Кіріспе

Артиллериялық қарудан атыс әскери құрмет көрсету ретінде жасалады.

Атыс салюті немесе зеңбірек салюті – құрмет көрсету немесе қуанышты оқиғаны тойлау мақсатымен артиллериялық қаруды, көбінесе 21 рет (21 оқ салюті) атуды білдіреді. Бұл әлемнің көптеген елдерінде сақталған дәстүр.

Тарих

Қаңтармен ату – 14 ғасырдан бастау алатын теңіз дәстүрі, сол кезде қаңтарлар майдан дауларында өзінің ықпалын көрсеткен кез еді: бір елдің суларына кіретін кеме қару-жарағын түсіріп, осылайша бейбіт ниеттерін білдіреді. Жағалаудағы артиллериялық батареялар немесе кездесетін кемелер осы салютке жауап қайырады. Егер бастапқыда 7 қаңтар оғы атылса, ол кемедегі қаңтарлардың санына сәйкес келеді, жеті санының символикалық мағынасынан өзге, бұл сан 21-ге дейін көбейтілді, себебі кемеден атылған бір оққа құрлықтағы батареяларда үш оққа жететін ұңғыл бар деп саналды.

Басқа нөмірленген салюттер

Патша Карл III-нің 75 жылдығын мерекелеу үшін бірнеше арнайы салюттер жасалды. Лондонның Грин-паркінде Корольдік атты артиллерия жасағы 41 зеңбірекпен салют атты. Бұл күні жасалған көптеген салюттердің бірі болды, соның ішінде Лондон мұнарасында 62 зеңбірекпен салют берілді.

Минуттық қарулы салют

Бір минут сайын оқ ату – теңізде және мемлекеттік жерлеу рәсімдерінде қолданылатын аза тұтудың дәстүрлі тәсілі. 1837 жылы Ұлыбританияда король Уильям IV-тің жерлеуі кезінде күні бойы оқ атылды, бірақ королева Викторияның жерлеуіне оның өмірінің әр жылына сәйкес, 81 минуттық оқ ату рәсімі жасалды. Бұл дәстүр содан бері патшалық жерлеу рәсімдерінде сақталып келеді. АҚШ-та президенттің жерлеу күні түскі уақытта елдің барлық әскери орналасқан жерлерінде 21 минуттық қарулы салют беріледі.

Әскери-теңіз қаруы

Қару атылғанда, қайта зарядталғанға дейін кеме жартылай қарусызданып, сондықтан қажетсіз оқ ату құрмет пен сенімді білдірген. Әдеп ретінде, әскери кеме жаулық ниеті жоқ екенін көрсету үшін қаруларын теңізге зиян келтірмей атар еді. Алғашқыда кемелер жеті оқ атуға міндеттелді, ал қамалдар, оқ-дәрі қоры мол болғандықтан, 21 рет атуға міндеттелді. Кейіннен оқ-дәрі сапасы жақсарғанда, британдықтар кемелерден талап етілетін оқ ату санын қамалдармен теңестіру үшін арттырды. Тақ санды оқтар жүйесін Қайта Орналасу кезеңіндегі Әскери-теңіз министрі Самуэль Пепис порохты үнемдеу мақсатымен енгізді, себебі бұрын барлық қаруды ату керек болған. Тақ сандар өлімді білдіргендіктен, тақ сандар таңдалды. Теңіздік әдет-ғұрыптар дамыған сайын, 21 оқтың салюты мемлекет басшыларына арналды, ал төменгі лауазымды шенеуніктерге салют беру үшін аз оқтар қолданылды. Бүгінде АҚШ Қарулы Күштерінде үкімет басшылары мен министрлер кабинеті (мысалы, вице-президент, АҚШ кабинетінің мүшелері және ведомство хатшылары), сондай-ақ бес жұлдызды әскери шенді офицерлер 19 оқ алады; төрт жұлдыз – 17 оқ; үш жұлдыз – 15 оқ; екі жұлдыз – 13 оқ; ал бір жұлдызды генерал немесе адмирал – 11 оқ алады. Осы стандарттар қазіргі уақытта құрлықтағы салют беруші батареялар үшін де қолданылады. Ерекше маңызды мерекелерде 21 оқтың еселігі салюттар берілуі мүмкін. Монархияларда бұл көбінесе елдің патшалық отбасының мүшелерінің дүниеге келуі және патшалық отбасымен байланысты басқа да ресми мерекелерде жасалады.

АҚШ армиясының президенттік салют батареясы

3-ші АҚШ жаяу әскер полкінің (Ескі гвардия) арнайы взводы – Президенттік салют батареясы Вирджиния штатындағы Форт-Майерде орналасқан. «Қарулы күштер взводы» (қысқаша атауы) Ұлттық астана аймағында әскери құрмет көрсетуге жауапты, оның ішінде қарулы күштердің толық құрметпен жерлеу рәсімдері; мемлекеттік жерлеу рәсімдері; президенттік инаугурациялар; Арлингтон ұлттық зиратындағы Белгісіз қабірге толық құрметпен гүл шоқтарын қою рәсімдері; Ақ үйге және Пентагонға мемлекеттік сапарлар, сондай-ақ Вашингтон әскери округінің генералдарының зейнетке шығу рәсімдері (әдетте Форт-Майерде өткізіледі). Президенттік салют батареясы сонымен қатар «A Capitol Fourth» Вашингтонның Тәуелсіздік күні тойлауына қатысады, онда қарулар Ұлттық симфониялық оркестрмен бірге «1812 овертурасын» орындайды. Взвод Ескі гвардия полкінің автопаркінде салтанатты түрде өзгертілген Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің M5 танкіге қарсы пушкаларынан тұратын 10 бірлік батареясын күтіп бағады.

Әуеден салют

Ауадан салют берудің салтанатты немесе мерекелік түрі – ұшып өту (АҚШ-та "flyover" деп аталады), ол көбінесе Ұлыбританиядағы жыл сайынғы "Trooping the Colour" және Франциядағы Бастилия күні әскери шеруі (défilé du 14 juillet) сияқты ірі шерулерден кейін өткізіледі. Бұл Сингапур және Канада сияқты басқа елдерде де кездеседі. Сингапурда Сингапур Республикасы Әскери-әуе күштері жыл сайынғы Ұлттық күн шерулері мен маңызды мемлекеттік шаралар кезінде, мысалы Ли Куан Юдың қосылу рәсімінде әуе салютін жүргізеді. Көбінесе қосылу рәсімдерінде көрсетілетін ұшақтардың салюті Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қарапайым ұшулардан басталып, қазір "жоғалған адам" құрамына дейін жетті, онда ұшақтар тобының бір бөлігі айқын түрде жоғалып кетеді немесе бір ғана ұшақ тобынан кенеттен шығып кетеді. Ұшақпен достық сәлемдесудің бір түрі – қанаттарды "қозғалту", яғни ұшақты біржақты бұрып, содан кейін екінші жаққа бұру.