Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың генерал-губернаторы, премьер-министр (1935 жылы туған)
Canadian Governor General, Premier (born 1935)
Эдвард Ричард Шрайер (1935 жылғы 21 желтоқсанда туған) – канадалық саяси қайраткер, дипломат және мемлекет қайраткері. Канада Конфедерациясынан бері 22-ші генерал-губернатор қызметін атқарды. Шрайер Манитобада туып, білім алған және 1958 жылы провинцияның заң шығару жиналысына сайланды. Кейін федералды саясатқа қатысып, Палатадағы орынды жеңіп алды, бірақ 1969 жылы Манитобаға оралып, провинциялық Жаңа демократиялық партияның (ЖДП) төрағасы болды. Сол жылы партия провинциялық сайлауда жеңіске жетті және Шрайер 33 жасында Манитобаның 16-шы премьер-министрі болды. 1978 жылы премьер-министр Пьер Трюдоның ұсынысымен Жюль Лежердің орнына королева Елизавета II оны генерал-губернатор етіп тағайындады және 1984 жылы Жанна Сове оны алмастырғанға дейін осы лауазымда болды. Королеваның өкілі ретінде украин канадалықтарының беделін арттырғаны үшін мақталып, Австралия, Папуа-Жаңа Гвинея, Соломон аралдары және Вануатуда Канаданың жоғары комиссары қызметін атқарды. Содан кейін ол төменгі палатаға сайлануға тырысты; генерал-губернатор болып қызметтен кейін Канадада сайлауға түскен алғашқы адам осы болды.
Edward Richard Schreyer (born December 21, 1935) is a Canadian politician, diplomat, and statesman who served as Governor General of Canada, the 22nd since Canadian Confederation. Schreyer was born and educated in Manitoba, and was first elected to the province's legislative assembly in 1958. He later moved into federal politics, winning a seat in the House of Commons, but returned to Manitoba in 1969 to become leader of the provincial New Democratic Party (NDP). The party then won that year's provincial election and Schreyer became the 16th premier of Manitoba, aged 33. In 1978 he was appointed Governor General by Queen Elizabeth II on the recommendation of Prime Minister Pierre Trudeau, to replace Jules Léger, and he occupied the post until succeeded by Jeanne Sauvé in 1984. As the Queen's representative, he was praised for raising the stature of Ukrainian Canadians. Later, he served as Canada's High Commissioner to Australia, Papua New Guinea, the Solomon Islands, and Vanuatu. He then attempted, without success, to get elected to the House of Commons; he was the first person to run for election in Canada after serving as Governor General.
Ерте өмір және жастық шағы
Шрайер Манитоба штатының Бозжур қаласында ағылшын тілді, этникалық тұрғыдан неміс-австриялық католиктері Джон Шрайер мен Элизабет Готтфридтің отбасында дүниеге келді. Оның анасының әке-шешесі Батыс Украинадан көшіп келген австриялықтар болған. Шрайер Кромвелл бастауыш мектебінде және Бозжур колледжінде оқыды, содан кейін Манитоба университетінде Юнайтед колледжінде және Сент-Джон колледжінде білім алды. Ол 1959 жылы педагогика бакалавры, 1962 жылы білім бакалавры, 1963 жылы халықаралық қатынастар магистрі және экономика магистрі дәрежелерін алды. 1962 жылдан 1965 жылға дейін Шрайер Санкт-Пол колледжінде халықаралық қатынастар профессоры болып жұмыс істеді. Жоғары білімін аяқтаған кезде Шрайер Лили Шульцке үйленді, олардан екі қызы – Лиза мен Кармель, және екі ұлы – Джейсон мен Тобан дүниеге келді. 1965 жылы Оттавадағы Федералдық парламентке (House of Commons) сәтті сайлану үшін ол өкілдік еткен округтен бас тартты. 1969 жылы провинциялық саясатқа оралды және 8 маусымда Манитобаның Жаңа демократиялық партиясының (NDP) жетекшісі болып сайланды. 1980 жылы премьер-министр Джо Кларк оған сайлау жариялауға кеңес бергеннен кейін, сайлауды кешіктіргеніне байланысты дау туды. Шрайер сондай-ақ, егер премьер-министр Пьер Трюдо конституциялық ұсыныстарын бір жақты түрде жүзеге асыруға тырысса, 1981 және 1982 жылдары парламентті кез келген уақытта таратуға құқылы болғанын айтты. Шрайердің ашық және достық қарым-қатынас орнатуға деген ниеті генерал-губернаторға қойылатын «қатаң және адал мінез-құлық» талаптарына қайшы келді, сондықтан ол бұқаралық ақпарат құралдарының назарында болды. Ол 1988 жылға дейін осы лауазымдарда қызмет етті, содан кейін Виннипегке оралды. Канадаға оралғаннан кейін Шрайер «Хабитат» ұйымының ұлттық өкілі, «Сиерра» құқықтық қорғау қорының құрметті директоры және Қытай мәдени және тарихи мұраларын сақтау жөніндегі Канадалық қордың құрметті кеңесшісі болып тағайындалды. Ол Виннипег кітапханасы қорының негізін қалаушы мүшесі де болды. 1989 жылдан бастап Солтүстік Америка мен Еуропаның университеттерінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, ресурстар географиясы, энергия экономикасы және қоршаған ортаға тигізетін әсер туралы лекциялар оқыды. 2005 жылдың басында ол 2008 жылдың 31 қазанында аяқталатын мерзімге қайта сайланды.
Schreyer was born in Beausejour, Manitoba, to Anglophone ethnic German Austrian Catholic parents John Schreyer and Elizabeth Gottfried; his maternal grandparents were Austrians who emigrated from western Ukraine. Schreyer attended Cromwell Elementary School and Beausejour Collegiate Secondary School, then United College and St. John's College at the University of Manitoba. There, he received a Bachelor of Pedagogy in 1959, a Bachelor of Education in 1962, a Master of Arts in International Relations, and a second Master of Arts in Economics in 1963. From 1962 to 1965, Schreyer served as a professor of International Relations at St. Paul's College. While pursuing his post graduate degrees, Schreyer married Lily Schultz, with whom he had two daughters, Lisa and Karmel, and two sons, Jason and Toban. He held the riding until resigning in 1965 to run successfully for the House of Commons in Ottawa. He returned to provincial politics in 1969, and was on June 8 elected leader of the New Democratic Party of Manitoba (NDP), In 1980, he caused controversy when he hesitated to call an election after Prime Minister Joe Clark advised him to do so. Schreyer also later suggested that he might have dissolved parliament at any point through 1981 and 1982, had the Prime Minister Pierre Trudeau tried to impose his constitutional proposals unilaterally. Schreyer's wish to connect with people in an open, friendly way conflicted with the "stiff, earnest public manner" expected of the Governor General, and he was thus a target of the media. He held those positions until 1988, when he returned to Winnipeg. On returning to Canada, Schreyer was employed as a national representative of Habitat for Humanity, an honorary director of the Sierra Legal Defence Fund, and an honorary advisor to the Canadian Foundation for the Preservation of Chinese Cultural and Historical Treasures. He was also a founding member of the Winnipeg Library Foundation. Starting in 1989, he acted as a guest professor at universities around North America and Europe, lecturing on matters relating to resource geography, energy economics, and environmental impact. and was re elected to the position in early 2005 for a term that ended on October 31, 2008.
Саяси қайтарым
Шрайер, ол кезде жетпіс жаста, 2006 жылғы федералды сайлауда Селкирк-Интерлейк округінде НДП үміткері ретінде қатысты. Бұл бұрынғы генерал-губернатордың Канада Төменгі палатасына сайлануға тырысқан алғашқы реті болды; бұрын бұрынғы генерал-губернаторлар партия мүшелері ретінде Сенатқа шақырылған, ал Ұлыбританиядан келген кейбір бұрынғы генерал-губернаторлар партиялық құрамымен Лордтар палатасында отыру үшін отанына оралды, кейде тіпті кабинетте де қызмет етті. Шрайер консерватор Джеймс Безанға қарсы ұтылып, дауыстардың 37 пайызын алды, ал Безан 49 пайыз дауыс жинады. Оның қарсыластары сайлау науқаны барысында гомосексуализмді «азап» деп сипаттаған бұрынғы сөздерін еске салды, себебі НДП бір жынысты некелерді қолдады. 2005 жылғы науқанда Шрайер бір жынысты некелерді қолдайтынын, өйткені қолданыстағы заңнама діни ұйымдарды бір жынысты жұптарды үйлендіруге мәжбүр етпейтінін айтты. Шрайер сондай-ақ 2008-2009 жылдардағы федералды парламенттік дауға араласты, онда оппозициялық партиялар премьер-министр Стивен Харперге сенімсіздік білдіруге уәде етті. Шрайер былай деді: «Үкімет құруға ниеттенген кез келген топ Парламенттің сенімін алуға дайын болуы керек, одан қашуға және ұзақ уақыт бойы одан жалтаруға болмайды. Мен оны одан да қысқарақ айта алмаймын. Сіздің «сенімсіздік дауысынан қашу» деген сөздеріңізге оралып келейін – мұндай нәрсеге жол беруге болмайды».
Schreyer, then seventy years old, ran in the 2006 federal election as the NDP candidate in the riding of Selkirk—Interlake. It was the first time a former Governor General sought election to the Canadian House of Commons; previously, former Lieutenant Governors had been called to the Senate to sit as party members, and some former Governors General who hailed from the United Kingdom returned there to sit with party affiliations in the House of Lords, sometimes even serving in cabinet. Schreyer lost to Conservative incumbent James Bezan, receiving 37% of the vote to Bezan's 49%. Earlier comments Schreyer had made describing homosexuality as an "affliction" were raised by his opponents in the campaign, as the NDP supported same sex marriage. While campaigning in 2005, Schreyer said he supported same sex marriage as the existing legislation did not force religious institutions to marry same sex couples. Schreyer also waded into the federal parliamentary dispute of 2008 09, in which the opposition parties threatened to revoke their confidence in the sitting prime minister, Stephen Harper. Schreyer said: "Any group that presumes to govern must be willing to face and seek the confidence of Parliament, and it mustn't be evaded and it mustn't be long avoided. I can't put it any more succinctly than that I must come back to your use of the words, 'to duck a confidence vote' that must simply not be allowed to happen."