Кіріспе

Ағылшын сепаратисі (1577–1625)
Плимут колониясының паломнигі

Роберт Кушман (1577–1625) 1620 жылы «Мейфлауэр» саяхатының маңызды басшысы және ұйымдастырушысы болды. 1617–1620 жылдары Лейден сепаратистерінің Лондондағы бас өкілі, ал кейін 1625 жылы Англияда қайтыс болғанға дейін Плимут колониясы үшін жұмыс істеді. Оның тарихи тұрғыдан белгілі «Тастың зарлы айқайы» атты кітапшасы шамамен 1619 жылы жазылып, 1642 жылы жарық көрген. Бұл еңбек Лейден тобының діни өмірі туралы маңызды паломниктік есеп болып табылады.

Англиядағы ерте өмір

Кушман 1577 жылы Кент графтығының Рольвенден қаласында дүниеге келді және Томас Кушман мен Эллен Хаббардтың екінші ұлы деп саналады. Кушманның көптеген діни сенімдері басқа Кентербери пуритандарынан және «конвентиклдер» деп аталатын заңсыз діни жиналыстарға қатысуынан пайда болған болуы мүмкін. Оның діни қағидалары мен, мүмкін, басқа да «Мейфлауэр» паломниктерінің ой-пікірлерін «Тастың айқайы» атты кітапшасынан табуға болады. Ол Англия шіркеуінің «жетімсіз және кемшілікке толы», «жолсыз әдеттерге толы» екенін және «адам ойынша жасалған құралдарға» табынуды қаламайтынын жазды. Ол «сәулеттердің осы дүниеде ең жақын қарым-қатынасын, көктегіге ең ұқсайтын қарым-қатынасын» іздеуді шешкенін жазды. Кушман сондай-ақ «Құдайдың халқы әлі де аз, жүздің бірінен де кем» деп жазады, мүмкін өзін таңдалғандардың бірі деп санайды. Кушманның билікпен алғашқы қақтығысы 1603 жылы, ол әлі де шегірткелікте болған кезде болды. Бұл «Кентерберидің Сент-Эндрю еншісіндегі» Кушманның Кентербериде жамандаушы жазбаларды (жағымсыз діни жазбаларды) заңсыз таратуына қатысты. Бұл қолмен жазылған хабарламалар «Тәңір бізге мейірім көрсетсін» деген сөздерден тұрды және Кентерберидегі шіркеулердің есіктеріне ілінді. Билік «жалған хабарларды» таратқан «бұзық, қоздырылған адамдарды» іздеп табуға, сұраққа алуға және егер олар жауап беруден бас тартса, түрмеге қамауға бұйырды. Роберт Кушман тұтқындалды және сұраққа жауап бергенде қанағаттандырмайтын жауаптар бергендіктен, «кейбір себептермен» бір түнге Вестгейт түрмесіне қамалды. Кушманның бұрынғы Сент-Джордж шіркеуіндегі достары да жамандаушы жазбаларды таратуға қатысты. 1604 жылы Кушман жоғары комиссия соты тарапынан жамандаушы жазбаларды тарату үшін қудаланды және архидиакондық сот тарапынан өзінің Сент-Эндрю шіркеуіне бармағаны үшін қудаланды. Оның алғашқы қауымнан шығарылуы 1604 жылғы 16 қаңтарда өзінің шіркеуінде тәрбие ала алмағанына шағымданғанын мойындамағаны үшін болды. Өзінің өтініші бойынша 1604 жылғы 15 қазанда ол кешірілді. Екінші рет ол 1604 жылғы 12 қарашада жамандаушы жазбаларды тарату қылмысы үшін қауымнан шығарылды. Оның өтініші бойынша 1605 жылғы 7 шілдеде оған кешірім беріліп, үкім алынды. Кентерберийлік паломниктердің бірнешеуі Кенттегі Сандвичке көшіп келгені белгілі, олар Голландияның Лейден қаласына кетіп бара жатқанға дейін сонда тұрып қалды. Мысалы, Джеймс Чилтон отбасы шамамен 1600 жылы Кентербериден көшіп кеткен.

Лейдендегі Кушман отбасы

Роберт Кушман және оның отбасы 1611 жылғы 4 қарашадан бұрын Голландияның Лейден қаласына көшіп барды, онда ол жүн ируші болды. Ол Джон Карвермен бірге Англияда бизнес жүргізу үшін Лейден (Лейден) Голландия қауымының агенті болды. Ежелгі Уильям Брюстер жасырынған кезде, Джеймс VI мен I-нің адамдары оны патша мен оның епископтарын сынаған діни трактаттарды таратқаны үшін іздеді, Сепаратистер Джон Карвер мен Роберт Кушманға Америкаға сапарға қатысты Лондондағы лауазымды тұлғалармен келіссөздер жүргізуді тапсырды. 1619 жылдың маусым айында Карвер мен Кушман Вирджиния компаниясынан Сепаратистерге патент алды. 1620 жылы олар Лондонның Олдгейт қаласында, Герцогтың орнындағы Хенидж үйінде тұрды, ол жерден олар Томас Уэстонмен саудагерлер тобынан қаржылық қолдау алу үшін келіссөздер жүргізді. Карвер мен Кушман Уэстонмен және бір-бірімен қаржы, келісімшарт шарттары, тасымалдау және сапарға қажетті жабдықтар бойынша дауласты, тіпті Карвер бүкіл жобадан үмітін үзді. "Біз құрылыс бастадық, бірақ оны аяқтай алмаймыз" деді ол. Кушман олардың арасында "жасырын дау" бар екенін айтты. Уэстон "Мейфлауэр" кемесін жалдағаннан кейін, Кушман мен Карвер Лейден қауымының сатып алу агенттері ретінде Лондон мен Кентербериде қажетті жабдықтар мен азық-түлік сатып ала бастады.

Балалардың саны

Сепаратистер Лондонға жиналғанда, оларға Вестон, Кушман және Карвердің қамқорлығына берілген Море балалары қосылды. Джон Карвер мен Роберт Кушман жолаушылардың арасынан оларға қамқоршылар табуға уағдаласты. Балаларды олардың анасы Кэтриннің күйеуі Сэмюэл Мор, оның ізгіліксіздігін мойындағаннан кейін, «Мейфлауэр» кемесіне жіберді. Балалар белгілі бір жолаушыларға шартты қызметкерлер ретінде берілді: сегіз жасар Элинор – Эдвард пен Элизабет Уинслоуға; жеті жасар Жаспер – Карверлерге; ал бес жасар Ричард пен төрт жасар Мэри – Уильям мен Мэри Брюстерге. 1620 жылдың қысында Ричардты қоспағанда, барлық балалар қайтыс болды.

Спидуэлл арқылы Англиядан кету әрекеті

1620 жылдың шілде айының соңында «Мейфлауэр» кемесі жолаушыларымен бірге Лондоннан шығып, Саутгемптонға жеткізілімдерді алу және Лейденнен келген «Спидуэлл» кемесімен кездесу үшін бет алды. 1620 жылдың тамызында Саутгемптоннан аттанғанда Кушман өз достарымен бірге «Спидуэлл» кемесіне мінуге тырысты, бірақ кеме теңізге лайықсыз болып шықты. Кушман: «Ол сырға сияқты ашық және тесіктелген» деді. «Мейфлауэр» мен «Спидуэлл» жағалаудан шыққаннан кейін көп ұзамай, Саутгемптоннан батысқа қарай 75 миль қашықтықтағы Дартмут портына жөндеуге кірді. Жөндеу жұмыстары 17 тамызда аяқталды, бірақ желдің болмауына байланысты Дартмутта қалуға мәжбүр болды. Олардың азығының жартысы сол кезде желініп үлгерген еді. Кушман өз жазбаларында мұны қатты жеңіс деп санады. Көптеген жолаушылар сапардан бас тартқысы келді, тіпті олардың барлық мүлкін жоғалтуға дайын болды. Кушман «Мейфлауэр» кемесінің капитаны оларды түсіргісі келмейтінін айтты. «Ол оларды тыңдамайды және жағаға шығуға да рұқсат етпейді, - деді Кушман, - олар қашып кетпесін деп». Айлар бойы созылған шиеленіс Кушманды шаршатып, кеудесінде қатты ауыру сезіміне алып келді – «жүрегімді басып тастағандай қорғасын ірімшік». Ол өліп бара жатқанын сезінді. Екі кеме Дартмуттан шығып, 300 мильден астам сапар жасады, бірақ содан кейін «Спидуэллдегі» мәселелерге байланысты тағы да кері қайтуға мәжбүр болды, бұл жолы Девон графтығындағы Плимутқа. «Спидуэлл» кемесі сапарды аман қалмайтыны анық болғандықтан тасталып кетілді. Қауіпсіз сапар үшін жасалған құрбандық – 120 жолаушының санын 100-ге дейін азайту болды, олар енді бір кемеге сығысып кіруге мәжбүр болды. «Спидуэллден» «Мейфлауэрге» мінбегендердің арасында Кушманның отбасы да болды, ол кез келген сәтте балықтардың жеміне айналуы мүмкін екенін айтты. «Спидуэллден» бас тарту туралы шешім қабылданғаннан кейін, Кушман мен оның отбасы «Мейфлауэрде» сапар жасауға мүмкіндік алды, бірақ Роберттің ауруына байланысты бас тартты. Роберт Кушман небары бірнеше апта ғана тірі қалды. Оның міндеті – қоныс аударғандарды Томас Уэстон мен лондондық инвесторлардың шарттарын қабылдауға көндіру болды. Бұл шарт Лейдендік топтың наразылығы мен ашуын тудырды және олар оны 1620 жылдың 5 тамызында Портсмуттан аттанған күні ашуланып қабылдамады. Бірақ Кушман Плимутқа келгенде, қоныс аударғандар өз жағдайларын және Лондоннан көмек қажеттілігін түсінгенін анықтады. Кушман өзінің миссиясын аяқтады, бірақ 1621 жылдың 13 желтоқсанында Плимуттан кетті, ол теңізде төрт ай өткізген еді және ұлы Томасты губернатор Брэдфордтың қамқорлығына қалдырды. Брэдфорд кейіннен Кушманның Плимутқа сапары туралы «ол он төрт күннен аспай тұрды» және «Фортуна» кемесі «шамамен 500 фунт стерлингке бағаланған (жүк) жүкпен тез жөнелтілді» деп хабарлады.

Кушман Лондонға оралды 1622

Кушман 1622 жылғы 17 ақпанда Лондонға оралды. Ол өзімен бірге Брэдфорд-Винслоудың "Relation" (немесе тарихи түрде "Mourt's Relation" деп аталады) деп белгілі бір құнды құжатты әкелді – бұл Кэйп-Код және Плимут шығанағы мен портының аймақтарын зерттеудің егжей-тегжейлі күнделікті жазбасы. "Relation" – ерте американ тарихындағы осындай мазмұндағы ең маңызды тарихи құжат. 1622 жылғы ақпан айының соңында Лондонға келген Роберт Кушман "Mourt's Relation" еңбегін мүмкіндігінше жылдам басып, кеңінен таратуға тырысты, бұл колония үшін жарнамалық шара болды. Кушманның жаңа Плимут колониясына көмектесу миссиясы 17 ақпан 1622 жылы Лондонға оралуымен және келгенімен, оның өзімен бірге авантюристтердің шарттарына қол қойылған құжатымен ілгеріледі. Бұл құжатқа Джон Карвердің орнын баскан губернатор Брэдфордтың қолтаңбалары куә болды. Бұл құжат колонистер мен Лондон инвесторлары арасындағы қарым-қатынасты жаңартты, сонымен қатар инвесторларды кінәлілік пен жарамсыздықтан босатты. Кушман 1625 жылғы мамыр айында қайтыс болғанға дейін Жаңа Плимут колониясының агенті және Лондонның Саудагерлік авантюристтер компаниясының өкілі болды. 1625 жылы Лондон қаласында Кушман обадан қайтыс болған жоқ. Бұл талапты растайтын бастапқы дереккөздер жоқ. Роберт өзінің інісі Ричардтың тұрған Кенттегі Бененден ауылына, Рольвенденнің жанындағы ауылға сапар жасады. Ричард Кучман 1624 жылы куәландырылған өсиет қалдырды (PRC/17/65/443, Бененден). Өсиет "қайнағасы Стивен Эверденнің" (сондай-ақ Эверден) балаларына мүлік қалдырды. 1593 жылғы 7 қарашада Рольвенденде Ричард пен Роберттің әпкесі Сильвестр Кучманға үйленді. Роберт Кушман Плимут колониясына аттануға ниеттеніп, кетер алдында туыстарына барып қайтты. Уильям Брэдфорд өзінің "Плимут егістігі" атты кітабында Кушманның "өзінің ниеті олармен бірге соңғы күндерін өткізу" болғанын жазды. Бендендегі Сент-Джордж архидиаконының көшірмесі, бастапқы дереккөз, 1625 жылғы 6 мамырда "6 күні Роберте Коучман – бейтаныс" деп жазылған. Адам басқа қауымнан болса, оны "бейтаныс" деп атау қалыпты жағдай еді. Роберт Лондонның солтүстік-шығысындағы Олдгейттен тыс Сент-Ботольф қауымында тұрды. Уильям Брэдфорд, Плимут колониясының көп жылдық губернаторы, Роберт Кушманның Англиядағы қазасы туралы хабар алғаннан кейін, ол "олардың оң қолы, (Саудагерлік) авантюристтер (Лондондық инвестициялық тобы) және көп жылдар бойы олармен барлық істерін жасап, олардың үлкен пайдасына жетуге көмектесті" деп жазды.

Плимут қаласындағы жерлеу төбесіндегі Кушман ескерткіші

Роберт Кушман 1625 жылы Англияда жерленген. 1855 жылғы 15 тамызда Плимут, Массачусетс штатындағы Бьюриал-Хиллде жиналған Кушман отбасының мүшелері оған және оның ұрпақтарына ескерткіш орнатуға шешім қабылдады. Отбасы Кушман ескерткіш қауымдастығын құрды, қауымдастыққа үлес қосқан әрбір адам, қосқан соманы көрсететін сертификат және ескерткіштің суретін алды. Жиырма бес фут биіктіктегі ескерткіш орнатылып жатқанда Роберт Кушманның ұлы, қарт Томас Кушман, оның әйелі Мэри (Аллертон) және басқа да отбасы мүшелерінің қалдықтары табылды. Бұл қалдықтар кейіннен ескерткіштің астында салынған орынға жерленді, оның құрылысы 1858 жылғы 16 қыркүйекте аяқталды.