Кіріспе

Британ поэзиясындағы қозғалыс. Марстық поэзия – 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында британ поэзиясындағы шағын қозғалыс, онда күнделікті заттар мен адамның мінез-құлқы, оларды түсінбейтін марстық келген адам көзімен сияқты, ерекше тәсілмен суреттеледі. Осы бағытқа ең жақын қатысы бар ақындар – Крейг Рейн мен Кристофер Рид. «Марсиандық» термині поэзиямен қатар, көркем әдебиетке де қолданылған. «Марсиандық» сөзі, сәйкессіздікке қарамастан, оның негізгі өкілдерінің бірі – Мартин Амистің атының анаграммасы болып табылады, ол Рейн мен Ридтің еңбектерін «Таймс әдеби қосымшасында» және «Жаңа мемлекетшіде» насихаттаған. Марстық поэзияның ең танымал мысалы – Крейг Рейннің «Марс тұрғыны үйге хат жібереді» деген туындысы, онда марс тұрғыны күнделікті адамдардың өзара қарым-қатынасын және әдеттерін өзінің көзқарасынан сипаттауға тырысады.

Шығу тегі

Бұл термин Рейннің «Марс тұрғыны үйге хат жібереді» деген өлеңінен туындаған, онда баяндаушы, марстық, адамдардың мінез-құлқын түсінбей бақылайды және оны басқа марстықтарға сипаттауға тырысады. Мысалы, баяндаушы кітаптарды «Какстон» деп атайды және оларды «көп қанаты бар механикалық құстар» деп сипаттайды, олар «қолға қонады» және «көздерді ерітеді» немесе «ауырсынусыз денені айқайлатады». Таныс нәрсені жат қылуға ұмтылысты Мартин Эмис көркем әдебиетке енгізді. Оның 1981 жылғы «Басқа адамдар: құпия оқиға» романында оқиға басты кейіпкердің көзқарасынан баяндалады, ол адамдық тәжірибенің тіпті ең қарапайым аспектілерін де есінен шығаратын ауыр амнезиядан зардап шегеді. Марс поэзиясы мектеп оқушыларына поэзия құрамын үйретуде танымал элементке айналды. Сюрреализммен байланысты, ол 1960 жылдардың соңындағы тәжірибелік поэзия аясында пайда болды; сонымен қатар, метафизикалық поэзия, аңглосаксон жұмбақтары және мағынасыз поэзия (мысалы: Льюис Кэрролл, Эдвард Лир) сияқты ағылшын поэзиясының әртүрлі дәстүрлеріне де қарызды. Сэмюэл Джонсонның метафизикалық ақындардың тәсілін «ең әртүрлі идеялар зорлықпен біріктіріледі» деп сипаттауы көптеген Марс поэзиясын дәл сипаттай алады; осы контексте Марс поэзиясын ерекшелендіретіні – оның визуалды тәжірибеге назар аударуы болды.

Поэзия

Рейн, Крейг, "Лук", "Естелік", Оксфорд университетінің баспасы, 1978. Рид, Кристофер, "Аркадия", Оксфорд университетінің баспасы, 1979. Рейн, Крейг, "Марстық үйге хат жібереді", Оксфорд университетінің баспасы, 1979. Рид, Кристофер, "Бұршақ сорпасы", Оксфорд университетінің баспасы, 1982.

Антологиялар

Моррисон, Блейк және Моушен, Эндрю, «Пингвин» баспасының қазіргі британ поэзиясы кітабы, «Пингвин», 1982.

Комментарийлер

Дидрик, Джеймс, Мартин Амисті түсіну. Оңтүстік Каролина университеті баспасы, 2004. О’Брайен, Шон, "Құқықсыздалған мұза". "Қан балтасы", 1998. Робинсон, Алан, Қазіргі британ поэзиясындағы тұрақсыздықтар. Макмиллан, 1988.