Кіріспе
Британдық әскери-теңіз флотының кеме жасау және техникалық қызмет көрсету объектілері (көбінесе Корольдік кеме жасау орындары деп аталады) – Корольдік әскери-теңіз флотының кемелері салынған, базаланған, жөнделген және қайта жабдықталған мемлекеттік порттық кешендер болды. 19-шы ғасырдың ортасына дейін Корольдік кемежайлар Ұлыбританиядағы ең ірі өнеркәсіптік кешендер саналды. Генри VII патша тұсынан бастап 1990-шы жылдарға дейін Корольдік әскери-теңіз флоты өз кемежайларын құру және ұстау саясатын жүргізді (бірақ сол уақытта, қазіргідей, жеке кеме жасаушылық шеберханаларды да кеңінен пайдаланды, ол ел ішінде де, шетелде де болды). Портсмут – 15-шы ғасырдың соңында салынған алғашқы Корольдік кемежайы, одан кейін Депфорд, Вулвич, Чатем және басқалары салынды. 18-шы ғасырға қарай Ұлыбританияда мемлекеттік кемежайлар желісі құрылды, олар елдің әр жерінде ғана емес, бүкіл әлемде орналасқан; әрқайсысы флотының қауіпсіз портына немесе тіреуіне жақын орналасқан. Корольдік әскери-теңіз кемежайлары – Атлант мұхиты мен оған байланысты теңіздерді бақылауға мүмкіндік берген төрт империялық бекініс-колониялардың негізгі теңіз және әскери объектілері болды. Корольдік кемежайлардың екі мақсаты болды: кеме жасау және кемелерге техникалық қызмет көрсету (көбінесе кемежайлар екеуін де қамтамасыз етті, бірақ кейбіреулері біреуіне ғана маманданған). Уақыт өте келе, олар теңізшілерді қолдау, оқыту және орналастыру үшін қосымша құрылыстармен толықтырылды. Осылайша ғасырлар бойы Корольдік кемежай атауы мен түсінігі теңіз базасымен шамалас болды. 1970-ші жылдардың басында, азаматтық кемежай бас менеджерлерінің тағайындалуы және олардың кемежай бастығынан (бас офицер) өкілеттіктерді бөлуі нәтижесінде, соңғысының құзыреті үшін "Теңіз базасы" термині ресми атау ретінде қолданыла бастады. "Корольдік кемежай" 1997 жылға дейін, соңғы қалған Корольдік кемежайлар (Devonport және Rosyth) толық жекешелендірілгенге дейін, кеме жасау/техникалық қызмет көрсету объектілерінің ресми атауы болып қала берді.
Royal Navy Dockyards (more usually termed Royal Dockyards) were state owned harbour facilities where ships of the Royal Navy were built, based, repaired and refitted. Until the mid 19th century the Royal Dockyards were the largest industrial complexes in Britain. From the reign of Henry VII up until the 1990s, the Royal Navy had a policy of establishing and maintaining its own dockyard facilities; (although at the same time, as continues to be the case, it made extensive use of private shipyards, both at home and abroad). Portsmouth was the first Royal Dockyard, dating from the late 15th century; it was followed by Deptford, Woolwich, Chatham and others. By the 18th century, Britain had a string of these state owned naval dockyards, located not just around the country but across the world; each was sited close to a safe harbour or anchorage used by the fleet. Royal Naval Dockyards were the core naval and military facilities of the four Imperial fortresses colonies which enabled control of the Atlantic Ocean and its connected seas. The Royal Dockyards had a dual function: ship building and ship maintenance (most yards provided for both but some specialised in one or the other). Over time, they accrued additional on site facilities for the support, training and accommodation of naval personnel. For centuries, in this way, the name and concept of a Royal Dockyard was largely synonymous with that of a naval base. In the early 1970s, following the appointment of civilian Dockyard General Managers with cross departmental authority, and a separation of powers between them and the Dockyard Superintendent (commanding officer), the term 'Naval Base' began to gain currency as an official designation for the latter's domain. 'Royal Dockyard' remained an official designation of the associated shipbuilding/maintenance facilities until 1997, when the last remaining Royal Dockyards (Devonport and Rosyth) were fully privatised.
Функция
Патшалық кемежайларының көпшілігі доктар мен стапелердің айналасында салынған. Дәстүрлі түрде, стапельдер кеме жасау үшін, ал құрғақ доктар (гравировкалық доктар деп те аталады) техникалық қызмет көрсету үшін қолданылды; (құрғақ доктар кейде құрылыс үшін де пайдаланылды, әсіресе 1760 жылға дейін және 1880 жылдан кейін). Кеме корпусын үнемі күтіп-ұстау маңызды болды: желкенді кемелер дәуірінде кемелердің ағаш корпусы 2-3 жыл сайын толық тексеріліп, мыс қаптамасы 5 жыл сайын ауыстырылатын. Құрғақ доктар кез келген кемежайдың ең қымбат бөлігі болды (теңіз ядролық нысандары пайда болғанға дейін).
Номенклатура
Көп уақыт бойы, он сегізінші ғасырдың басына дейін, Корольдік кемежайлар көбінесе Корольдің ауласы (немесе Королеваның ауласы, жағдайға қарай) деп аталатын. 1694 жылы Эдмунд Даммер "Плимуттегі Ұлыбритания патшасының жаңа догы мен ауласы" деп атады; сол кезден бастап HM Dock Yard (немесе HM Dockyard) ресми атауға айналды. Осы тіркес көрсететіндей, "кемежай" сөзінің негізгі мағынасы – догы бар аула, бірақ барлық кемежайларда док болған жоқ; мысалы, Бермуд және Портлендте құрғақ доктар жоспарланған, бірақ ешқашан салынбаған. Егер док салынбаған немесе жоспарланбаған болса (Харвич, Дил және бірнеше шетелдегі кемежайларда), онда қондырғы ресми жарияланымдарда "HM Dockyard" емес, көбінесе "HM Naval Yard" деп аталатын (бірақ соңғы термин бейресми түрде қолданылған болуы мүмкін); олар төмендегі тізімге енгізілген. "Royal Dockyard" термині жекешелендіруден кейін ресми қолданыстан шыққанмен, кем дегенде бір жеке сектор операторы оны қайта қолдануға кірісті: Babcock International, 2011 жылы Девонпорттағы жұмыс істеп тұрған Солтүстік ауланың меншігін Ұлыбритания Қорғаныс министрлігінен сатып алып, оны Девонпорт Корольдік кемежайы деп атауға көшті.
Тарихи шолу
Корольдік кемежайлардың тарихы XVI ғасырдың басында тұрақты Әскери-теңіз флотының құрылуымен тығыз байланысты. 1496 жылы Портсмутте құрғақ док салынуымен кемежай ісінің бастауы болды, бірақ Корольдік кемежайлар Генри VIII патша тұсында Темзада гүлденді. Вулвич және Дептфорд кемежайлары 1510 жылдардың басында салынды (ал үшінші кемежай Эритте салынды, бірақ су тасқынына осал болғандықтан көп ұзақ болмады). Темзадағы кемежайлар XVI ғасырда Лондонның саудагерлері мен шеберлеріне (кеме жасау және жабдықтау үшін) және Лондон мұнарасының қару-жарақ қоймасына ыңғайлы жақын орналасқан. Олар Генридің Гринвичтегі сарайынан да жақын жерде болды. Бірақ уақыт өте келе, өзеннің лайлануы мен учаскелерінің шектеулі болуы салдарынан қиындықтар туды. XVII ғасырдың ортасына қарай Чатем (1567 жылы салынған) оларды басып өтіп, ең ірі кемежайға айналды. Жаңа кемежайлар Харвич және Шернесспен бірге Чатем Голландия соғыстарында Әскери-теңіз флотына қызмет етуге қолайлы жағдайға ие болды. Харвичтен басқа (1713 жылы жабылған), барлық кемежайлар XVIII ғасырға дейін жұмыс істеді, соның ішінде Портсмут (бір кездері тоқтап тұрғаннан кейін қайтадан дамуды бастады). 1690 жылы Портсмутқа оңтүстік жағалауда Плимуттегі жаңа Корольдік кемежай қосылды; жүз жыл өткен соң, Ұлыбритания Франциямен қайтадан жауласу кезінде бұл екі кемежай маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, Ұлыбританияның колониялық порттарында Корольдік кемежайлар ашыла бастады, теңіздегі флотқа қызмет көрсету үшін. Ямайкада (1675), Антигуада (1725), Гибралтарда (1704), Канадада (Халифакс, 1759) және тағы да басқа жерлерде кемежайлар ашылды. Содан кейін 1984 жылы Чатем және Гибралтар (теңіздегі соңғы кемежай) жабылды. Сол кезде Портсмуттың Корольдік кемежайының мәртебесі төмендетіліп, Флотты күтіп жөндеу ұйымы (FMRO) деп қайта аталды. 1987 жылы қалған Корольдік кемежайлар (Девонпорт және Розит) жартылай жекешелендіріліп, мемлекеттік меншіктегі, мердігерлер басқаратын мекемелерге айналды (Девонпорт Менеджмент Лимитед және Бабкок Торн басқаруында); толық жекешелендіру он жылдан кейін (1997) жүзеге асты. Келесі жылы Портсмуттың FMRO компаниясы Fleet Support Limited компаниясына сатылды. 2019 жылдың мәліметтері бойынша, олардың үшеуі де (басқа жеке меншік кеме жасау орындарымен бірге) Корольдік Әскери-теңіз флотының кемелері мен су асты кемелерін салу (Розит) және күтіп жөндеу үшін әртүрлі деңгейде жұмыс істеуде.
Қатысқан мекемелер
Кемелердің қару-жарағы (зеңбіректер, қару-жарақ және оқ-дәрі) Қару-жарақ кеңесімен тәуелсіз түрде қамтамасыз етілді, ол өзінің Қару-жарақ алаңдарын бірнеше Корольдік кемежайлармен бірге ел ішінде де, шетелде де құрды. Сол сияқты, Азық-түлік басқармасы бірнеше кемежай орналасқан жерлерде Азық-түлік алаңдарын құрды, олар соғыс кемелерін азық-түлік, сыра және роммен қамтамасыз етті. Он сегізінші ғасырдың ортасында Науқас және жарақат алғандар кеңесі Плимут догы мен Портсмут маңында Әскери-теңіз ауруханаларын ашты; он тоғызыншы ғасырдың ортасында Ұлыбританиядағы ірі және кіші Әскери-теңіз кемежайларының көпшілігіне жақын Корольдік Әскери-теңіз ауруханалары болды, сонымен қатар олардың бірнешеуі шетелде де болды (ең көнесі 1700-жылдардың басында). Бу дәуірі желкендік кемелер дәуірін басып алған кезде, бірнеше алаңдармен қатар және әлемнің стратегиялық тұстарында Көмір өңдеу алаңдары құрылды. Әскери-теңіз қызметкерлерімен және азаматтық жұмысшылармен қатар, Корольдік кемежайлар маңында көптеген әскерилер орналасқан. Олардың міндеті – алаңды және оның кемелерін қорғауды қамтамасыз ету болды. 1750-ші жылдардан бастап Ұлыбританиядағы теңіз кемежайлары «линиялармен» (бекіністермен) қоршалды, оларды күзету үшін казармалар қарастырылды. Бір ғасырдан кейін бұл «линиялар» Палмерстон форттарының желілерімен алмастырылды. Шетелдегі кемежайлардың жанында да әдетте бекініс немесе осыған ұқсас құрылымдар болып, оларды әскерилер күзетіп тұрды. Сонымен қатар, Корольдік теңізшілер корпусы XVIII ғасырдың ортасында құрылғаннан бері негізінен Плимут, Портсмут және Чатем кемежайларында (кейін Вулвич және Дилде) орналасқан, олардың казармалары кемедегі қызметке немесе тікелей кемежайдағы жұмыстарға ыңғайлы жағдай жасады.
15 ғасыр
Портсмут кемежайы (1496) Франциямен болған соғыстар кезінде, 18 ғасырдың соңында маңызға ие болды. 19 ғасырда бу машиналарын жасау және броненосцев құрылысы үшін жаңа мүмкіндіктермен айтарлықтай кеңейтілді. 1993 жылы жекешелендірілді. 2013 жылдың қараша айында BAE Systems операторы Портсмуттегі кеме құрылысы кешенін жабу туралы хабарлады; кемежайының бір бөлігі жөндеу/техникалық қызмет көрсету үшін ашық күйінде қалады.
XVI ғасыр
Вулвич кемежайы (1512) Кеме жасаудың маңызды орталығы, 16-17 ғасырлар. 1831 жылы бу машиналарымен жұмыс істейтін кемежайға айналды. 1869 жылы жабылды. 1521 жылы су тасқынынан кейін жабылуына себеп болды. Алайда, теңіз тарихшысы Николас А. М. Роджердің сөзіне сәйкес, Эрит кемежайы жабылғанымен, 1514 жылдан 1540 жылдарға дейін Англия Корольдік теңіз флотының әкімшілік орталығы болып қызмет етті. Дептфорд кемежайы (1513) Кеме жасаудың маңызды орталығы, 16-17 ғасырлар. Жаңа технологияларды сынау орталығы, 19 ғасырдың басында. 1869 жылы жабылды. (Темза және Медуэй кемежайларын азық-түлікпен қамтамасыз еткен іргелес азық-түлік сарайы тағы 98 жыл бойы ашық болды.) Чатем кемежайы (1567) 16-17 ғасырларда Корольдік кемежайдың басты орталығы, сол кезде флот негізінен Медуэй өзенінде және оның төңірегінде орналасқан болатын. 18 ғасырда лайланып, құрғап қалды, бірақ жұмысын жалғастырды. 19 ғасырда басқа, ыңғайлырақ кемежайлар флотты жөндеу және күтіп-ұстау жұмыстарын жүргізді, ал Чатем кеме жасауға көбірек назар аударды. Келесі ғасырда суасты кемелерін жасауға маманданды. 1960 жылы ілеспе Корольдік теңіз флотының казармалары мен нысандары жабылды; ал кемежай 1984 жылы жабылды. (Қазіргі таңда бұл орын Чатем тарихи кемежайы ретінде сақталған.) Бу машиналарын жасау саласында 1844-1853 және 1896-1907 жылдары айтарлықтай кеңейтулер жасалды. 1971 жылы кеме жасау тоқтатылды, бірақ кемежай техникалық қызмет көрсету және жөндеу орталығы ретінде жұмысын жалғастыруда.
19 ғасыр
Пемброк кеме жасақтауы (1815) Бұрынғы кеме жасақтаушы құрылыстардан өзгеше, Пемброк кеме жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін емес, тек кеме жасау үшін салынды. Ол 18-шы ғасырдың соңынан бері Әскери-теңіз басқармасы кеме жасау үшін жалға алған Милфорд-Хейвендегі кемежайдың жалғасы болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жұмыс істеген кемежай 1923 жылы уақытша жабылып, 1930 жылдары қайта ашылды және 1947 жылы толығымен жабылды. (Кішігірім әскери-теңіз базасы 2008 жылға дейін осы жерде сақталды.) 1869 жылы кеме жөндеу және техникалық қызмет көрсету саласында маманданған, ірі Корольдік Әскери-теңіз кемежайын құру мақсатында кеңейтілді. 1923 жылы арал Ирландия үкіметіне берілді; Хоулбоулайн Ирландия Республикасының басты Әскери-теңіз базасы болып табылады. 1938 жылы кемежай орнында болат зауыты салынды.
20 ғасыр
Розит кемежайы (1909) Германиядан туындаған қауіп-қатерге қарсы стратегиялық мақсатта салынған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жабылды, 1939 жылы қайта ашылды және содан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. 1993 жылы жекешелендірілді, бірақ Ұлыбританияның әскери кемелерін салу және күтіп ұстауды жалғастыруда. Довер кемежайы (1913) 1847 жылы үкімет Довердің Адмиралтейство пирсінің құрылысын бастады, ол қорғалған жағалаудың батыс бөлігі болуы көзделген. Бұл жоба 1898 жылы шығыс пирсінің құрылысы басталғаннан кейін ғана аяқталды; Адмиралтейство порты 1909 жылы ресми түрде ашылды. Екі дүниежүзілік соғыс кезінде Довер кеме жөндеу станциясы ретінде қызмет етті және Әскери-теңіз кемежайы ретінде тіркелді. Инвергордон кемежайы (1916) Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде толық штатпен жұмыс істеді, Кромарти-Фирттегі флоттың тірегіне қызмет етті. 1914 жылы Портсмуттан мұнда сүйретілген жүзуші құрғақ док соғыс барысында пайдаланылды. Соғыстан кейін жабылды, бірақ Әскери-теңіз күштері екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы орында май құю станциясын сақтап, 1993 жылы толығымен шығып кетті. Scapa Flow кемежайы (1939) Линесс Әскери-теңіз базасында құрылып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмыс істеді.
Басқа
Басқа, шағын кемежайлар (кейбір тұрақты қызметкерлермен және қарапайым жөндеу/сақтау құрылыстарымен) уақыт өте келе бірнеше жерде құрылды, көбінесе Теңіз күштерінің кемелері тоқтаған жақын маңдағы тірек пунктін қамтамасыз ету үшін. Мысалы, 18-шы ғасырда Лит станциясындағы кемелерге қызмет көрсету үшін Литте шағын жабдықтау базасы сақталды; бірақ оны толыққанды кемежайға дамытуға стратегиялық қажеттілік болған жоқ.
Кариб теңізі
1728 жылы Антигуа теңіз кемежайлары Англия портында құрылды, оны теңіз флоты 1671 жылдан бері баспана және техникалық қызмет көрсету үшін пайдаланып келді. Ол Мюррейдің Анкориджіне (1794 жылы солтүстік америкалық станция флотын арна арқылы алғаш рет бекітіп, 1794 жылы солтүстік америкалық станция флотын басқарған бас вице-адмирал сэр Джордж Мюррейдің есімімен аталған) ғана емес, сонымен қатар бүкіл солтүстік лагунаға, Ұлы саунд пен Гамильтон портына кіруге мүмкіндік берді, бұл арна Гамильтон қаласының табысына (1790 жылы құрылған) және Бермуданың орталық және батыс округтерінің экономикалық дамуына өте маңызды болды. Теңіз флоты Вест-Эндте жер сатып алуды бастағанмен, онда кемежай салу ниетімен, сол кезде Сент-Джорджтан батысқа қарай инфрақұрылым жеткіліксіз болды және Ирландия аралында толыққанды порт болмады, сондықтан алдымен Сент-Джордж қаласынан жұмыс істеу қажет болды. Сент-Джордж қалашығының жанында және Сент-Джордж гарнизонының әскери казармаларының астында орналасқан Convict Bay алғашқы базаға айналды, оны қолдау үшін Шығыс жағалауындағы басқа да мүліктер жалға алынды немесе сатып алынды. 1812 жылғы америка-британия соғысы кезінде АҚШ-тың Атлантика порларын блокадалау, сондай-ақ Чесапик науқаны Бермудадан ұйымдастырылды. Адмиралтейство үйі 1816 жылы Испан нүктесіне (1815 жылы отарлық астанаға айналған жаңа Үкімет үйі мен Гамильтон қаласына жақын), Ирландия аралы мен Грасси шығанағына қарайды. Бермуда алдымен қыста (жазда Галифакс осы рөлді атқарды), содан кейін жыл бойы станцияның негізгі базасы және кемежайы болды. Ямайка станциясын сіңіргеннен кейін Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясы (кейін Америка және Батыс Үндістан станциясы деп аталды, ол бұрын Американың оңтүстік-шығыс жағалауы мен Тынық мұхиты станцияларына қарасты аймақтарды сіңіргеннен кейін) құрылды. Екі дүниежүзілік соғыста Бермудада орналасқан Корольдік теңіз эскадрильяларының рөлінен басқа, Бермуда екі соғыста да Атлантика арқылы жүретін конвойлардың қалыптасу орталығы болды. Соғыс аралығында кемежайдың солтүстік ауласында Корольдік теңіз әуе станциясы құрылды. 1939 жылы Корольдік теңіз флоты флоттың әуе күштеріне толық жауапкершілікті алғанға дейін, оны Корольдік әуе күштері басқарды. Бастапқыда станция крейсерлермен жабдықталған планерлер мен ұшақ қайықтарын жөндеу, күту және ауыстырумен айналысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Боаз аралына көшірілген әуе станциясы, осы міндетті АҚШ теңіз флотының патрульдік ұшақтарына тапсырғанға дейін, су асты кемелеріне қарсы әуе патрульдерін жүргізе бастады. Соғыс кезінде АҚШ теңіз флоты мен армиясына Бермудада 99 жылдық мерзімге базалар құруға рұқсат берілді, Солтүстік Атлантика командалығы Шығыстағы Корольдік теңіз флоты мен Батыстағы АҚШ арасында бөлінді. Одақ соғыстан кейін де сақталды, бұл аймақтағы Корольдік теңіз флотының құрылысына және Бермудадағы кемежайдың мәртебесіне үлкен әсер етті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кемежай Корольдік теңіз флотының операцияларына қатысы жоқ деп есептелді және 1951 жылдан бастап (қозғалатын құрғақ док алынып тасталғанда және кемежайдың мәртебесі базаға ауысқанда) 1958 жылға дейін жабылды. Алайда, HMS Malabar атты шағын база Оңтүстік Ярдтан суық соғыс кезеңінің аяғына дейін жұмыс істеді. 1951 жылдан кейін онда орналасқан флот кемелері (крейсерлер мен кіші кемелердің қоспасынан бірнеше станция фрегаттарына дейін, 1980 жылдары Вест-Индия күзет кемесімен ауыстырылды, ол тек Бермудада тоқтады) жөндеу үшін Портсмутқа Атлантика арқылы өтуге міндетті болды. Бұл база 1995 жылы, Бермудада тұрақты Корольдік теңіз күштерінің құрылғанына 200 жыл толғанда жабылды. Сайт қайта дамыды және қазір Бермуда теңіз мұражайы, жаяу жүргіншілер аллеясы және круиздік кемелердің тоқтау орны бар. Эскималт Корольдік теңіз кемежайы, Эскималт, Канада. 1865 жылы Корольдік теңіз флоты Тынық мұхиты станциясының штаб-пәтерін Чилидің Вальпараисо қаласынан Эскимальт портына (1850 жылдардың ортасынан бері кіші теңіз госпиталі мен көмір станциясының орны) көшірді. 1887 жылы Уорк Пойнтта теңіз базасы орналасқан. 1905 жылы Корольдік теңіз флоты өз базасын тастады, бірақ 1910 жылы оны жаңа Корольдік Канада теңіз флотының Тынық мұхиты флотының штабы алмастырды. Бұл жерде RCN Тынық мұхиты командалығының тарихи ғимараттары сақталған. Корольдік теңіз кемежайы, Галифакс, Канада (1759) (Императорлық бекініс). 1759 жылдан 1905 жылға дейін HM Dockyard ретінде жұмыс істеді және 1907 жылы Канадаға сатылды. Галифакс Солтүстік Америка станциясының негізгі базасы болды, Бермудадағы база құрылғанға дейін, кейін жазда негізгі база болып тағайындалды, ал флот қыста Бермудаға көшті. Ақырында, Бермуда (су және құрлықтан шабуылға аз сезімтал болғандықтан) жыл бойы негізгі база және кемежай болды, Галифакс және аймақтағы басқа да кемежайлар мен базалар оның еншілес бөлімдері болды. 1910 жылы RCN нысанына айналды және қазір HMC Dockyard деп белгілі, CFB Галифакстың құрамына кіреді. Үлкен көлдер, өзіне жеке су алабы болғандықтан, Провинциалдық теңіз флотына қызмет көрсету үшін өз кемежайларын қажет етті. Наполеон соғыстары кезінде осы кемежайларда бірнеше ірі кемелер салынды. Амхерстбург Корольдік теңіз кемежайы, Амхерстбург, Онтарио 1796 жылдан 1813 жылға дейін жұмыс істеді. Ұлттық тарихи ескерткіш және муниципалитет саябағы ретінде сақталған. Гранд Ривер теңіз депосы, Порт Мейтленд, Онтарио – жоспарланған нысан ешқашан салынбады және қазір Порт Мейтленд яхтинг клубының орны. Île aux Noix, 1812 жылдан 1834 жылға дейін жұмыс істеді, Шамплейн көлі үшін негізгі кемежай (алдындағы Сент-Жандағы нысанды алмастырды). Мұнда каноэ салынды. Форт Леннокс тарихи ескерткіші сақталған. Аралдың қалған бөлігі саябақ ретінде табиғаттандырылған. Кингстон Корольдік теңіз кемежайы, Кингстон, Канада. RN кемежайы 1789 жылдан 1853 жылға дейін Пойнт Фредерикте жұмыс істеді; 1812 жылғы соғыс кезінде нысан кеңейтілді. Қазір жабық, бұл кемежай Канада Корольдік әскери колледжі орналасқан жерге жақын болды. Navy Island Корольдік теңіз кеме жасаушылығы, Онтариодағы Ниагара сарқымасының жанындағы Navy Island аралында (1763–1813). Арал табиғаттандырылған және қазір Канада саябақтарына тиесілі. Көрермендерге ашық емес. Пенетангвишен теңіз кемежайы, Онтариодағы Пенетангвишен 1813 жылдан 1834 жылға дейін жұмыс істеді; 1856 жылға дейін британдық армияға берілді. Қазір Discovery Harbour ретінде сақталған нысан. Теңіз кемежайлары, Йорк (Жоғарғы Канада) 1798 жылдан 1813 жылға дейін. Кейін кемежайлар мен пирстер үшін коммерциялық орталыққа айналды. Кейін толтырылды және тұрғын үйлер мен сауда орталықтары салынды.
Австралия
Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия (1859) 1858 жылы Адмиралтейство Сидней портындағы Гарден аралында жер сатып алып, онда шағын теңіз базасын құрды. 1880 жылдары база едәуір кеңейтілді (бірақ құрғақ доктар салынбады, себебі Теңіз флоты жақын орналасқан Кокату аралы кемежайының мүмкіндіктерін пайдаланды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметімен басқарылды). 1913 жылы Гарден аралындағы HM Naval Yard жаңадан құрылған Австралия Корольдік Теңіз күштеріне тапсырылды, және олар осы күнге дейін сол жерде орналасқан. Жаңа Зеландия (1892) Девонпорт кемежайы 1890 жылдары ағаш қоймалардың шағын кешені ретінде құрыла бастады; 1913 жылдан бері ол Жаңа Зеландия Корольдік Теңіз күштерінің басты базасы болып табылады.