Кіріспе

Пневматикалық тежегіштерді қашықтан басқару клапаны – релелік клапан. Релелік клапан – ауамен жұмыс істейтін клапан, ол көбінесе ауа тежегіш жүйелерінде ауыр жүк көлігінің немесе жартылай тіркеменің артқы тежегіштерін трактор-тіркеме комбинациясында қашықтан басқару үшін қолданылады. Релелік клапандар ауыр жүк көліктерінде артқы тежегіштердің жылдамдатылуын және босатылуын қамтамасыз ету үшін қажет, себебі ауа көлік құралының алдыңғы бөлігіне қарағанда артқы бөлігіне жету үшін көбірек уақыт керек. Алдыңғы бөлікте алдыңғы қызмет тежегіштері, аяқ клапаны, тұрақтандыруды басқару клапаны және тіркемеге қоректендіру клапаны (қажет болған жағдайда) орналасқан. Релелік клапандар болмаса, артқы қызмет тежегіштерін алдыңғы қызмет тежегіштерімен бірдей уақытта қолдану үшін тежегіш педаль клапанынан жүк көлігінің немесе тіркеменің артқы жағына жеткілікті ауаның өтуіне тым көп уақыт кетіп, «тежегіш кешігуі» деп аталатын жағдай туындайды. Осы жағдайды ұзын дөңгелекті көлік құралында түзету үшін релелік клапан артқы қызмет тежегіш камераларының жанына орнатылады. Тракторларда және тік жүк көліктерінде ауаның қашықтан берілуі негізгі резервуар мен релелік клапан арасындағы үлкен диаметрлі құбыр арқылы қамтамасыз етіледі, бұл қашықтан қызмет көрсету тежегішін іске қосады. Жүк көлігінің ауа тежегіш жүйесінде релелік клапандар жүргізуші табанды басқанда сигнал алады, содан кейін клапан ашылып, ауа кіреберісі арқылы тежегіш камерасына ауа кіруге мүмкіндік береді. Диафрагма итеріледі, содан кейін таяқ, содан кейін тежегіш кәмшағын айналдыратын иілгіш. Содан кейін ол дискіні, клин немесе S-тәрізді камераны жылжытады, бұл тежегіш аяқ киім мен төсемді итеріп, үйкеліс тудырады. Бұл үйкеліс жылдамдықты азайтады және ақырында тежегіш барабанының айналуын тоқтатады, соның салдарынан доңғалақ тоқтайды.

Трейлерлер

Трейлерлерде бұл қашықтан ауа беру резервуар түрінде болады, ол апаттық тежегіштердің таблодағы қызыл трейлерге ауа беру клапаны арқылы босатылған кезде зарядталады. Екі контурлы пневматикалық тежегіш жүйесінде бұл резервуар ауаны трактордың негізгі және қосымша резервуарларынан алады; осы екі резервуардағы ауа екі жолды кері клапан арқылы біріктіріледі. Екі жолды кері клапан – екі кірісі мен бір шығысы бар пневматикалық құрылғы; әрбір кіріс осы резервуарлардың біріне қосылады. Тек жоғары қысымдағы ауа ғана кері клапанның шығысына өтуіне рұқсат етіледі, содан кейін ол тракторды қорғау клапаны арқылы өтеді, содан кейін тіркемеге арналған ауа резервуары мен пружиналық тежегіш клапанына қарай қызыл тіркемеге арналған қоректендіру желісі (әлде авариялық желі) арқылы жүреді; бұл тіркемеге арналған апаттық тежегіштерді (әлде пружиналық тежегіштерді) босатады. Тракторды қорғау клапаны – ауа құбырлары ажырап немесе бұзылған жағдайда трактордың тежегіш жүйесінен ауаның жоғалуын болдырмайтын құрылғы. Трактордың ауа желілері тіркемедегі ауа желілеріне gladhands деп аталатын металл жалғауыштар арқылы қосылады. Трактордың екі резервуарынан біріктірілген ауа, тек бір трактордың тежегіш контурынан ауаның жоғалуы тіркемедегі пружиналық тежегіштердің автоматты түрде қолданылуына жол бермейді. Бұл жүргізушіге көбірек бақылау мүмкіндігін береді және көлікті қауіпсіз емес жерде, мысалы, қиылыстың ортасында тоқтап қалудан сақтайды.

Қызмет тежегіш релелік клапан

Қызметтік тежегіш релелік клапаны орнатылғанда, аяқ клапанының негізгі шығыс портына қосылатын шланг басқару желісіне айналады (яғни, аяқ клапанынан келетін ауа релелік клапанның басқару портында тоқталады). Аяқ клапанының шығыс порты мен релелік клапанның басқару порты арасында тек аз көлемді ауа сигналдары ғана қажет; сондықтан, релелік клапан орнатылмаған жағдайда қажет болатын ауа көлеміне қарағанда, шығыс портымен берілетін ауа көлемі едәуір азаяды. Бұл, алдыңғы және артқы тежегіштердің қолданылуы арасындағы кешігуді секундың бір бөлігіне дейін қысқартады. Жүргізуші тежегіш педалін басқанда, аз көлемдегі ауа релелік клапанның қоректендіру портын уақытша ашады, содан кейін ауа қашықтанғы ауа көзінен тікелей артқы қызметтік тежегіш камераларына бағытталады, осылайша артқы қызметтік тежегіштер жылдам қолданылады. Осылай жеткізілген қысым, аяқ клапанының релелік клапанға жеткізетін басқару қысымына тең болады. Жүргізуші тежегіш педалін жартылай немесе толығымен босатқанда, аяқ клапанының басқару қысымы төмендейді; бұл релелік клапанның қоректендіру портын жабады және оның шығару портын уақытша ашады, осылайша барлық артқы қызметтік тежегіш камераларынан ауа шығарылғанда пневматикалық тұйықталмайды. Тіркемелік қызметтік тежегіштерді басқару үшін, аяқ клапаны мен тіркемелік қол клапанының біріктірілген шығыстары (яғни, сериялы қосылған екі екіжолғы клапан арқылы үш кіріс беру үшін біріктірілген) (болған жағдайда) трактордың қорғау клапаны арқылы және көк қызметтік желі арқылы тіркемелік релелік клапанға бағытталады. Тракторда тіркемелік қол клапаны болмаған жағдайда, тек аяқ клапанының біріктірілген шығыстары (яғни, бір екіжолғы клапан арқылы) тіркемелік релелік клапанға бағытталады; алайда, аяқ клапанының шығыс портының шығыстары әлі де біріктірілгендіктен, тіркемедегі қызметтік тежегіштерді, тіпті трактордың тежегіш жүйесінің бірінде ақаулық болған жағдайда да басқаруға болады.

Жазғы тежегіш релелік клапаны

Көктемгі тежегіш релелік клапаны, қызметтік тежегіш релелік клапаны сияқты бірдей принцип бойынша жұмыс істейді, бірақ кері әсер етеді. Бұл типтегі релелік клапан, басқару портындағы қысымның күрт төмендеуіне жауап ретінде, шығару портын ашады, бұл оның басқаруындағы әрбір көктемгі тежегіш камерасынан ауаны қашықтан шығарып, көктемгі тежегіштерді әдеттегіден гөрі әлдеқайда жылдам қолдануға мүмкіндік береді – егер ауа панельдегі сары тұрақтандыру басқару клапаны арқылы шығарылуы керек болғанда. Екі контурлы пневматикалық тежегіш жүйесінде, бірінші және екінші резервуарлардан ауа тұрақтандыру басқару клапанының және осы релелік клапанның қоректендіру портына беріледі; олар тағы бір екі жолды кері клапан арқылы біріктіріледі. Тұрақтандыру басқару клапанының шығару порты осы релелік клапанның басқару портына қосылады, бұл көктемгі тежегіштерді осы клапан арқылы басқаруға мүмкіндік береді. Тұрақтандыру клапанынан біріктірілген ауа, тек бір тежегіш контурынан ауаның шығуынан көктемгі тежегіштердің автоматты түрде қолданылуын болдырмайды. Бұл жүргізушіге көбірек бақылау мүмкіндігін береді және көлікті қауіпті жерде тоқтатудан сақтайды. Дегенмен, осы бақылаудың артуымен бірге жүргізушінің жауапкершілігі де артады: егер ауа тек бірінші контурдан шығып кетсе, көктемгі тежегіштерді жүргізуші тұрақтандыру басқару клапаны арқылы қолмен қолдануы керек; әйтпесе, алдыңғы қызметтік тежегіштер, әсіресе көлік ауыр жүктелген және/немесе жоғары жылдамдықпен қозғалса, төтенше жағдайда көлікті қауіпсіз тоқтатуға жеткіліксіз болуы мүмкін. Шындығында, жүргізушінің осы жағдайда көктемгі тежегіштерді қолмен қолданбауы, алдыңғы тежегіштердің қызып кетуінен апатқа ұшырауына әкелуі мүмкін, себебі бұл алдыңғы қызметтік тежегіштердің энергияны сіңіру шегінен асып кетуіне себеп болуы мүмкін. QR1C ауа клапаны процесті жылдамдатып, антикомпоундинг қамтамасыз етеді, яғни тіркеме және қызметтік тежегіштер бір-бірінен 1 секундтай кейін жұмыс істейді. Релелік клапанның функциясы электрондық тізбектерде қолданылатын транзисторға ұқсас.

Релелік клапандарды сынау

Релелік клапандар қолдануға берілмес бұрын, ауа арқылы орындық сынағынан өтіп, беріктігі тексеріледі. 80 псиг немесе одан жоғары қысымда 2 дюйм немесе одан кіші релелік клапанды қысым астында кемінде 15 секунд, ал 3 дюймдік болса – кемінде 30 секунд сынау керек.