаңартылған Монстрлар нұсқаулығында пайда болды, онда скраг туралы да ақпарат келтірілген. Monster Manual III (2004) кітабында бірнеше жаңа тролль түрлері енгізілді, олардың ішінде үңгір троллі, кристалдық тролль, орман троллі, тау троллі және соғыс троллі бар. Шөл троллі "Құм даулы: от пен құмның қауіп-қатерлерін бағындыру" (2005) кітабында, лас жегіш тролль және туннель қарақшысы троллі "Аңқырдың қағысы" (2007) кітабында, ал блэйдрейджер троллі Monster Manual V (2007) кітабында таныстырылды.
Dungeons & Dragons 4-шы басылымы (2008-2014)
Тролль бұл нұсқауда (2008 жылғы) «Монстрлар нұсқаулығында» соғыс тролі мен құлаған тролльдермен бірге келтірілген.
Dungeons & Dragons 5-ші басылымы (2014-қазіргі уақытқа дейін)
Тролль осы басылымда (2014) «Есімдер кітабында» кездеседі, ал қауіпті тролль, шірі тролль, рух троллі және уытты тролль – барлығы Морденкайненнің «Дұшпандар жинағы» кітабында кездеседі.
Қоршаған орта
Тролльдер көбінесе суық, таулы аймақтарда табады, бірақ оларды дерлік кез келген жерде кездестіруге болады.
Типтік физикалық сипаттамалары
Орташа тролльдің бойы 9 футқа жетеді, салмағы шамамен 500 фунт, бірақ әйелдер еркектерге қарағанда сәл ірі болады. Тролльдердің терісі резеңкедей, көбінесе мох жасыл, шіріген сұр немесе дақты жасыл мен сұр түсті болады. Олардың жуан шашы әдетте темір сұр немесе жасыл қара түсті келеді. Тролльдер бастапқыда нақтысынан кішкентайдай көрінеді, себебі олардың иықтары салбырап, әдетте алға қарай иіліп жүреді. Олар теңсіз қадаммен жүреді, ал жүгіргенде қолдары бос асылып, жерге тиеді. Осы сыртқы қиындыққа қарамастан, тролльдер өте епті. Тролльдер емделу қабілеттерімен әйгілі, ең ауыр жарақаттардан да жазылып, уақыт өте келе тіпті мүшелерін де қайта жарата алады. Тролльдің басын кесу оның өліміне емес, уақытша жайсыздыққа алып келеді. Тролльдің басын немесе басқа мүшелерін кескеннен кейін, жараны от немесе қышқылмен жауып, қайта өсуін тоқтату қажет. Сондықтан көптеген саяхатшылар от жағуға қабілетті құралдармен жүреді.
Түзеткіш
Тролльдер көбінесе тәртіпсіз және зұлым болады.
Қоғам
Тролльдер алып тілінде сөйлейді және көбінесе Вапрақ Жойғышқа табынады.
Қауысқан тіршілік иелері
Тульдер – тролльдердің, гоблиндердің және гульдердің қосындысы. Бұл әдетте Мистара әлеміне тән жаратылыстар. Тролль иті – тролльдер сияқты көптеген қасиеттері бар, оның ішінде күшті жаңару қабілеті де бар, қасқырға ұқсас жаратылыстар. Олар көбінесе тролльдермен бірге болады. Гнолдар – гнол жаратылысы әлі дамып жатқан кезде, оның гном мен тролльдің буданы болуы жоспарланған (сондықтан оған "гнол" деген ат қойылған). Бірақ дизайнерлер будан идеясынан бас тартып, гиенаға ұқсас келбеті бар жануарға осы атты берді.
Сыни қабылдау
Dungeons & Dragons авторы "Дүми үшін" кітабында тролльді он үздік орта деңгейлі монстрлердің арасында екінші орынға қойды. Авторлар тролльді "кейбір деңгейлерге дейін қаһармандарға қарсы тұра алатын керемет орта деңгейлі монстр" деп сипаттап, "тролль – ойыншылардың жаңарып жасайтын монстрмен алғаш танысуы, оны өлітіруге тек от болғанда ғана мүмкіндік туады" деп атап өтті. Ойын дизайнерлері Пол Карцаг және Лоуренс Шик тролльді AD&D ойынындағы "бес негізгі" гуманоидтық "жарыс" деп есептеді. Рольдік ойын авторы Грейм Дэвис Dungeons & Dragons-ты қазіргі кезде "гиганттар мен тролльдер мүлдем әртүрлі жаратылыстар деп есептеледі" деген қалыптасқан пікірдің маңызды факторы деп санайды, ал скандинав мифологиясында бұл есімдер жиі алмастырылып қолданылған.
Миниатюралар
Тролльдер D&D миниатюраларының Harbinger жинағында #77 (2003) нөмірімен кездеседі.
Басқа баспагерлер
Тролль Paizo Publishing-тің "Classic Monsters Revisited" (2008) кітабының 58–63-беттерінде толыққанды сипатталған.