Кіріспе
Аргентинадағы тау. Пейнадо – Аргентинаның Катамарка провинциясындағы стратовулкан. Ол жанартаулық конустан тұрады, шыңында кратері бар, ал бағытындағы жерлерден аққан лава ағындарымен қоршалған. Вулкан шамамен 100 000 жыл бұрын атқылай бастады, соңғы атқылауы шамамен 36 800 жыл бұрын болған. Болашақта атқылаулар болуы мүмкін. Бұл вулкан Анд Орталық жанартау аймағының бөлігі болып табылады және Пейнадоның батысында орналасқан Лагуна Амарка кальдерасы сияқты кальдералар мен ірі жанартаулар шоғырында орналасқан. Аймақтың климаты суық және құрғақ, бірақ жақында ылғалдырақ болуы мүмкін. Пейнадоның солтүстігінде Лагуна Пейнадо тұзды көлі жатыр.
the surname
Peinado is a stratovolcano in Catamarca Province, Argentina. It consists of a volcanic cone with a summit crater, surrounded at its foot by lava flows erupted from flank vents. It began erupting about 100,000 years ago, with the last eruption about 36,800 years ago. Future eruptions are possible. The volcano is part of the Andean Central Volcanic Zone and located within a cluster of calderas and large volcanoes, including the Laguna Amarga caldera just west of Peinado. The climate of the region is cold and dry, but may have been moister in the recent past. North of Peinado lies the salt lake Laguna Peinado.
География және геоморфология
Пейнадо Аргентинаның Катамарка провинциясында, Чили шекарасына жақын және Сан-Франциско асуынан шамамен қашықтықта орналасқан. Географиялық тұрғыдан алғанда, ол Орталық Анд тауларының Батыс Кордильерасында жатыр. Аймақ климаттық жағдайларының қаталдығына байланысты көбінесе адам тұрмайды. Жанартаудың биіктігі теңіз деңгейінен жоғары, ол тік және биік конус пішіндес, кең және терең кратері бар, сондай-ақ уақытша кратерлік көлі де бар. Тауда тұрақты қар жамылғысы мен мұздықтар жоқ. Оның қабырғаларында он екі тетік орналасқан, олардың екеуі лава ағындарымен көмілген, бұл конус пішіндес және жүздеген лава ағынын құйған, жанартаудың төменгі бөліктерін жабатын лава алқабын жасаған. Конус лава блоктарынан, лавалардан, пирокластикалық материалдардан және шортаннан тұрады; лава ағындары көбінесе қара және қоңыр түсті. Құрылыстың жалпы көлемі шамамен , жанартау кальдераның үстінде орналасқан деген пікірлерді қолдайтын дәлелдер жоқ. Пейнадоның батысында Плиоцендік Лагуна Амарка кальдерасының шығыс жиегі орналасқан; оның игнимбриттері Пейнадоның астында, ал Пейнадодан шыққан лава ағындары кальдераның түбіне дейін ағып жатыр. Шығыс жағынан жанартау Сиерра-де-Калаласте тауларымен шектеседі. Солтүстігінде Салар-де-Антофалла тұзды көлі орналасқан, ол Пейнадоға жақын аяқталады, және Лагуна Пейнадо көлі де бар. Пейнадоның төңірегінде моногенетикалық жанартаулар өрісі жатыр. Олар лава ағындарынан, маарлардан, шортан конустарынан және туф сақиналарынан тұрады, көлемі 600 000 мен 150 000 жыл бұрын пайда болған.
Көл
Лагуна Пеинадо – кең, ұзын көл, орташа тереңдігі судың ауданы шамамен 1,5 км². Бұл тұзды көл, сілтілі сулары бар, негізінен жер асты суларымен және еріген сулармен толысады. Қосымша су көзі – температурасы 0,7°C-қа жететін, травертин жиналатын ыстық бұлақтар. Көлде вулканизмнен шығатын көмірқышқыл газы байқалады. Көлдің қазіргі уақытта ағысы жоқ, бірақ су деңгейі жоғары болған кезде солтүстікке қарай Салар-де-Антофаллаға құйылып, асып тасқан болуы мүмкін. Лагуна Пеинадоның солтүстігінде тағы бір көл, Лагуна Туркеза орналасқан, оның орташа тереңдігі және бетінің ауданы ; көлдер 2005 жылға дейін байланысты болған болуы мүмкін. Бассейннің солтүстік жағындағы жағалау террасаларының қалыңдығы және ұзындығы бірнеше метрге жетеді, олар Лагуна Туркезаға дейін созылады. Көлдің оңтүстік жағында ылғалды жерлер орналасқан. Көл шөгінділері органикалық саздан, кальциттен және травертиннен тұрады, ал жағалау аймақтарында әктастар, терең суларда сазды шөгінділер кездеседі. Карбонаттар микрит, пакстон, рудстон және вакстон түрінде болады, олардың құрамында қазба диатомдар мен остракодтардың қалдықтары бар. Микробтар дөңгелек және онколиттер сияқты тасты құрылымдарды жасайды. Су деңгейінің бірте-бірте көтеріліп, кейін төмендеуіне куәліктер бар, бұл шамамен Кіші мұз дәуірімен байланысты болуы мүмкін. Олар аймақтық ылғалдылық өзгерістерімен байланысты болуы мүмкін, бірақ көл шөгінділерін мерзімдеудегі қиындықтар нақты себеп-салдар байланысын анықтауға кедеріс келтіреді. Алтиплано көлдері 21-ші ғасырда жиі кездесетін экстремалды климаттық және гидрологиялық жағдайларға байланысты көп назар аударуда. Микробиалиттер батыс жағалауының бойындағы дөңгелектерді құрайды. Бұрынғы строматолиттер көлдің ең төменгі террасасында кездеседі, олар қабатты текстураларды көрсетеді және көл деңгейі төмен болған кезде және строматолиттердің өсуіне, өсімдіктердің дамуына қарағанда қолайлы жағдайлар болған кезде цианобактериялармен салынған болуы мүмкін. Жақында көлдегі су деңгейінің төмендеуі микроорганизмдер жасаған тау жыныстарының шөгінуіне кедеріс келтірмеді. Строматолиттер су бетінің астында көрінеді.
Геология
Пейнадо Анд тауларының орталық жанартау аймағының бір бөлігі болып табылады, ол Аргентинаның солтүстігінде Кордильера Оксиденталь және Альтиплано арқылы созылады. Аймақта Лагуна Армака, Сьерра-Невада де Лагунас Бравас, Лагуна Эскондида, Серро Эль Кондор, Уилрайт кальдерасы, Фальсо Азуфре, Невадо Трес Крусес, Охос-дель-Саладо, Инкауаси, Серро Торта, Серро Бланко, Куэрос-де-Пурулла және көптеген басқа кальдералар бар. Олардың жасы миоценнен квартерге дейін, ал вулканизм эоцен-олигоцен кезеңдерінен бері жалғасып келеді. Пейнадо, болжам бойынша, миоцендік жанартаулық тау жыныстары мен Лагуна Амарка кальдерасының шығарылған материалдарынан пайда болған. Peinado разломы – Salar de Antofalla-ның батыс жағынан Laguna Peinado бойымен Peinado жанартауына дейін созылатын маңызды серпіліс аймағы. Оңтүстікте Сан-Франциско сызығымен байланысуы мүмкін. Жанартаулардан басқа, тектоникалық әрекет нәтижесінде пайда болған ойпаттар мен қанаттар аймақта тік бедерді құрайды; Лагуна Пеинадо солтүстік-оңтүстік бағытындағы тектоникалық шұңқырлардың бірін алып жатыр. Жер қыртысында магма болуы мүмкін. Жанартаулық тау жыныстары негізінен андезит және базальттық андезиттен тұрады, ал дацит соңғы кезде шығарылған. Олар калийге бай сілтілік құрамды анықтайды және клинопироксен, темір-титан оксидтері, оливин, ортопироксен және плагиоклаз кристалдарынан тұрады. Стратволькандарға тәндей, орталық конустан фельзикалық магмалар, ал бүйірлік жерлерден мафикалық магмалар шығарылған. Моногендік жанартаулар базальттық андезитті атқызып шығарған. Жоғарғы бөлігіндегі тау жыныстары гидротермальдық өзгерістерге ұшыраған болуы мүмкін, сондықтан түсі өзгерген.
Бұрынғы атылу
Пейнадо – аймақтағы ең жас жанартаулардың бірі. Радиометриялық талдау нәтижесінде орталық конустың жасы 80 000 – 40 000 жыл бұрын, ал бүйірлік тесіктердің жасы 60 000 – 30 000 жыл бұрын деп анықталды. Бастапқыда жанартаулық әрекет орталық конусты қалыптастырды, содан кейін бүйірлерінде жалғасты. Жарылыстар көбінесе эффузивті болды, бірақ соңғы кезде жарылыс оқиғалары да болды. Пейнадоның оңтүстігіндегі және солтүстігіндегі моногенетикалық жанартаулар тиісінше 210 000 ± 40 000 және 380 000 ± 20 000 жыл бұрын пайда болды; скория конусын құрайтын бүйірлік тесік, Пеинадоның өзіне қарағанда моногенетикалық әрекетпен байланысты болуы мүмкін. Болжам бойынша, Пейнадо моногенетикалық жанартау ретінде өсуін бастады, бірақ шығарулар бір тесікте шоғырландырылып, көтеріліп келе жатқан магманы және бір конусты ұстап тұрған терең емес магма камерасын құрды. Ақырында, конус одан әрі жарылысқа кедергі келтіретіндей мөлшерге жетті, нәтижесінде вулканизм бүйірлік тесіктерге ауысты, содан кейін Пейнадоның көп бөлігі қалыптасты. Магма камерасында фракциялық кристалдану және басқа магма түзу процестері жүрді, нәтижесінде 40 000 жыл бұрын орталық тесіктен шыққан фелсикалық магмалар пайда болды. Фумарольдік әрекет туралы хабарлар бар. Жанартаулар он мыңдаған жылдар бойы белсенді емес болуы мүмкін; демек, Пейнадода болашақта да әрекет болуы мүмкін. Жанартау тесіктерінің орналасуы кальдералардың және секторлардың құлауы мүмкін екенін көрсетеді, сондай-ақ оның әрекеті уақыт өте келе жарылысқа бейімделді. Жанартау шығысқа қарай жас кальдералардың бағытында орналасқан, оның ішінде Лагуна Амарка да бар, және қыртыста магма сақталғанына дәлелдер бар.
Климат және өсімдіктер
Аймақтың климаты суық және құрғақ, орташа температурасы төмен және тәуліктік температураның үлкен ауытқулары байқалады. Жауын-шашын көбінесе қыс айларында жауады, аймақ Оңтүстік Америка жазғы муссоны аймағы мен батыс желдер аймағының шекарасында орналасқан. Жауын-шашын, Тынық мұхитынан келген суық фронттардың және аймаққа енген суық ауа массаларының әсерінен пайда болады. Булану деңгейі жауын-шашын деңгейінен жоғары. Плейстоцен дәуірінде климат тұрақты болмаған, мұздық кезеңдерде ылғалдырақ болуы мүмкін. Аймақтағы өсімдік жамылғысы аз, көбінесе дала шөптерінен тұрады. Лагуна Пеинадоның маңында және ішінде тұзға төзімді өсімдіктер мен су астындағы өсімдіктер өседі, сондай-ақ микробиалды қабаттар да кездеседі.
Атауы және адам қызметі
Оның аты ("шұқаланған" испан тілінде) оның тегіс сыртқы түріне сілтеме жасайды. Алғашқы белгілі шаңыраға шығу 1965 жылы Матиас Ребич жасаған, бірақ тауда испандықтарға дейінгі заманғы тау қасиетті орны бар және бұл тауды испандықтарға дейінгі халықтар бағалы тастардың көзі ретінде пайдаланған болуы мүмкін. Тамерья-Эль-Пейнадодағы жанартауға жақын, жақсы сақталған құрылыстары бар тарихи мыс және арагонит кені орналасқан.