Кіріспе

Джон Мерсер Рид (8 ақпан 1937 – 25 тамыз 2022) – канадалық саясаткер, Канаданың ақпарат комиссары және Канада ядролық қауымдастығының президенті.

Тарих

Ол алғаш рет 1965 жылғы сайлауда Канаданың Төменгі палатасына либералдық парламент мүшесі (депутат) ретінде сайланды. 1968 жылғы федералды сайлауда ол Канаданың жалғыз либералды еңбекші депутаты болып қайта сайланды, бірақ либералдық фракцияда қалды. Либералды еңбекші атауы – саяси наразылықтың белгісі емес, Кенора—Райн Ривер округіндегі ұзақ жылдарға созылған дәстүрдің көрінісі болды, мақсаты – Жаңа демократиялық партиядан дауыстарды аудару еді. 1972 жылғы сайлаудан кейін Рид либералдық депутат ретінде қайта тағайындалды және Канаданың Корольдік кеңесінің президентінің парламенттік хатшысы болды, депутаттардың үкіметтік құжаттарға қол жеткізуін жақсарту сияқты мәселелермен айналысты. 1978 жылы Рид премьер-министр Пьер Трюдоның кабинетіне федералдық-провинциялық қатынастар жөніндегі мемлекеттік министр болып кірді және 1979 жылғы сайлауда либералдық үкімет жеңілгенге дейін осы лауазымда қалды. Рид 1984 жылғы сайлауда жеңілгенге дейін депутаттығын сақтап қалды. Саяси мансабынан кейін Рид қоғамдық істер жөніндегі кеңесші болды. 1990 жылдан 1995 жылға дейін Канада ядролық қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Содан кейін ол Босния және Герцеговинадағы Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) миссиясында Канаданы өкілдік етті, сондай-ақ сайлау заңын жазуға және іске асыруға жауапты Уақытша сайлау комиссиясының мүшесі болды. Бұған қоса, ол Шығыс Словениядағы БҰҰ-ның уақытша әкімшілігіндегі Бас сайлау офицерінің кеңесшісі болды. 1998 жылы Рид жеті жылдық мерзімге Канаданың Ақпарат комиссары болып тағайындалды. Канаданың Ақпарат комиссары – тәуелсіз омбудсмен, ол ақпаратқа қол жеткізу туралы заңға сәйкес мемлекеттік ақпарат құқығынан айырылғанын сезінгендердің шағымдарын тергейді. 2001 жылы Рид Канаданың бұрынғы парламентарийлер қауымдастығынан «елге және оның демократиялық институттарына ерекше үлес қосқан» бұрынғы парламентарийге берілетін «Құрметті қызмет» сыйлығын алды. Ол 2022 жылдың 25 тамызында 85 жасында онкологиялық аурудан қайтыс болды.