Кіріспе

DragonQuest – 1980 жылы Simulations Publications (SPI) баспасынан шыққан фантастикалық рөлдік ойын. Dungeons & Dragons (D&D) сияқты бірінші буынның қиял-ғажайып рөлдік ойындары ойыншыларды белгілі бір кейіпкерлер кластарымен шектесе, DragonQuest дағдыларды баса назарға алатын жүйені қолданған алғашқы ойындардың бірі болды, бұл ойыншыларға жекелендіруге және кеңірек мүмкіндіктерге жол ашты.

Таңба құру

Кейіпкерді жасау D&D-ге қарағанда әлдеқайда күрделі, мұнда ойыншы 10 қырлы ойыншық текшелерді пайдаланып кейіпкердің нәсілінен бастап, қолдану бағытына дейін, тіпті негізгі қасиеттеріне (Күш, Шапшаңдық, Қол шеберлігі, Сиқырға бейімділік, Шыдамдылық және Ерік) үлестіруге арналған ұпайлар санын анықтайды. Бұл қасиеттер кейіпкердің күшті және әлсіз жақтарын анықтайды. Осы қасиеттердің мәнін басқару мүмкіндігі кейіпкер жасауда үлкен икемділікті қамтамасыз етеді. Мысалы, күшті сиқыр қолданушы іздеген ойыншылар ұпайларын Сиқырға бейімділікке және мүмкін Ерікке жұмсауы мүмкін. Ал таза жауынгерлер Күш, Шапшаңдық және Қол шеберлігіне ұпайларын салуға болады. Осы сандарды мұқият теңестіру арқылы жауынгер-сиқыршылар, ұры-өлтірушілер және басқа да комбинацияларды құруға болады.

Сиқырлы

DragonQuest-тегі сиқыр жүйесінде әрқайсысының өзіне тән сиқырлы және ырым-жырымдық топтары бар ерекше Сиқыр Колледждері бар. Сиқырмен айналысуға кіріскен ойыншы кейіпкерлері өздерінің Сиқыр Колледжінің шеберінде шәкірт болған, ал бұрынғы ұстазынан барлық негізгі сиқырларды және бір-екі рәсімді үйренген деп есептеледі. Ойыншы кейіпкерлері ойын барысында Сиқыр Колледжін өзгерте алмайды, сондықтан олардың барлығы сиқырдың белгілі бір саласындағы мамандар болып табылады. Сиқыр Колледждерінің кейбіреулері: Жер Сиқыры, Ауа Сиқыры, От Сиқыры, Су Сиқыры, Әуежайлар, Баяулау, Үлкен және Кіші Шақыру, және Некромантиялық Шақыру. TSR шығарған қайта қарастырылған екінші және үшінші басылымдарда кейбір колледждер қосылып, ал кейбіреулері алынып тасталды. Ойыншылар сиқырды орындау үшін шаршау ұпайларын жұмсайды және сәтті болу үшін проценттік текшелерді лақтыруы керек. Көптеген күшті сиқырлардың сәтті болу ықтималдығы өте төмен, және олар кездейсоқ нәтижелермен кері соққы беруі мүмкін (көптеген жағдайларда өте жағымсыз). Тәжірибе ұпайларын жұмсау арқылы сиқыршы белгілі бір сиқырларды орындау қабілетін арттыра алады. Сонымен қатар, өз Сиқыр Колледжінің күшті сиқыршыларынан алуға болатын жоғары деңгейлі сиқырлар да бар. Алайда, бұл жоғары білімді алу үшін айтарлықтай ақша төлеу немесе белгілі бір ізденісті орындау қажет болуы мүмкін. Кейбір сиқырларды дұрыс жұмыс істеуі үшін қымбат немесе сирек элементтер қажет, ал көпшілігі ауызша айтылады. Ойыншы-адепттерге кейін өздері немесе партияның басқа мүшелері пайдаланатын сиқырлы заттар (сақиналар, амулеттер, қару-жарақтар және т.б.) жасау үшін заттарды енгізуге арналған ерекше ережелер бар. Мұндай заттар экспедиция немесе зерттеу кезінде де кездеседі.

Біліктілік

Кез келген ойыншы кейіпкер DragonQuest-те әртүрлі дағдыларды үйренуге болады. Рейнджер, ұры, қасқыр, саудагер, куртизан, навигатор, емші, әскери ғалым, механик, аң шебері, трубадор сияқты мамандықтар қажетті тәжірибе ұпайларын жұмсау арқылы қол жеткізілуі мүмкін. Стелс, атқа міну, тіл оқу және/немесе жазу сияқты басқа дағдыларды да жаттығу арқылы жетілдіруге болады. Кейіпкерлер белгілі бір дағдылармен шектелмейді, мысалы, эльф тілін мүлтіксіз білетін жартылай өлтіруші болуы да мүмкін. Қаруларды үйрену мамандықтарды үйренуге ұқсас тәсілмен жүзеге асырылады. Айырмашылығы, қарулардың әртүрлі ең жоғары дәрежесі (деңгейлері) болады, ал басқа дағдылар көбінесе 10-шы дәрежеге дейін жетеді. Сиқырлы сиқырлардың табысқа жету мүмкіндігі мен күші де дәрежесіне байланысты артады, бұл әр сиқыр үшін жеке-жеке жасалады (мысалы, кейіпкер от сиқыршысы және Отын шары сиқырында 6-шы дәрежеге жеткізген, бірақ өзінің сиқыр колледжінің басқа сиқырларында 0-шы дәрежеде болуы мүмкін, оларды аз маңызды деп санайды). Кейіпкерлер тәжірибе жинаған оқиғадан кейін дағды деңгейлерін арттыру үшін көптеген апталар бойы жаттығу керек. Қарумен жаттығу үшін ойыншыдан тәжірибелі адамның көмегі қажет, ал қару шеберін жалдау да қымбатқа түсуі мүмкін. Көбінесе, топ алтынға толы күйінде қалаға оралады, бірақ оқытуға кеткен бірнеше ай (жайғастыру және тамақ) мен оларға жаттығуда көмектесетін мамандардың құны ескерілгенде, ақшаның көп бөлігі жұмсалғанын түсінеді! Сондай-ақ, кейіпкер өзінің жергілікті аймағындағы сарапшы болуы мүмкін, сондықтан оған нұсқау алу үшін үлкен қабілетке ие адамға сапар шегуге тура келеді.

Жауынгерлік

DQ шайқаста гексагондық тор мен миниатюраларды қолданады. Басқа жүйелерден айырмашылығы, онда миниатюралар жай ғана белгілегіштер болса, DQ кейіпкерлердің бағытын білуді талап етеді, себебі қанаттан және артынан жасалған шабуылдар алдыңғы шабуылдардан тиімдірек. Шайқас 5 секундтық "импульстармен" өтеді және кейіпкерлер жақын шайқаста белсенді түрде қатысқанда қысқа қашықтыққа ғана қозғала алады. Әрбір кейіпкердің соққы беру мүмкіндігі (көбінесе) олардың қол шеберлігіне және қолданылатын қарудың негізгі мүмкіндігіне байланысты. Шабуылға кезігу сияқты қосымша факторлар немесе тыңнан шабуыл жасау (мысалы, қоршау) осы негізгі мүмкіндікті өзгертеді. Қорғаушының қорғаныс пайызы осы саннан алынып тасталады, содан кейін соққының тигенін анықтау үшін пайыздық текшелер лақтырылады. Соққы тиген жағдайда, шабуылшы d10 лақтырады, қарудың шабуыл бонусын қосады және нысананың қорғаныс класын азайтады. Кейбір жағдайларда, мысалы, нысанада толық қару болса, көптеген қарулар тікелей көп зиян келтіре алмайды. Тек белгілі бір арнайы соққылар ғана нысанаға елеулі зиян келтіре алады. Бірақ уақыт өте келе, тіпті ең қарулы рыцарь да әлсіреп қана қоймайды. Зиянды есептеу үшін "өмірлік нүктелерді" пайдаланатын басқа жүйелерден айырмашылығы, DQ шаршау мен төзімділіктің екі деңгейлі жүйесіне ие. Әдетте, қару тек шаршау зиянын келтіреді, бірақ ерекше сәтті соққы бірден төзімділік зиянын немесе тіпті ауыр жарақатты тудыруы мүмкін, бұл шабуылшыға көзге, ішекке және т.б. жағымсыз соққылардың тізімінен тағы бір рет таңдау жасауға мүмкіндік береді. Кейіпкердің шаршауы біткеннен кейін, төзімділік зияны басталады. Бұл жаман, себебі төзімділік зиянын қалпына келтіру үшін сиқырлы көмек немесе ұзақ төсек режимі қажет. Шаршауды жай ғана демалып, ыстық тамақ ішіп, жақсы ұйықтау арқылы қалпына келтіруге болады. Төзімділік зияны, төрешінің қалауынша, инфекцияға бейімділікті арттыруы мүмкін. DQ-ның тағы бір ерекшелігі – үш деңгейлі шайқас қашықтығы жүйесі: қашықтықтан, жақын және аралас. Қашықтықтан шайқас көбінесе садақ, оқпақ және лақтырылатын пышақтарды қамтиды, ал жақын шайқас – қылыштар, сүңгілер, балғалар және басқа көптеген қаруларды. DQ-дағы аралас шайқас – пышақтармен, жұмсақ денемен, тастармен және т.б. жерде күресу. DQ оқиғаға қатысушылардың тобын көптеген шаруалармен қоршап алуға және оларды жеке-жеке шабуылдап, кесіп-пишіп тастаудың орнына, оларды қоршап алып, жақын шайқасқа кірісіп, ойыншы кейіпкерлерін бағындыруға мүмкіндік береді. Кейбір қарулар, мысалы, пышақтар, барлық қашықтықта қолданылуы мүмкін, бірақ көптеген қарулар қолданылмайды және кейіпкер садақпен атылғанда немесе аралас шайқаста болғанда пайдасыз. DragonQuest шайқасы D&D және Runequest немесе HârnMaster сияқты жүйелер арасындағы күрделілік деңгейі бойынша орташа деңгейде орналасады. Шайқасты аяқтауға бірнеше сағат уақыт жұмсалуы мүмкін. Тактика, қару таңдау және сиқырды қолдану жеңіске жетудің кілті болып табылады. DQ-ның ерекшелігі – жаңадан келген кейіпкерлер мен тәжірибелі оқиғаға қатысушылардың зиянды сіңіру қабілеті шамалы екендігі, яғни оларды екеуін де оңай өлтіруге болады (D&D-ден айырмашылығы, онда жоғары деңгейдегі кейіпкерлер өлмей-ақ көп зиян көтере алады, бірақ Runequest-ке ұқсас, кейіпкердің өмірлік нүктелері көбінесе өзгермейді). Бұл топтардың күресу және сиқыр дағдыларын теңгеріп ұстауын қажет етеді, себебі топты бір ғана қарулы тұлғаға ("Конан варвар" сияқты) бағындауға болмайды.

Тәжірибе

Тәжірибелік ұпайлар жүйесі кейіпкерлерге сиқыр және кәсіби шеберлік деңгейлерін арттыруға мүмкіндік береді, осы арқылы кейіпкерлерді күштірек етеді. Тәжірибе жаңа және жақсартылған қабілеттерді "сатып алу" үшін қолданылады, D&D-дегідей кейіпкердің дағдыларын бірден арттырудың орнына. Кейіпкерлердің дағдылары мен шеберлігі артаған сайын, жоғары деңгейге көтерілу құны күрт өседі, бірақ сәтті аяқталған кезде берілетін негізгі тәжірибе ұпайларының саны да артады. Одан әрі, Dungeon Master ойын кезінде батылдығымен, ептілігімен немесе ерекше өнерімен көзге түскен кейіпкерлерге қосымша тәжірибе ұпайларын сыйлай алады.

Жариялану тарихы

1970 жылдары SPI тақта ойындарын шығарды. 1970 жылдардың ортасында Dungeons & Dragons ойынының күрт танымалдылығы артып, SPI Dragonslayer деп аталатын өніммен рөлдік ойын нарығына енуге шешім қабылдады, бірақ Уолт Дисней Пикчерстің 1981 жылғы осы аттас фильмімен қақтығысты болдырмау үшін атауын өзгертті. (1981 жылы SPI Dragonslayer атты тақта ойынын шығарды, ол фильммен лицензиялық байланысы бар өнім болды.) 1980 жылы жарық көрген DragonQuest ролдік ойыны Эрик Голдберг, Дэвид Джеймс Ричи және Эдвард Дж. Вудс есімдерімен жасалған, үш кітаптан тұратын жиынтық болды. Кітаптардың ішкі суреттерін Джон Гарсия, мұқабасын Джим Шерман салған. 1982 жылы SPI DragonQuest-тің екінші басылымын шығарды, онда үш кітап біріктіріліп, бір кітапқа айналдырылды. Бұл басылым SPI компаниясы күтпеген жерден TSR компаниясымен сатып алынар алдында Bantam Books компаниясымен бірлесіп жарық көрді. 1988 жылы TSR AD&D оқиғасы The Shattered Statue-ды шығарды, онда DragonQuest-тің 2-ші басылымының ережелеріне оқиғаны түрлендіру әдісі де ұсынылған. Келесі жылы TSR DragonQuest-тің 3-ші басылымын шығарды, ол сиқыр жүйесін жаңартты. Ойын дизайнын Джерард Кристофер Кинг жасады, ішкі суреттерін Тимоти Трумэн, мұқабасын Джо Чиодо салған. 1986 жылы жапондық Chunsoft және Enix компаниялары Жапонияда Dragon Quest деп аталатын, байланысы жоқ видео ойынды шығарды. 1989 жылы бұл видео ойын Солтүстік Америкада шығарылғанда, Chunsoft сауда белгісіне қатысты мәселелерді болдырмау үшін атауын Dragon Warrior деп өзгертті. Бұл сауда белгісі 2000 жылдардың басында мерзімі бітіп, Square Enix компаниясы оны АҚШ-та пайдалану үшін тіркеді. DragonQuest ролдік ойынының құқықтары 1997 жылы TSR компаниясын Wizards of the Coast компаниясы сатып алғаннан кейін оларға өтті.