Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рұқсатсыз жазу немесе тарату
Unauthorized recording or release
Ботлег жазба – бұл орындаушының ресми түрде шығармаған немесе заңды түрде жарияланбаған өнер орындауының аудио немесе бейне жазбасы. Мұндай жазбаларды жасау және тарату – заңсыз көшіру деп аталады. Жазбалар жанкүйерлер арасында ақша алмасусыз көшіріліп, таратылуы мүмкін, бірақ кейбір заңсыз көшірушілер жазбаларды пайда табу үшін сатқан, кейде шикі материалға кәсіби дыбыс жабдықтау және қаптама қосып. Ботлегтер көбінесе ресми шығарылымдардың сапа бақылауынсыз жазылмаған студиялық жазбалардан, тікелей эфирдегі өнер орындауларынан немесе сұхбаттардан тұрады. Ботлегтер Боб Диланның «Great White Wonder» альбомымен жаңа деңгейге көтерілді, ол 1969 жылы төмен приоритеттік жазу фабрикаларын пайдаланып, студиялық үзінділер мен демо жазбаларының жинағы ретінде шығарылды. Келесі жылы, 1969 жылдың соңындағы концерттің тыңдаушылар жазбасы «Rolling Stones» тобының «Live'r Than You'll Ever Be» альбомы «Rolling Stone» журналында жағымды пікір алды. Кейінгі ботлегтер қаптамасы жағынан, әсіресе Уильям Стоуттың суреттері бар «Сапа белгісі» таңбасымен жақсартылды. Компакт-диск ботлегтері алғаш рет 1980 жылдары пайда болды, ал 1990 жылдары интернет арқылы тарату кеңінен таралды. Технологияның өзгеруі заңсыз көшіру индустриясының жазба жасау, тарату және пайда табуына әсер етті. Халықаралық авторлық құқық туралы бірнеше келісімдерге сәйкес, музыкаға авторлық құқық және жазбаларға рұқсат беру құқығы әртіске тиесілі. Жазба жасау, тарату және заңсыз көшіру өнімдерін сату, тіпті әртістер мен жазба компаниялары ресми баламаларын шығарған кезде де жалғасуда.
A bootleg recording is an audio or video recording of a performance not officially released by the artist or under other legal authority. Making and distributing such recordings is known as bootlegging. Recordings may be copied and traded among fans without financial exchange, but some bootleggers have sold recordings for profit, sometimes by adding professional quality sound engineering and packaging to the raw material. Bootlegs usually consist of unreleased studio recordings, live performances or interviews without the quality control of official releases. Bootlegs reached new popularity with Bob Dylan's Great White Wonder, a compilation of studio outtakes and demos released in 1969 using low priority pressing plants. The following year, the Rolling Stones' Live'r Than You'll Ever Be, an audience recording of a late 1969 show, received a positive review in Rolling Stone. Subsequent bootlegs became more sophisticated in packaging, particularly the Trademark of Quality label with William Stout's cover artwork. Compact disc bootlegs first appeared in the 1980s, and Internet distribution became increasingly popular in the 1990s. Changing technologies have affected the recording, distribution, and profitability of the bootlegging industry. The copyrights for the music and the right to authorise recordings often reside with the artist, according to several international copyright treaties. The recording, trading and sale of bootlegs continues to thrive, even as artists and record companies release official alternatives.
Анықтамалар
Бутлег сөзі заңсыз заттарды биік буттардың ішіне, әсіресе Америкадағы алкогольді тыйым салу дәуірінде контрабандалау практикасынан туындаған. Уақыт өте келе, бұл сөз кез келген заңсыз немесе рұқсатсыз өнімді білдіретін болды. Бұл термин заңсыз, ресми емес немесе лицензияланбаған жазбаларға, соның ішінде винилдік пластинкалар, күміс CD-лер немесе коммерциялық сатылымдағы кез келген басқа да материалдарға қолданылады. Pink Floyd коллекционерлері арасында жазбаның көзі мен авторлық құқықтың мәртебесін нақтылау үшін ROIO ( "Recording of Indeterminate/Independent Origin") немесе VOIO (видео) сияқты қосымша терминдер пайда болды. 1960 жылдарға дейін ресми емес және лицензияланбаған жазбалар болғанымен, алғашқы рок-бутлегтер қарапайым қаптамада, таңбасы резеңкемен соғылған күйінде шықты. Бірақ, олар өндірушіні нашар бәсекелестерден ажырату үшін тез арада күрделірек қаптамаға ие болды. Бүгінгі қаптама және полиграфиялық технологиялардың арқасында тіпті қарапайым адам да "ресми" көрінетін CD-лерді жасауға болады. Дегенмен, кассета мен CD-R пайда болғаннан кейін кейбір бутлегтер кәсіби өндіріске ұмтылмай, жеке саудаға шығарылады. Бұл интернеттегі бутлегтерді тарату мүмкіндігімен одан да айқын көрінеді. Бутлегтерді жалған немесе лицензиясыз жазбалармен шатастыруға болмайды, олар тек ресми түрде шығарылған жазбалардың рұқсатсыз көшірмелері болып табылады және көбінесе түпнұсқа өнімге мүмкіндігінше ұқсауға тырысады. Кейбір жазба компаниялары өз бақылауынан тыс шығарылған және олар үшін төлем алынбаған кез келген жазбаны жалған деп санайды, соның ішінде бутлегтерді де. Алайда, кейбір бутлегерлер бутлег және жалған жазбалар нарығының әртүрлі екенін және бутлегтерді сатып алатын тұтынушы әдетте сол орындаушының барлық ресми шығарылымдарын сатып алатынын атап өтуді қалайды. Ең көп таралған түрі – тікелей эфирдегі бутлег, көбінесе көрермендердің жазбасы, ол концертке жасырын түрде әкелінген дыбыс жазу құралдарымен жасалады. Көптеген орындаушылар мен концерт алаңдары осы жазба түрін тыйымдайды, бірақ 1970 жылдардан бастап портативті технологияның қолжетімділігінің артуы мұндай бутлег жасауды жеңілдетті, ал тұтынушы жабдықтарының жетілдірілуімен осы жазбалардың сапасы да уақыт өте келе жақсарды. Көптеген бутлегтер FM радиосының тікелей эфирде немесе бұрын жазылған концерттерден жасалған жазбаларынан пайда болды. Басқа бутлегтер тікелей эфирдегі дыбысты күшейту жүйесіне берілген көп тректі араластыру консолінен алынған саундборд жазбалары болуы мүмкін. Орындаушылар өздерінің шоуларын жеке қарау үшін жаза алады, бірақ инженерлер оның көшірмесін жасырын түрде алады, ол кейін таралды. Саундборд жазбасы концерттің табиғи акустикасын толықтыруға арналғандықтан, бутлегте аспаптардың дұрыс емес араласуы болуы мүмкін, егер концерт өте үлкен болмаса, онда бәрін күшейту және үстелге жіберу қажет. Кейбір бутлегтер жеке немесе кәсіби студиялық жазбалардан тұрады, олар орындаушының қатысуынсыз таратылады, соның ішінде демо, жұмыс үстіндегі материал немесе тасталған материалдар. Бұл жеке жазбалардан, көпшілікке таратуға арналмаған жазбалардан, немесе орындаушының үйінен, студиясынан немесе жазба компаниясының кеңсесінен ұрланған немесе көшірілген басты жазбалардан жасалуы мүмкін, немесе олар музыка баспаларына немесе радиостанцияларына берілген жарнамалық материалдардан көшірілуі мүмкін, бірақ коммерциялық шығарылым үшін емес. Алғашқы рок-бутлегтердің тақырыбы ескі синглдер мен B-жақтары сияқты жойылған жазбаларды бір LP-ге көшіру болды, бұл барлық түпнұсқа жазбаларды алудың арзан жолы болды. Бұл ресми түрде лицензияланбаған жазбалар болды, бірақ ресми шығарылым үшін барлық авторлық құқықтарды және жарияланымды рәсімдеуге қажет жұмыс тым қымбат деп есептелгендіктен, бутлегтер танымал болды. Алайда, кейбір бутлегтер ресми шығарылымдарға әкелді. The Who's Zoo бутлегі, The Who-ның ертедегі синглдерін жинаған, ресми Odds And Sods альбомына шабыт берді, ол бутлегерлерді шығарылмаған материал шығару арқылы жеңді, ал 1960 жылдардың ортасындағы топтардың әртүрлі жинақтары Nuggets альбомдар сериясына шабыт берді.
The word bootleg originates from the practice of smuggling illicit items in the legs of tall boots, particularly the smuggling of alcohol during the American Prohibition era. The word, over time, has come to refer to any illegal or illicit product. This term has become an umbrella term for illicit, unofficial, or unlicensed recordings, including vinyl LPs, silver CDs, or any other commercially sold media or material. The alternate term ROIO (an acronym meaning "Recording of Indeterminate/Independent Origin") or VOIO (Video ) arose among Pink Floyd collectors, to clarify that the recording source and copyright status were hard to determine. Although unofficial and unlicensed recordings had existed before the 1960s, the very first rock bootlegs came in plain sleeves with the titles rubber stamped on them. However, they quickly developed into more sophisticated packaging, in order to distinguish the manufacturer from inferior competitors. With today's packaging and desktop publishing technology, even the layman can create "official" looking CDs. With the advent of the cassette and CD R, however, some bootlegs are traded privately with no attempt to be manufactured professionally. This is even more evident with the ability to share bootlegs via the Internet. Bootlegs should not be confused with counterfeit or unlicensed recordings, which are merely unauthorised duplicates of officially released recordings, often attempting to resemble the official product as closely as possible. Some record companies have considered that any record issued outside of their control, and for which they do not receive payment, to be a counterfeit, which includes bootlegs. However, some bootleggers are keen to stress that the markets for bootleg and counterfeit recordings are different, and a typical consumer for a bootleg will have bought most or all of that artist's official releases anyway. The most common type is the live bootleg, often an audience recording, which is created with sound recording equipment smuggled into a live concert. Many artists and live venues prohibit this form of recording, but from the 1970s onwards the increased availability of portable technology made such bootlegging easier, and the general quality of these recordings has improved over time as consumer equipment becomes sophisticated. A number of bootlegs originated with FM radio broadcasts of live or previously recorded live performances. Other bootlegs may be soundboard recordings taken directly from a multi track mixing console used to feed the public address system at a live performance. Artists may record their own shows for private review, but engineers may surreptitiously take a copy of this, which ends up being shared. As a soundboard recording is intended to supplement the natural acoustics of a gig, a bootleg may have an inappropriate mix of instruments, unless the gig is so large that everything needs to be amplified and sent to the desk. Some bootlegs consist of private or professional studio recordings distributed without the artist's involvement, including demos, works in progress or discarded material. These might be made from private recordings not meant to be widely shared, or from master recordings stolen or copied from an artist's home, a recording studio or the offices of a record label, or they may be copied from promotional material issued to music publishers or radio stations, but not for commercial release. A theme of early rock bootlegs was to copy deleted records, such as old singles and B sides, onto a single LP, as a cheaper alternative to obtaining all the original recordings. Strictly speaking, these were unlicensed recordings, but, because the work required to clear all the copyrights and publishing of every track for an official release was considered to be prohibitively expensive, the bootlegs became popular. Some bootlegs, however, did lead to official releases. The Who's Zoo bootleg, collecting early singles by the Who, inspired the official album Odds And Sods, which beat the bootleggers by issuing unreleased material, while various compilations of mid 1960s bands inspired the Nuggets series of albums.
1960-шы жылдарға дейінгі
Клинтон Хейлиннің пікірінше, пираттық жазбалар тұжырымы Уильям Шекспир заманына дейін, оның пьесаларының ресми емес түсірілмелері жарияланған кездерге барып жетеді. Сол кезде қоғам туындының авторы кім екеніне көп мән бермейтін. "Авторлыққа табыну" 19 ғасырда қалыптасты, нәтижесінде 1886 жылы авторлық құқықты қорғау мақсатында алғашқы Берн конвенциясы өткізілді. АҚШ бастапқы шарттарға келіспегендіктен, ғасыр соңына таман көптеген "пираттық қайта басылымдар" жарық көрді. Фильмдердің саундтректері көбінесе пираттық болып шығатын. Егер ресми түрде шығарылған саундтрек үй оркестрімен қайта жазылса, онда фильмнен тікелей алынған түпнұсқа дыбыс жазбасына сұраныс туар еді. Мысалы, Джуди Гарлендтің "Энни Гет Юр Ган" (1950) қойылымын орындауы, Бети Хаттон оны өндірістің басында алмастырғанға дейін, бірақ толық саундтрек жазылғаннан кейін. Американың дыбыс индустриясы қауымдастығы рұқсатсыз шығарылымдарға қарсылық білдіріп, өндіріске бірнеше шабуыл жасауға тырысты. Вагрен Николс үй жазушыларының гильдиясы Метрополитен опера театрында көптеген қойылымдарды жазып алып, авторлық төлемдерді жазушылар мен орындаушыларға бермей, ашық сатты. Компания American Broadcasting Company және Columbia Records (сол кезде опера театрында жасалған жазбалардың ресми құқықтарына ие болған) тарапынан сотқа берілді, олар жазбаны шығаруға тыйым салатын сот шешіміне қол жеткізді.
According to the enthusiast and author Clinton Heylin, the concept of a bootleg record can be traced back to the days of William Shakespeare, when unofficial transcripts of his plays would be published. At that time, society was not particularly interested in who had authored a work. The "cult of authorship" was established in the 19th century, resulting in the first Berne Convention in 1886 to cover copyright. The US did not agree to the original terms, resulting in many "piratical reprints" of sheet music being published there by the end of the century. Film soundtracks were often bootlegged. If the officially released soundtrack had been re recorded with a house orchestra, there would be demand for the original audio recording taken directly from the film. One example was a bootleg of Judy Garland performing Annie Get Your Gun (1950), before Betty Hutton replaced her early in production, but after a full soundtrack had been recorded. The Recording Industry Association of America objected to unauthorised releases and attempted several raids on production. The Wagern Nichols Home Recordist Guild recorded numerous performances at the Metropolitan Opera House, and openly sold them without paying royalties to the writers and performers. The company was sued by the American Broadcasting Company and Columbia Records (whom at the time held the official rights to recordings made at the opera house), who obtained a court injunction against producing the record.
1960 жылдар
Бірінші танымал рок музыкасының пираттық көшірмесі Боб Диланның 1966 жылы мотоцикл апатынан кейін көпшілік назарынан іс жүзінде жоғалып кетуі мен 1967 жылдың соңында «Джон Уэсли Хардинг» альбомының шығуы арасындағы кезеңде пайда болды. Бірқатар әртістер Диланның өзі ресми түрде жарияламаған әндерімен хитке ие болғаннан кейін, Диланның түпнұсқа жазбаларына деген сұраныс артты, әсіресе олар Лос-Анджелестегі жергілікті радиода эфирге шыға бастағанда. Радио индустриясындағы байланыстар арқылы бірнеше пионер-пираттар музыкалық баспаларға таратуға арналған, жарық көрмеген Дилан әндерінің жинағы бар магнитофонды сатып алуға қол жеткізді және оларды LP-ге көшіруге бола ма деп ойлады. Олар жергілікті жазу студиясын 1000-2000 дананы жасырын түрде басып шығаруға көндірді, ақшамен төлеп, нақты есімдер мен мекенжайларды пайдаланбады. Пираттар пластинканың мұқабасын коммерциялық түрде басып шығара алмады, себебі бұл жазу компанияларының тым көп назарын аударатын еді, сондықтан LP қарапайым ақ қаптамада, үстіне «Great White Wonder» деген мөр басылып шығарылды. Кейін Дилан көптеген шығарылымдармен ең танымал пираттық суретшілердің біріне айналды. Rolling Stones 1969 жылы АҚШ-та гастрольдік сапарға шығатынын жариялағанда, бірнеше жылдан бері алғаш рет, «Даб» деген атпен таныс кәсіпкер пират концерттердің бірін жазуға шешім қабылдады. Ол концерттерді жазу үшін арнайы Sennheiser 805 «shotgun» микрофоны мен Uher 4000 магнитофонын сатып алып, оларды концерттерге жасырып әкелді. Нәтижесінде пайда болған «Live'r Than You'll Ever Be» пираттық альбомы 1969 жылғы Рождествоға дейін, гастроль аяқталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң жарық көрді. 1970 жылдың қаңтарында Rolling Stone журналында дыбыс сапасы «тамаша, толыққанды, барабандарды, бас гитараны, екі гитараны және вокалды әдемі түсіріп алған, бұл Rolling Stones альбомының ең жақсы нұсқасы» деп мақталып жазылды. Бұл пираттық альбом ондаған мың дана сатылды, бұл классикалық немесе опералық пираттық альбомдардан әлдеқайда көп, ал оның табысы жыл соңында «Get Yer Ya Ya's Out!» альбомының ресми шығуына әкелді. «Даб» «Trade Mark of Quality» (TMOQ немесе TMQ) пираттық жазбалар лейблінің негізін қалаушылардың бірі болды.
The first popular rock music bootleg resulted from Bob Dylan's activities between largely disappearing from the public eye after his motorcycle accident in 1966, and the release of John Wesley Harding at the end of 1967. After a number of artists had hits with Dylan songs that he had not officially released himself, demand increased for Dylan's original recordings, particularly when they started airing on local radio in Los Angeles. Through various contacts in the radio industry, a number of pioneering bootleggers managed to buy a reel to reel tape containing a selection of unreleased Dylan songs intended for distribution to music publishers and wondered if it would be possible to manufacture them on an LP. They managed to convince a local pressing plant to press between 1,000 and 2,000 copies discreetly, paying in cash and avoiding using real names or addresses. Since the bootleggers could not commercially print a sleeve, due to it attracting too much attention from recording companies, the LP was issued in a plain white cover with Great White Wonder rubber stamped on it. Subsequently, Dylan became one of the most popular artists to be bootlegged with numerous releases. When the Rolling Stones announced their 1969 American tour, their first in the U. S. for several years, an enterprising bootlegger known as "Dub" decided to record some of the shows. He purchased a Sennheiser 805 "shotgun" microphone and a Uher 4000 reel to reel tape recorder specifically for recording the performances, smuggling them into the venues. The resulting bootleg, Live'r Than You'll Ever Be, was released shortly before Christmas 1969, mere weeks after the tour had finished, and in January 1970 received a rave review in Rolling Stone, who described the sound quality as "superb, full of presence, picking up drums, bass, both guitars and the vocals beautifully it is the ultimate Rolling Stones album". The bootleg sold several tens of thousands of copies, orders of magnitude more than a typical classical or opera bootleg, and its success resulted in the official release of the live album Get Yer Ya Ya's Out! later in the year. "Dub" was one of the founders of the Trade Mark of Quality (TMOQ or TMQ) bootleg record label.
1970 жылдар
1970 жылдары АҚШ-та контрабанда индустриясы қарқынды дамып, стадиондық немесе ареналық рок дәуірімен бірге өркендеді. Kornyfone және TMQ сияқты контрабандалық лейблдар пайда табу үшін көптеген жазбаларды шығарды. Рок-музыканттарының үлкен жанкүйерлер тобы винилде ресми емес жазбаларды жаппай өндіруге қолайлы нарық жасады, себебі оларды сатып алуға дайын жанкүйерлердің саны артып келе жатқан еді. Сонымен қатар, осы концерттерге жиналған көпшілік көрермендердің жасырын жазу құралдарын анықтауын қиындатты. Led Zeppelin контрабандистер үшін танымал нысанаға айналды. 1970 жылы Лос-Анджелес форумында жазылған Live on Blueberry Hill концерті менеджер Питер Гранттың наразылығын тудырды. Брюс Спрингстин мен E Street Band 1970-ші жылдары радиоға тарату үшін көптеген концерттерді жазды, нәтижесінде Спрингстинның көптеген бутлегтері пайда болды. Кейбір контрабандистер 1960-шы жылдары музыкамен өскен рок жанкүйерлерінің тарап кеткен және қайта құрылуы күмәнді топтардың сирек немесе жарияланбаған жазбаларын іздегенін байқады. Мысалы, Yardbirds тобының "Golden Eggs" бутлегі соншалықты танымал болды, тіпті контрабандистер олардың әншісі Кит Релфпен "More Golden Eggs" атты жалғасы туралы сұхбат алды. Архивтік концерттер танымал болды; Диланның 1966 жылы Манчестер еркін сауда залында Hawks (кейін The Band) тобымен бірге өткізген концерті (бірнеше жыл бойы Royal Albert Hall деп қате ұйғарылған) жақсы дыбыс сапасы мен тарихи маңыздылығының арқасында сыншылар мен коммерциялық тұрғыдан сәтті болды. Лос-Анджелесте ірі лейблдар үшін жазбаларды басуға "бірінші кезекте" тұрмаған бірнеше жазбаны өңдеу және басу өндіріс орындары болды, олар көбінесе үлкен өндіріс орындары жүктеліп қалғанда ғана жұмыс алатын. Бұл өндіріс орындары заңсыз жазбаларды басып табыс табуға қуанышты болды. Кейде олар дискі компаниясының басшылары келгенде бутлегтік жұмысты жасыратын (мұндай жағдайда жазбада суретші мен ән атаулары көрсетілуі мүмкін), ал кейде құпиялылық үшін фиктивті аттары бар лейблдар қолданылды. Мысалы, 1974 жылы Pink Floyd тобының "Brain Damage" бутлегі Screaming Abadabs деген атпен шығарылды, бұл топтың алғашқы аттарының бірі еді. Өндіріс орындарында жазбалар мен мұқабаларды сұраныссыз басып шығаруға мүмкіндік болғандықтан, контрабандистер коммерциялық лейблдар шығармайтын көркем туындылар мен таңбаларды жасауға қабілетті болды. Ең танымал мысал – 1962 жылы Гамбургтегі Star Club-та Beatles тобының жазбасы, ол The Beatles vs. the Third Reich (АҚШ-тың алғашқы альбомы The Beatles vs. the Four Seasons пародисы) немесе Элвис Преслидің ең сәтті жазбаларының жинағы, көбінесе фильмдерден алынған саундтректерден тұрды. Бұл дәуірде бутлег жинаушылар көбінесе Hot Wacks журналына сүйенді, ол жыл сайынғы жасырын журнал болып, белгілі бутлегтер мен соңғы шығарылымдар туралы ақпаратты тізімдейтін. Ол жалған лейблдармен бутлегтер туралы нақты ақпаратты ұсынды және әртүрлі жазбалардың көзі мен дыбыс сапасы сияқты суретшілер мен трек-тізімдер туралы мәліметтерді қамтыды. Бастапқыда бутлегтер туралы және оларды қайдан сатып алуға болатыны туралы ақпарат ауыздан ауызға тарады. Алғашқы бутлегер Rubber Dubber өзінің тікелей эфирдегі концерттерінің бутлег жазбаларын Rolling Stone сияқты журналдарға жіберіп, оларды рецензиялауға тырысты. Диланның Columbia Records компаниясы наразылық білдіргенде, Rubber Dubber оның жанкүйерлерді музыкамен байланыстырып отырғанын айтты. 1970-ші жылдардың көп бөлігінде бутлег жазбаларының сапасы нашар болды, ал альбомдардың көп бөлігі арзан фотокөшірмелерден тұрды. Отыз жылдықтың соңында таңбалау күрделірек болды және 1980-ші жылдарға дейін жалғасты. Панк-рок 1970-ші жылдары бутлег нарығына қысқа ғана уақытқа енді, әсіресе Sex Pistols тобының ауттейктерінен құралған Spunk бутлегі. Ол Sounds журналынан Chas de Whalley-ден жақсы пікір алды, ол бұл альбомның "өзін-өзі құрметтейтін рок жанкүйері мұрын бұрмаламайтын" альбомы екенін айтты.
During the 1970s the bootleg industry in the United States expanded rapidly, coinciding with the era of stadium rock or arena rock. Vast numbers of recordings were issued for profit by bootleg labels such as Kornyfone and TMQ. The large followings of rock artists created a lucrative market for the mass production of unofficial recordings on vinyl, as it became evident that more and more fans were willing to purchase them. In addition, the huge crowds which turned up to these concerts made the effective policing of the audience for the presence of covert recording equipment difficult. Led Zeppelin quickly became a popular target for bootleggers on the strength and frequency of their live concerts; Live on Blueberry Hill, recorded at the LA Forum in 1970, was sufficiently successful to incur the wrath of manager Peter Grant. Bruce Springsteen and the E Street Band recorded numerous concerts for radio broadcast in the 1970s, which resulted in many Springsteen bootlegs. Some bootleggers noticed rock fans that had grown up with the music in the 1960s wanted rare or unreleased recordings of bands that had split up and looked unlikely to reform. For instance, the release of Golden Eggs, a bootleg of outtakes by the Yardbirds had proven to be so popular that the bootlegger had managed to interview the band's Keith Relf for the sequel, More Golden Eggs. Archive live performances became popular; a 1970 release of Dylan's set with the Hawks (later to become the Band) at the Manchester Free Trade Hall in 1966 (incorrectly assumed to be the Royal Albert Hall for years) was critically and commercially successful owing to the good sound quality and the concert's historical importance. In Los Angeles there were a number of record mastering and pressing plants that were not "first in line" to press records for the major labels, usually only getting work when the larger plants were overloaded. These pressing plants were more than happy to generate income by pressing bootlegs of dubious legality. Sometimes they simply hid the bootleg work when record company executives would come around (in which case the printed label could show the artist and song names) and other times secrecy required labels with fictitious names. For example, a 1974 Pink Floyd bootleg called Brain Damage was released under the name the Screaming Abadabs, which was one of the band's early names. Because of their ability to get records and covers pressed unquestioned by these pressing plants, bootleggers were able to produce artwork and packaging that a commercial label would be unlikely to issue – perhaps most notoriously the 1962 recording of the Beatles at the Star Club in Hamburg, which was bootlegged as The Beatles vs. the Third Reich (a parody of the early US album The Beatles vs. the Four Seasons), or Elvis' Greatest Shit, a collection of the least successful of Elvis Presley's recordings, mostly from film soundtracks. Bootleg collectors in this era generally relied on Hot Wacks, an annual underground magazine listing known bootlegs and information about recent releases. It provided the true information on bootlegs with fictitious labels, and included details on artists and track listings, as well as the source and sound quality of the various recordings. Initially, knowledge of bootlegs and where to purchase them spread by word of mouth. The pioneering bootlegger Rubber Dubber sent copies of his bootleg recordings of live performances to magazines such as Rolling Stone in an attempt to get them reviewed. When Dylan's record company, Columbia Records objected, Rubber Dubber counteracted he was simply putting fans in touch with the music without the intermediary of a record company. Throughout the 1970s most bootleg records were of poor quality, with many of the album covers consisting of nothing more than cheap photocopies. The packaging became more sophisticated towards the end of the decade and continued into the 1980s. Punk rock saw a brief entry into the bootleg market in the 1970s, particularly the bootleg Spunk, a series of outtakes by the Sex Pistols. It received a good review from Sounds Chas de Whalley, who said it was an album "no self respecting rock fan would turn his nose up" at.
1980 жылдар
1980 жылдары аудиокассеталар мен бейнетаспалар қолданбалы жазбаларды тарату үшін жиі пайдаланылды, себебі жеке көшіру құралдарының қолжетімділігі көптеген көшірмелерді жасауды едәуір оңайлатты. Кассеталар кішкеней, тасымалдауға ыңғайлы және винилге қарағанда арзан бағада сатылатын. Кассета мәдениеті мен таспа алмасу панк субмәдениетінің өзің жасау (DIY) принциптерімен дамыды, мұнда таспа алған адамдар оны қоғамдағы басқаларға тарату үшін бірнеше көшірме жасауға міндетті болды. Бір кезде Гластонбери сияқты ірі музыкалық фестивальдердегі сауда орындарында, көбінесе бірнеше сағат бұрын өнер көрсеткен топтардың тікелей дыбыс жазбаларының көптеген көшірмелері сатылатын. Бірақ, шенеуніктер бұл заңсыз әрекеттерге қарсы шаралар қолданып, сауда орындарына рейдтер ұйымдастырды, нәтижесінде 1980 жылдардың соңына қарай фестивальдегі қолданбалы жазбалардың саны азайды. Кейбір алдын ала көшірмелер жіберілді, олар қолданбалы көшірмелер жасау үшін пайдаланылды. Бұл әлгі альбомның ресми түрде жарық көруіне себеп болды. 1980 жылдардың аяғында The Beatles тобының студиядан шыққан жазбаларын қамтитын Ultra Rare Trax сериясы, компакт-дискіге цифрлық түрде қайта өңдеудің (ремастеринг) нәтижесінде ресми студиялық шығарылымдармен сапасы тең келетін жоғары сапалы өнім алуға болатынын көрсетті.
The 1980s saw the increased use of audio cassettes and videotapes for the dissemination of bootleg recordings, as the affordability of private dubbing equipment made the production of multiple copies significantly easier. Cassettes were also smaller, easier to ship, and could be sold or traded more affordably than vinyl. Cassette culture and tape trading, propelled by the DIY ethic of the punk subculture, relied on an honor system where people who received tapes from fellow traders made multiple copies to pass on to others within the community. For a while, stalls at major music gatherings such as the Glastonbury Festival sold mass copies of bootleg soundboard recordings of bands who, in many cases, had played only a matter of hours beforehand. However, officials soon began to counteract this illegal activity by making raids on the stalls and, by the end of the 1980s, the number of festival bootlegs had consequently dwindled. A few advance copies had already shipped, which were used to create bootlegs. This eventually led to the album's official release. Towards the end of the 1980s, the Ultra Rare Trax series of bootlegs, featuring studio outtakes of the Beatles, showed that digital remastering onto compact disc could produce a high quality product that was comparable with official studio releases.
1990 жылдар қазіргі уақыт
Ultra Rare Trax табысынан кейін 1990 жылдары контрабандалық CD-лердің өндірісі артып, ондаған жылдар бұрын жазылған концерттердің қайта шығарылуы да көбейді. Германия мен Италиядағы компаниялар осы елдердегі авторлық құқық заңдарының салыстырмалы түрде жеңілдігін пайдаланып, көптеген CD-лерді басып шығарды және дискілерге басқа туындылардың тізімін қосты, бұл жанкүйерлерге концерттерді табуды және тікелей тапсырыс беруді жеңілдетті. 1990 жылдардың соңында цифрлық контрабандалық көшірмелердің тегін таратылуы күрт өсті, бұл физикалық контрабандалық көшірмелерге деген сұранысты және олардан алынатын пайданы азайтты. MP3 және Real Audio сияқты аудио файл форматтарының пайда болуы, интернет арқылы компьютерлер арасында файлдарды бөлісу мүмкіндігімен бірігіп, коллекционерлерге контрабандалық көшірмелерді алмасуды оңайлатты. 1999 жылы Napster пайда болғаннан кейін, үлкен компьютерлік желі арқылы контрабандалық материалды тарату өте жеңіл болды. Ескі аналогтық жазбалар цифрлық форматқа ауыстырылды, контрабандалық CD-лерден тректер компьютердің қатты дискілеріне көшірілді және түрлі цифрлық жазбалармен жаңа материалдар жасалды; осы форматтардың бәрін енді оңай бөлісуге болады. Альбомдық жинақтар немесе толық концерттердің тікелей жазбаларының орнына, жанкүйерлер енді әндердің контрабандалық нұсқаларын іздеп жүктеуге мүмкіндік алды. Әртістер онлайн-контрабандалық материалды таратуға әртүрлі реакциялар көрсетті; Боб Дилан жанкүйерлеріне өзінің ресми сайтынан архивтік жазбаларды жүктеуге рұқсат берді, ал Кинг Кримсонның Роберт Фриппі мен Metallica Napster-дің авторлық төлемдердің дәстүрлі арналарын оңай айналып өтуіне қатысты қатты сынға алды. Видео бөлісу сайты YouTube контрабандалық жазбалардың маңызды таратушысына айналды. YouTube-тың иесі Google, «безопасный порт» ережесіне сәйкес, цифрлық мыңжылдық авторлық құқық туралы заңға (DMCA) сәйкес, контент үшін жауапкершілікке тартыла алмайды деп санайды, бұл заңсыз материалды сот процесінен қорқымай, оған орналастыруға мүмкіндік береді. Видеоларды орналастыру технологиясы ашық және қолжетімді болғандықтан, YouTube-ты жабу контенттің басқа жерге көшірілуіне әкелуі мүмкін. Дэвид Боуидің 2004 жылы гастрольдік турдан шығуға дейін өткізген соңғы концерттерінің бірінің аудиториялық жазбасы YouTube-қа жүктелді және Rolling Stone журналында жағымды баға алды. Билалдың 2006 жылы жарық көрмеген «Love for Sale» альбомы 2006 жылы жарық көрді және цифрлық пираттық дәуіріндегі ең танымал контрабандалық жазбалардың бірі болды, оның әндері YouTube-та қалып қойды. Лана Дель Рейдің 2006 жылғы «Sirens» демо-альбомы 2012 жылы YouTube-та тарады. 2010 жылы YouTube видеоларға 15 минуттық шектеуді алып тастады, бұл толық концерттерді жүктеуге мүмкіндік берді.
Following the success of Ultra Rare Trax, the 1990s saw an increased production of bootleg CDs, including reissues of shows that had been recorded decades previously. In particular, companies in Germany and Italy exploited the more relaxed copyright laws in those countries by pressing large numbers of CDs and including catalogs of other titles on the inlays, making it easier for fans to find and order shows direct. The late 1990s saw an increase in the free trading of digital bootlegs, sharply decreasing the demand for and profitability of physical bootlegs. The rise of audio file formats such as MP3 and Real Audio, combined with the ability to share files between computers via the internet, made it simpler for collectors to exchange bootlegs. The arrival of Napster in 1999 made it easy to share bootlegs over a large computer network. Older analog recordings were converted to digital format, tracks from bootleg CDs were ripped to computer hard disks, and new material was created with digital recording of various types; all of these types could now be easily shared. Instead of album length collections or live recordings of entire shows, fans often now had the option of searching for and downloading bootlegs of songs. Artists had a mixed reaction to online bootleg sharing; Bob Dylan allowed fans to download archive recordings from his official website, while King Crimson's Robert Fripp and Metallica were strongly critical of the ease with which Napster circumvented traditional channels of royalty payments. The video sharing website YouTube became a major carrier of bootleg recordings. YouTube's owner, Google, believes that under the "safe harbor" provision of the Digital Millennium Copyright Act (DMCA), it cannot be held responsible for content, allowing bootleg media to be hosted on it without fear of a lawsuit. As the technology to host videos is open and available, shutting down YouTube may simply mean the content migrates elsewhere. An audience recording of one of David Bowie's last concerts before he retired from touring in 2004 was uploaded to YouTube and received a positive review in Rolling Stone. Bilal's unreleased second album, Love for Sale, leaked in 2006 and became one of the most infamously bootlegged recordings during the digital piracy era, with its songs since remaining on YouTube. Lana Del Rey's 2006 demo album Sirens leaked on YouTube in 2012. In 2010, YouTube removed a 15 minute limit on videos, allowing entire concerts to be uploaded.
Авторлық құқықтар
Берн конвенциясы 1886 жылдан бері әдебиет, ғылым және өнер туындыларының авторлық құқығын қорғап келеді. Конвенцияның 9-бабында мынадай мәлімдеме бар: Осы Конвенциямен қорғалатын әдеби және көркем шығармалардың авторлары осы шығармаларды кез келген тәсілмен немесе нысанда көбейтуге рұқсат берудіңExclusive right of authorising the reproduction of these works, in any manner or form. exclusive құқығына ие. Кез келген дыбыс немесе бейне тіркелімі осы Конвенция мақсатында көбейту болып есептеледі. Бұл композитордың орындау құқықтары мен туынды туындылардың қолданылуын қадағалау құқығы бар екенін білдіреді, ал құқықтар өлімнен кейін кемінде 50 жылға, тіпті одан да ұзақ мерзімге сақталады. Ән дәстүрлі үлгіде қоғамдық доменде болған жағдайда да орындау құқығы бұзылуы мүмкін. Егер бар болса, орындаушылардың құқықтары толық авторлық құқықтан қысқа мерзімді болуы мүмкін; мысалы, Рим конвенциясы орындалғаннан кейін кемінде жиырма жылдық мерзімді белгілейді. Осының нәтижесінде 1980-ші жылдардың соңында 1960-шы жылдарға тән жазбаларды қамтитын контрабандалық CD-лер нарығы пайда болды. АҚШ-та контрабандалық көшірмелер заңдылық тұрғысынан даулы мәселе болып келді, бірақ 1976 жылғы Авторлық құқық туралы заң барлық жазбаларды, соның ішінде "жалған және пираттық жазбаларды" қорғауды кеңейтті. Бұл контрабандистер үшін тәуекелдің артуын білдірді және бірнешеуі қамауға алынды. 1994 жылы Уругвай келісімдері туралы заң (URAA, PL 103 465) қабылдалғаннан бері федералды заңмен (17 USC 1101) және сондай-ақ штат заңдарымен контрабандаға тыйым салынды. Федералды заң контрабандаға қарсы штат заңдарын жоққа шығармайды, олар федералды заң қабылданғанға дейін де, кейін де қолданылады. АҚШ-тағы Martignon ісі федералды контрабанда заңның конституциялық заңдылығына күдік тудырды, және 2004 жылы АҚШ округтік судьясы Харольд Бэр-младший тірі музыканың контрабандалық жазбаларын сатуға тыйым салатын заң бөлігін жойды, бұл заңның түпнұсқалық орындауға әділетсіз түрде мәңгілік авторлық құқық мерзімін беруіне байланысты. 2007 жылы судья Баердің шешімі күштен шығарылды, және Екінші апелляциялық округтік соты контрабандаға қарсы заңның Конгресс өкілеттігі шегінде екенін анықтады.
The Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works has protected the copyrights on literary, scientific, and artistic works since 1886. Article 9 of the Convention states that: Authors of literary and artistic works protected by this Convention shall have the exclusive right of authorising the reproduction of these works, in any manner or form. Any sound or visual recording shall be considered as a reproduction for the purposes of this Convention. This means a composer has performing rights and control over how derivative works should be used, and the rights are retained at least 50 years after death, or even longer. Even if a song is a traditional arrangement in the public domain, performing rights can still be violated. Where they exist, performers rights may have a shorter duration than full copyright; for example, the Rome Convention sets a minimum term of twenty years after the performance. This created a market for bootleg CDs in the late 1980s, containing 1960s recordings. In the US, bootlegs had been a grey area in legality, but the 1976 Copyright Act extended copyright protection to all recordings, including "all misappropriated recordings, both counterfeit and pirate". This meant bootleggers would take a much greater risk, and several were arrested. Bootlegs have been prohibited by federal law (17 USC 1101) since the introduction of the Uruguay Round Agreements Act (URAA, PL 103 465) in 1994, as well as by state law. The federal bootleg statute does not pre empt state laws, which also apply both prior to and since the passage of the federal bootleg statute. The US v. Martignon case challenged the constitutionality of the federal bootleg statute, and in 2004, U. S. District Judge Harold Baer Jr. struck down the part banning the sale of bootleg recordings of live music, ruling that the law unfairly grants a seemingly perpetual copyright period to the original performances. In 2007, Judge Baer's ruling was overruled, and the United States Court of Appeals for the Second Circuit found that the anti bootlegging statute was within the power of Congress.
Ресми жарияланымдар
Диск компаниялары контрабандалық жазбаларды "сұр аймақ, тікелей эфирдегі жазбалар" деп сипаттап, оларды "жартылай кешірілген" деп бағалады. Бутлегтерді тұтынушыларды зерттеу олардың әртістің жанкүйерлері екенін көрсетті; Брюс Спрингстин жанкүйерлерінің зерттеуі 80% -ы кейбір бутлегтерді барлық ресми шығарылымдарына ие болғанына қарамастан, қажетті сатып алулар деп санайтынын көрсетті. Спрингстин жанкүйерлердің не үшін бутлегтерді сатып алатынын түсінеді, бірақ сапаны бақылаудың болмауы және жанкүйерлерді қуантудың орнына пайда табуға бағытталған нарықтан ұнатпайды. Франк Заппа бутлегтерді жек көріп, өзінің жазбаларын бақылауға ұмтылды, сондықтан ол "Бит дьо Бутс!" жинағын жасады, онда бұрыннан бар bootleg-тердің тікелей көшірмелері бар LP-лер кірді. Ол жанкүйерлерге бутлегтер туралы хабарлау үшін жедел желі құрды және ФБР оны тергеуге қызығушылық танытпағанына ренжіді. Бірінші жинақта As An Am Zappa кірді, онда ол бутлегтердің жаңа материалды өзі шығармай тұрып жариялап жібергеніне шағымданады. Grateful Dead мансабының бойында концерттерде жазба жасауға төзімділік танытты. Әр концерттен туындаған импровизацияларды тыңдауға жанкүйерлердің сұранысы болды, ал жазба жасау топтың жалпы қоғамдық этикасына сәйкес келді. Олар басқа топтардан ерекшеленді, себебі олардың тікелей эфирдегі концерттері LP ретінде шығарылмай, жазбалар арасында бөлісетін таспа түрінде сақталды. Топ коммерциялық бутлегтерге қарсы күресті және оларды сататын дүкендерді тексерді, ал жанкүйерлер арасындағы таспалардың көптігі өнімге деген сұранысты басып тастады. 1985 жылы Grateful Dead, жылдар бойы төзімділік танытқаннан кейін, концерттерін тікелей эфирде жазуды ресми түрде қолдады және ең жақсы дыбыс сапасын беретін арнайы аймақтарды құрды. Pearl Jam, Phish және Dave Matthews Band сияқты басқа топтар Grateful Dead сияқты жазба жасауға рұқсат берді, егер пайда көзделмесе. Бутлегтердің заңдылығы күмәнді болғандықтан, жанкүйерлер кейде бутлегті таспаға көшіріп, оны басқаларға тегін таратты. Алғашқыда бутлегтік альбом ретінде таратылған көптеген жазбалар кейін авторлық құқық иесі тарапынан ресми түрде шығарылды. Егер ресми шығарылым бутлег сапасына сай келсе, соңғысына деген сұраныс төмендеуі мүмкін. 1969 жылғы Торонто рок-н-ролл фестивалінде Джон Леннонның Plastic Ono Band тобымен бірге өнер көрсеткен алғашқы рок-бутлегтердің бірі жыл соңында Live Peace in Toronto 1969 ретінде ресми түрде шығарылды, бұл бутлег сатуын тоқтатты. Боб Диланның 1966 жылғы Корольдік Альберт Холл концерті Vol. 4 Bootleg Series-іне 1998 жылы акустикалық және электрлік жиынтықтарын қосты, бұл кез келген бутлегтен көп материалды қамтыды. 2002 жылы Dave Matthews Band The Lillywhite Sessions интернетте сәтті таралуына жауап ретінде Busted Stuff альбомын шығарды, бірақ оны шығаруды жоспарламаған еді. Queen өз веб-сайтында 100 бутлегті сатуға шығарды, ал табысы Mercury Phoenix Trust-қа аударылды. King Crimson және оның гитарисі Роберт Фрипптің концерттерін жазуға тыйым салынғанмен, Фрипптің музыка компаниясы Discipline Global Mobile (DGM) концерт жазбаларын жүктеу ретінде сатады, әсіресе концерттердің микстеу консолінен алынған "архивтік" жазбаларды. Дыбыс инженериясына одан да көп инвестиция жасап, DGM бір немесе бірнеше жанкүйерлердің бутлегтерінен жасалған "ресми бутлегтерді" шығарды. DGM-нің бутлегтерді тарату желілерін кері инженериялау оған цифрлық тарату дәуіріне сәтті көшуге көмектесті, бұл 2009 жылы музыкалық лейблдер арасында "ерекше" болды. XXI ғасырда әртістер тікелей эфирдегі концерттердің жазбаларына деген сұранысқа жауап ретінде, аудиториялық жазбалардан сапасы жоғары, тікелей дыбыс тақтасынан жасалған рұқсат етілген бутлегтерді сатумен тәжірибе жасады. Metallica, Phish және Pearl Jam өздерінің концерттерінің тікелей эфирлік бутлегтерін үнемі таратты. 2014 жылы Брюс Спрингстин концерттерде жанкүйерлерге шоудың бутлегін жүктеуге болатын USB флеш-картаны сатып алуға рұқсат беретінін мәлімдеді. Rolling Stone журналының 2012 жылғы есебіне сәйкес, көптеген әртістер YouTube-тағы бутлегтік өнерлеулердің көлемі соншалықты үлкен, оны күресудің қажеті жоқ және оны маркетингтік құрал ретінде пайдалану керек деп қорытындылады. Музыкалық заңгер Джош Гриер көптеген әртістер "оған мойынсұнып кеткенін" айтты.
Record companies have described bootlegs as "grey area, live recordings", describing them as "semi condoned". Research into bootleg consumers found that they are committed fans of the artist; a study of Bruce Springsteen fans showed 80% felt some bootlegs were essential purchases despite owning every official release. Springsteen has said he understands why fans buy bootlegs, but dislikes the market due to the lack of quality control and making profit over pleasing fans. Frank Zappa hated bootlegs and wished to control his recordings, so he created the Beat the Boots! boxed sets, each containing LPs that were direct copies of existing bootlegs. He set up a hotline for fans to report bootlegs and was frustrated that the FBI were not interested in prosecuting. The first set included As An Am Zappa, in which he can be heard complaining about bootleggers releasing new material before he could. Throughout their career, the Grateful Dead were known to tolerate taping of the live shows. There was a demand from fans to hear the improvisations that resulted from each show, and taping appealed to the band's general community ethos. They were unique among bands in that their live shows tended not to be pressed and packaged as LPs, but remained in tape form to be shared between tapers. The group were strongly opposed to commercial bootlegging and policed stores that sold them, while the saturation of tapes among fans suppressed any demand for product. In 1985, the Grateful Dead, after years of tolerance, officially endorsed live taping of their shows, and set up dedicated areas that they believed gave the best sound recording quality. Other bands, including Pearl Jam, Phish and the Dave Matthews Band tolerate taping in a similar manner to the Grateful Dead, provided no profit is involved. Because of the questionable legality of bootlegs, fans have sometimes simply dubbed a bootleg onto tape and freely passed it onto others. Many recordings first distributed as bootleg albums were later released officially by the copyright holder. Provided the official release matches the quality of the bootleg, demand for the latter can be suppressed. One of the first rock bootlegs, containing John Lennon's performance with the Plastic Ono Band at the 1969 Toronto Rock and Roll Revival, was released officially as Live Peace in Toronto 1969 by the end of the year, effectively ending sales of the bootleg. The release of Bob Dylan's 1966 Royal Albert Hall concert on Vol. 4 of his Bootleg Series in 1998 included both the acoustic and electric sets, more than any bootleg had done. In 2002, Dave Matthews Band released Busted Stuff in response to the Internet fuelled success of The Lillywhite Sessions, which they had not intended to release. Queen released 100 bootlegs for sale as downloads on their website, with profits going to the Mercury Phoenix Trust. Although the recording of concerts by King Crimson and its guitarist Robert Fripp is prohibited, Fripp's music company Discipline Global Mobile (DGM) sells concert recordings as downloads, especially "archival" recordings from the concerts' mixing consoles. With an even greater investment of sound engineering, DGM has released "official bootlegs", which are produced from one or more fan bootlegs. DGM's reverse engineering of the distribution networks for bootlegs helped it to make a successful transition to an age of digital distribution, "unique" (in 2009) among music labels. In the 21st century, artists responded to the demand for recordings of live shows by experimenting with the sale of authorized bootlegs made directly from the soundboard, with a superior quality to an audience recording. Metallica, Phish and Pearl Jam have regularly distributed instant live bootlegs of their concerts. In 2014, Bruce Springsteen announced he would allow fans to purchase a USB stick at concerts, which could be used to download a bootleg of the show. According to a 2012 report in Rolling Stone, many artists have now concluded that the volume of bootlegged performances on YouTube in particular is so large that it is counterproductive to enforce it, and they should use it as a marketing tool instead. Music lawyer Josh Grier said that most artists had "kind of conceded to it".