Кіріспе
Эксперименттік арқа ауыруына арналған терапия. Пролотерапия, сондай-ақ пролиферациялық терапия деп те аталады, бұл созылмалы бұлшық-сүйек жүйесінің ауруларында қолданылатын инъекцияға негізделген емдеу. Ол балама медицина тәжірибесі ретінде сипатталған.
Prolotherapy, also called proliferation therapy, is an injection based treatment used in chronic musculoskeletal conditions. It has been characterised as an alternative medicine practice.
Медициналық қолданыстар
2015 жылғы шолуда пролотерапияның Ахилл тендинопатиясы, плантар фасциозы және Осгуд-Шлаттер ауруы үшін қауіпсіз немесе тиімді екенін көрсететін ешқандай дәлел табылмады. 2015 жылғы тағы бір шолу Ахилл тендинопатиясы және тізе остеоартриті үшін А деңгейі, ал бүйірлік эпикондилоз, Осгуд-Шлаттер ауруы және плантар фасциозы үшін В деңгейі ұсынды. А деңгейі ұсыныстары пациентке бағытталған, тұрақты және жоғары сапалы деректерге негізделген, ал В деңгейі ұсыныстары пациентке бағытталған, тұрақсыз немесе сапасы шектеулі деректерге негізделген. 2009 жылғы шолу субжүйіттегі бел ауруы үшін де осыған ұқсас қорытынды жасады. 2015 жылғы шолу бел ауруына көмектеспейтініне қатысты тұрақты деректерді көрсетті.
Тендинит
2009 жылы жақтық эпикондилитпен ауыратын адамдарды емдеудегі тиімділігін жүйелі түрде қарастырған зерттеу, осы терапиялар жақтық эпикондилитпен ауыратын адамдарға пайдалы болуы мүмкін деген қорытындыға келді, бірақ дәлелдері шектеулі болды. 2016 жылғы шолу жақтық эпикондилитке қатысты пайдаға қарай тенденцияны көрсетті. 2017 жылғы шолу Ахилл сіңірінің тендинопатиясы бойынша алғашқы дәлелдерді анықтады. 2012 жылы түрлі инъекциялық емдерді зерттеген жүйелі шолу пролотерапия және гиалурон қышқылы инъекцияларының жақтық эпикондилитті емдеуде плацебодан тиімдірек екенін көрсетті. Бағаланған зерттеулердің ішінде, глюкокортикоидтық емнің он сынағының бірі, автологтық қан немесе тромбоциттерге бай плазмамен жүргізілген бес сынақтың бірі, полидоканолмен жүргізілген бір сынақ және пролотерапиямен жүргізілген бір сынақ, тәуекелдің төмен деңгейіне қатысты критерийлерге сай келді. Авторлар шолуға алынған зерттеулердің көпшілігінің тәуекелдің төмен деңгейіне қатысты критерийлерге сай еместігін атап өтті.
Тізе остеоартриті
2011 жылғы шолуда пролотерапияның тиімділігі туралы алғашқы деректер келтірілді. 2017 жылғы шолуда тізе буынының остеоартритіне қатысты деректер орташа деңгейде деп бағаланды. 2016 жылғы шолуда тиімділік анықталды, бірақ зерттеулер арасындағы айырмашылықтар мен қателіктердің ықтималдығы орташа болды. 2019 жылы Американдық ревматология колледжі тізе буынының остеоартритіне пролотерапия қолдануға ұсыныс бермеді.
Қарсы көрсетілімдер
Пролотерапия инъекцияларын қабылдауға қарсы көрсетілімдерге мыналар жатуы мүмкін: (көбінесе инъекциядан кейін 72 сағат ішінде) инъекция орнындағы сезімнің жоқтығы немесе жеңіл қан кету. Пролотерапия инъекцияларынан туындаған ауырсыну уақытша болып табылады және көбінесе ацетаминофен, глицерин, лидокаин (жиі қолданылатын жергілікті анестетик), фенолмен емделеді.
Терминология және механизм
Бұл термин 1956 жылы Джордж С. Хакетт, MD, «Жаңа жасушалық тіндердің өндірілуі арқылы нашар құрылымды қалпына келтіру» деген мақаласында пайда болды. Ол «проли» (латын тілінен) – ұрпақ және «пролиферация» – жаңа жасушаларды қарқынды түрде өндіру сөздерінен пролотерапия терминін тудырды. Бұрын кейбір мамандар бұл емді сипаттау үшін қате «склеротерапия» терминін қолданған болса да, қазір пролотерапияның тыртыс тудырмайтыны анықталды. Пролотерапияның әрекет ету механизмі әлі де толыққанды зерттеуді қажет етеді. Оның бірнеше механизмді қамтитыны күтілуде.
Сын
Кейбір ірі медициналық сақтандыру полистері пролотерапияны нәтижесіз дәлелдерге негізделген зерттеу немесе эксперименттік ем ретінде қарастырады. Осыған байланысты, олар қазіргі таңда пролотерапия процедураларын қамтудан бас тартады. 1999 жылы Medicare сарапшылары дәрігерлер «басқаша сақтандыру туралы шешім қабылдауға негіз болатын ғылыми дәлелдер» ұсынбағанын анықтады және созылмалы бел ауруына пролотерапия инъекцияларын қамтамайтын Medicare-дің қолданыстағы сақтандыру саясатын өзгеріссіз қалдырды, бірақ «пролотерапияның тиімділігін зерттеулердің қосымша нәтижелері» ұсынылса, оны қайта қарауға әзір екенін мәлімдеді.
Тарих
Рим заманында жарақат алған гладиаторлардың иығына ыстық инелермен тесік салу арқылы емдеуді қозғау немесе жарақаттау туралы түсінік жазылған. 1840 жылы француз хирургі Альфред Арман Луи-Мари Велпо пайдалы қабыну тудыру үшін жамбасқа йод ерітіндісін қалай енгізгенін егжей-тегжейлі баяндаған мақала жариялады. Кейінірек американдық хирург Джозеф Панкост 1836 жылдан бері осы процедураны (йод немесе кантаридтерді пайдалана отырып) жүргізіп келгенін жазды. 1920 жылдардың соңында бұл әдіс жамбас жарықтарын емдеу үшін қолданылды. 1930 жылдардың соңында оны буын байланысуының әлсіреуін емдеу үшін де қолданды. 1950 жылдары АҚШ-тағы жалпы хирург Джордж С. Хакетт буындар мен жамбас жарықтарын жақсарту мақсатымен тітіркендіретін ерітінділерді инъекциялай бастады. 1955 жылы Густав Андерс Хемвалл Америка медицина қауымдастығының мәжілісінде Джордж Хакеттпен танысып, осы техниканы қолдана бастады. Хакетт осы емдеу тәсілі үшін "пролотерапия" терминін енгізді, бұл термин алғаш рет 1956 жылы жарық көрген "Байланысу және көктамырлардың босаңсуы (Скелеттік кемістік) Пролотерапиямен емдеу (фибро-остеопролиферация)" атты кітабында пайда болды.