Кіріспе
Алехандро Селькирк аралы (lang es), бұрын Más Afuera (Теңізге қарай алыс) деп аталатын және кемеден тасталған теңізші Александр Селькирктің құрметіне аталған, Чилидің Вальпараисо аймағындағы Хуан Фернандес архипелагындағы ең үлкен және батысқа орналасқан арал. Ол Тынық мұхитының оңтүстік-шығысында, Робинзон Крузо аралының батысында жатыр. Архипелаг 1704 жылдан 1709 жылға дейін кемеден тасталған Александр Селькирктің панасы болды және ағылшын жазушысы Дэниел Дефоның 1719 жылғы «Робинзон Крузо» романына шабыт берген деп саналады (дегенмен романның өзі Кариб теңізінде емес, Хуан Фернандес аралдарында өрбуі тиіс). Бұл Дефоның сол дәуірдегі көптеген тірі қалу оқиғаларының бірі ғана еді. Аралдың әдеби байланысын көрсету және туристерді қызықтыру мақсатында Чили үкіметі 1966 жылы осы жерге Алехандро Селькирк аралы деген ат берді.
Alejandro Selkirk Island (lang es), previously known as Más Afuera (Farther Out (to Sea)) and renamed after the marooned sailor Alexander Selkirk, is the largest and most westerly island in the Juan Fernández Archipelago of the Valparaíso Region of Chile. It is situated west of Robinson Crusoe Island in the southeastern Pacific Ocean. The Archipelago was home to the marooned sailor Alexander Selkirk from 1704 to 1709, and is thought to have inspired English novelist Daniel Defoe's fictional Robinson Crusoe in his 1719 novel about the character (although the novel is explicitly set in the Caribbean, not in the Juan Fernández Islands). This was just one of several survival stories from the period that Defoe would have been aware of. To reflect the literary lore associated with the island and attract tourists, the Chilean government renamed the place Alejandro Selkirk Island in 1966.
География
Аралдың солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағытында өлшемдері бар, ал ауданы – 2 км². Ол тығыз орманды және өте таулы, қырқалармен және көптеген терең шатқалдармен сипатталады. Шатқалдар теріс, тік жартасты жағалауға алып келеді, жағалаудағы жартастардың биіктігі – дейін жетеді. Аралдың оңтүстік, батыс және солтүстік жағында құмды жағажайлар бар, олар кейбір жерлерде жағаға қарай созылады. Ең биік нүктесі – Серро де Лос Иносентес – Алехандро Селькирк аралының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, онда тесігі бар ерекше жартас та бар. Құныстыру шығыс жағалаудың ортасына жақын жерде, Квебрада Санчесте (Санчес шатқалы) және Квебрада Лас Касастың (Ла Касас шатқалы) табанында мүмкін, онда қайық түсіру қондырғысы және бұрынғы жазалау колониясының ғимараттары орналасқан. Квебрада Санчестен шамамен 0,3 миль (0 км) солтүстік-шығысқа қарай тікелей тоқтауға болады, ал Колониядан құмды түбінде – дейін тереңдікте де тоқтауға болады. Шатқалды жанындағы төбедегі ақ дақ бойынша тануға болады. Алехандро Селькирк аралы – Плейстоцен дәуірінде пайда болған су асты қалқанды вулканының жер бетіне көтерілген бөлігі. Аралдағы тау жыныстарының жасы 1–2 миллион жыл екенін көрсетеді, бұл оны Хуан Фернандес аралдарының ең жас аралына айналдырады. Жас болғандықтан, аралда эрозияның аз белгілері байқалады. Кейбір ертедегі хабарламаларға сәйкес, қазіргі уақытта даулы болып табылатын, аралдың оңтүстік-батысында теңіз деңгейіне жуық су астында қалған Сефтон рифі орналасқан, ал солтүстік-батысқа қарай, бір кезде батысқа қарай жатқан деп хабарланған Йосемит Рок Подеста аралы – бұл мифтік арал.
Климат
Алехандро Селкирк субтропикалық климатқа ие, оны суық Гумбольдт ағысы мен оңтүстік-шығыс пассат желдері жұмсартады. Температура 3 °C (37 °F) пен 34 °C (93 °F) аралығында, ал жылдық орташа температурасы 15,4 °C (60 °F) құрайды. Биік жерлерде әдетте салқын болады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері өзгеріп отырады, жылдан жылға ауытқиды. Жауын-шашын қыс айларында көп болады және биіктікке және жер бедеріне байланысты өзгереді; биіктігі жоғары жерлерде жауын-шашын дерлік күнделікті жауады.
Флора мен фауна
Хуан Фернандес терілі түленінің 17 ғасырдың аяғында аралда болғандығы мәлім. 17 ғасырдың аяғында Алехандро Селькирк және Робинзон Крузо аралдарындағы түлендердің саны төрт миллионнан асып кеткені есептелді. 1797 жылғы санақ бойынша 2–3 миллион терілі түлен болғандығы анықталды. Бұл түр 19 ғасырда жоғалуға жақын қалды және 1965 жылы аралда 200-ге жуық түлен табыларша 100 жыл бойы жойылған деп есептелді. Одан бері халық саны жыл сайын 15–20% өсті. Masafuera rayadito Алехандро Селькиркке ендемик және Оңтүстік Американың ең сирек құстарының бірі, қазірде бар болғаны 140 дарақасы қалған. Alejandro Selkirk firecrown, Sephanoides fernandensis leyboldi, Хуан Фернандес firecrown-ның ендемик түршесі, 1908 жылы жабайы ешкілер мен басқа да келтірілген жануарлардың салдарынан жойылды. Арал BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы (IBA) ретінде танылды, себебі ол Stejneger және Хуан Фернандес пеликан түрлерінің, сондай-ақ Masafuera rayadito-ның популяциясын қамтиды. Аралдың флорасы Антарктика флоралық аймағындағы Фернандес аймағының флоралық аймағына жатады, бірақ көбінесе Неотропикалық аймаққа да кіреді. Эндемик өсімдіктер тұқымдастарының ішінде Lactoridaceae бар, сонымен қатар ендемик өсімдіктер туыстары да кездеседі.
Тарих
Тарихының көп бөлігінде аралда адам тұрмаған. Бұрын, шығыс жағалаудың ортасында жазалау орындасы болған, қазір спутниктік суреттерде шамамен 20 ғимаратты көруге болады. Бұл орын 1909 жылдан бастап жұмыс істеді. Алғашқыда онда 190 қылмыскер ұсталып, 1927 жылдан 1930 жылға дейін 160 саяси тұтқын болған. 1930 жылы жазалау колониясы тоқтатылды. Соңғы кезде аралда тұрақты қоныстану байқалады, 2012 жылғы халық санауы бойынша аралда 57 адам тұрады. 1966 жылы Чили үкіметі Isla Más Afuera аралын Алехандро Селкирк аралы деп, ал Isla Más a Tierra аралын Робинзон Крузо аралы деп атады. Александр Селкирк – 1704 жылдан 1709 жылға дейін Más a Tierra (сол кезде адам тұрмаған) аралында кемеден құлап, аралда қалған шотланд теңізшісі. Оның аман қалған оқиғасы, 1719 жылы Дэниел Дефоның «Робинзон Крузо» романына түрткі болған болуы мүмкін.