Кіріспе
Массачусетс штатының алғашқы қоныстанушылары, Жаңа Англияның ағылшын қоныстанушылары.
the English settlers of New England
Қажылар, сонымен қатар Қажылар әкелері деп те аталады, Америкаға "Мейфлауэр" кемесімен саяхаттап, Массачусетс штатының Плимут қаласында Плимут колониясын құрған ағылшын қоныстанушылары еді (Джон Смит бұл аймақты 1620 жылы Жаңа Плимут деп атады, бұл Қажылардың соңғы аттанған порты – Плимут, Девонның атын бөліседі). Қажылардың басшылығы Англиядағы діни қуғын-сүргіннен қашып, 17 ғасыр Голландиясының төзімділігіне үміттене келген Браундықтардың немесе Сепаратистердің діни қауымдарынан шықты. Олар пуритандықтар сияқты көптеген кальвинистік діни сенімдерді ұстанды, бірақ пуритандықтар (қалыптасқан шіркеуді тазартуды қалаған) емес, Қажылар өз қауымдарының ағылшын мемлекеттік шіркеуінен толығымен бөлінуі керек деп санайтындықтан, оларды Сепаратистер деп атады. Голландияда бірнеше жыл сүргінде өткеннен кейін, олар Жаңа әлемде жаңа елді мекен құруға бел буып, оны қаржыландыру үшін инвесторлармен келісім жасады. 1620 жылы Плимут колониясын құрып, конгрегационалистік шіркеулер салды. Кейіннен пуритандық Массачусетс шығанағының отарлау мекемесі бұл аймақта күштірек болғанымен, Қажылардың тарихы АҚШ тарихы мен мәдениетінің маңызды тақырыбына айналды.
Голландиядан кету шешімі
1617 жылы қауым тұрақты және салыстырмалы түрде қауіпсіз болды, бірақ шешілуі керек мәселелер болды. Брэдфорд қауымның көптеген мүшелерінің денсаулығының нашарлап, қартайғанын байқады, бұл кейбіреулерінің өзін-өзі асырау қиындығын күшейтті. Бірнеше адам жинаған ақшасын жұмсап, Англияға қайтып кетті, ал басшылар одан да көбі қайта оралады деп қорқып, қауымның тарап кетуіне қаулыланды. Жұмыс табу қиындықтары басқаларды Лейденге келуден тоқтатты, ал жас мүшелер жұмыс іздеу және жаңа өмір табу үшін басқа жерлерге кетуді бастады. Сонымен қатар, алыс елдегі протестанттық бекіністе сирек кездесетін миссионерлік қызмет атқару мүмкіндігі де оларды қызықтырды. Брэдфорд паломниктердің неліктен кетіп қалуға мәжбүр болғанының себептерін тізімдейді: Нидерландыдағы көңілсіз жағдайлар, "жақсырақ және оңайрақ өмір сүруге болатын жерді" табу арқылы басқаларды тарту үміті, топтың балаларының "жаман мысалдарға еліктеп, қате жолға түсуі", және "Құдай Патшалығының Ізгі хабарын осы алыс аймақтарда тарату және дамыту" деген үлкен үміт. Сонымен қатар, Америка сияқты жерге көшу туралы көптеген күмәндер болды, себебі сәтсіз аймақтар туралы әңгімелер тарады. Олар жергілікті халықтың зорлық-зомбылық жасауы, тамақ пен судың жетіспеуі, белгісіз ауруларға шалдығуы және теңіз сапарының қауіпті болуынан қорқынышты. Бұлардың бәрін теңгерген жергілікті саяси жағдай тұрақсыздыққа ұшырау қаупінде болды. Сегіз жылдық соғыстағы бітім шарттары бұзылып, Испанияның оларға деген көзқарасы қандай болатынына қатысты алаңдаушылықтар болды. Роберт Кушман мен Джон Карвер Англияға жер патентін алу үшін жіберілді. Олардың келіссөздері Лондон компаниясының ішкі қайшылықтарына байланысты кешікті, бірақ ақырында 1619 жылдың 9 маусымында (Ескі стиль) / 19 маусымында (Жаңа стиль) Джон Уинкоб атынан патент алынды. Патшаның шарты бойынша Лейден тобының діні ресми түрде танылмауы керек еді. Лондон компаниясының ішіндегі проблемалардың жалғасуына байланысты дайындықтар тоқтап қалды, ал бәсекелес голланд компаниялары қауымға Хадсон өзені аймағына қоныстану мүмкіндігін ұсынды. Лондон компаниясы голландтар толыққанды орнығуға үлкермес бұрын Хадсон барлаған аймақты иеленуді жоспарлады, ал алғашқы голланд қоныстанушылары 1624 жылға дейін аймаққа келген жоқ. Уэстон Лейден тобына Англиядағы партиялар Вирджинияның солтүстігіндегі жерді алып, оны Жаңа Англия деп атады деп хабарлап, маңызды өзгеріс енгізді. Бұл тек ішінара ғана шындық болды; жаңа грант іске асырылды, бірақ 1620 жылдың соңында ғана, Плимут кеңесі Жаңа Англия үшін жарғысын алғаннан кейін. Бұл аймақты тиімді балық аулауға болатын жер деп күтілді және ол қазіргі Вирджиния үкіметінің бақылауында емес еді. Екінші өзгеріс туралы Англиядағы партиялар ғана білген, олар үлкен топқа хабарламады. Жаңа инвесторлар келіп, келісімшарттың шарттарын өзгертіп, қоныстанған жердің жартысы жеті жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін инвесторларға қайтарылуын талап етті. Сондай-ақ, бастапқы келісімде әрбір қоныстанушыға жеке істерімен айналысуға аптасына екі күн берілген ереже болған, бірақ бұл ереже соңғы келісімнен алынып тасталды, және паломниктер бұл туралы хабардар болған жоқ.
Дайындықтар
Қауымның бәрі бірінші сапарға аттана алмады. Көптеген мүшелер уақыт шектеуіне байланысты өз істерін аяқтауға үлкермеді, сондай-ақ, саяхат және жабдықтарға арналған бюджет шектеулі болды. Сонымен қатар, топ алғашқы қоныстануды негізінен жас және күшті мүшелер жүзеге асыруы керек деп шешті. Қалғандары мүмкіндігі болған жағдайда кейіннен қосылуға келісті. Робинсон қауымның көп бөлігімен Лейденде қалатын болды, ал Брюстер американдық қауымды басқаратын болды. Америкадағы шіркеу тәуелсіз түрде басқарылатын еді, бірақ егер мүшелер континенттер арасында көшіп жүрсе, екі қауымның кез келгенінде мүшелік автоматты түрде берілетіні туралы келісімге келді. Жеке және іскерлік мәселелер шешілген соң, Паломниктер жабдықтар мен кішкентай кеме сатып алды. Speedwell Голландиядан Англияға, содан кейін Америкаға жолаушыларды тасымалдау үшін арналған еді, ол бірінші жылға көмекші қызметтер үшін жалданылған экипажбен балық аулау бизнесі үшін сақталуға тиіс болды. Ал үлкен кеме Mayflower тасымалдау және зерттеу жұмыстары үшін жалға алынды.
Саяхат
Speedwell бастапқыда Swiftsure деп аталды. 1577 жылы 60 тонна салмақта салынған, ол испандық Армаданы жеңген ағылшын флотының бір бөлігі болды. Лейденнен канал арқылы шамамен жеті сағаттық сапардан кейін, ол 1620 жылдың шілдесінде Лейден отаршыларымен бірге Делфшавеннен шықты. Ол Саутгемптонға, Гэмпширге жетіп, "Мейфлауэр" кемесімен және инвесторлар жалдаған қосымша отаршылармен кездесті. Барлық мәмілелер аяқталған соң, екі кеме 5 тамыз (Ескі стиль) / 15 тамыз (Жаңа стиль) күні жолға шықты.
Атлантикалық теңізден өту
Екі кемедегі 120 жолаушының ішінде 102 жолаушы жиналған жүкті тасымалдайтын кемемен саяхаттауға таңдалды. Олардың шамамен жартысы Лейден қаласынан келген, ал 30-ға жуық ересектер қауым мүшелері болды. 1620 жылдың 6 қыркүйегінде (Ескі стиль) / 16 қыркүйегінде (Жаңа стиль) кеме сәтті теңізге шықты. Сапар бастапқыда жақсы басталды, бірақ жол жүріп, олар күшті жел мен дауылға тап болды. Олардың бірі негізгі бағананың жарылуына әкеп соқты, тіпті мақсатқа жеткеннен гөрі жартысынан астам жол жүргеніне қарамастан, кері қайту мүмкіндігі қарастырылды. Дегенмен, олар колонистер әкелген "үлкен темір бұранданы" (вероятно, үй салуға немесе алма суын сығуға арналған домкрат) пайдаланып, кемені жөндеуге үлкерді және сапарды жалғастырды. Жолаушы Джон Хоуленд дауыл кезінде теңізге құлап кетті, бірақ ол суда иленген желкеннің арқанына ілініп, қайтадан кемеге тартылды. Құрлыққа жеткенше бір экипаж мүшесі мен бір жолаушы көз жұмды. Теңізде дүниеге келген балаға Океан деген есім берілді.
Америкаға келу
1620 жылы 9 қарашада "Мейфлауэр" кемесіндегі жолаушылар шамамен 65 күн бойы қиын жағдайларға төтеп бергеннен кейін құрлықты көріп, Вильям Брюстер оларды 100-ші псалмды айтуға жетектеді. Олар бұл аймақтың Уэстон ұсынған Жаңа Англия аумағындағы Кейп-Код екенін растады. Олар кемені Кейпті айналып Гудзон өзеніне қарай бағытталға тырысты, бірақ Малабар мүйісі (Мономой аралының ескі французша атауы) маңында сайлаулар мен күшті ағыстарға тап болды. Олар кері қайтуға шешім қабылдады және кеме 11-21 қарашада Провинстаун портына тікелей қойылды.
Мейфлауэр келісімшарты
Чартер колонистер Англиядан кеткен кезде Жаңа Англия үшін Плимут Кеңесі үшін толық емес еді (ол 3/13 қарашада жол жүрісі кезінде берілді). Сондықтан Лейден қауымының мүшелері "Мейфлауэр шарты" деп белгілі болған қысқаша келісімшарт жасады, ол олардың "колонияның жалпы игілігі үшін өзара ынтымақтастық жасайтынына" және "бізге тиіс барлық бағыну мен адалдықты уәделейміз" деп кепілдік берді. Ол оларды "азаматтық саяси құрам" деп аталатын ұйымға біріктірді, онда мәселелер дауыс беру арқылы шешілетін, бұл демократияның маңызды элементі болды. Ол көпшілік дауысымен бекітілді, 102 жолаушының (74 ер және 28 әйел) ішінде 41 ересек еркек паломник қол қойды. Бұл топқа 13 еркек және үш әйел қызметкер, сондай-ақ колонияға қысқа мерзімге жұмысқа алынған бірнеше теңізшілер мен шеберлер кірді. Осы кезде Джон Карвер колонияның алғашқы губернаторы болып тағайындалды. Карвер "Мейфлауэрді" жалға алған және ол топтың ең құрметті және бай мүшесі болғандықтан, "Мейфлауэр шартына" алғашқы қол қойған адам болды. "Мейфлауэр шарты" американдық демократияның бастауында тұрғандықтан, тарихшылар оны әлемдегі алғашқы жазбаша конституция деп санайды.
Алғашқы қонулар
Бұл аймақты мұқият зерттеу екі аптадан астам уақытқа кешікті, себебі олар әкелген шалап немесе пиннац (кішірек желкенді кеме) Mayflower кемесіне сыю үшін ішінара бөлшектендірілді және тасымалдау кезінде қосымша зақымдалды. Дегенмен, шағын топтар жағаға барып, отын жинап, ұзақ күткен жеке тазалық шараларын орындады. Майлс Стендиш – колонистер Лейденде танысқан, Хорлиден шыққан ағылшын әскери адамы, олар оны әскери кеңесші ретінде қатарына қосылуын өтінді. Ол Кристофер Джонспен бірге шалап жөнделгенше жағаға бірнеше зерттеу сапарын басқарды. Олар ескі еуропалық салынған үйді, кеме экипажы қалдырған темір қазанды және жүгері сабақтарын көрсететін бірнеше жақында өңделген егістіктерді кездестірді. Олар құм төбелерінің жанында жасанды үйінді тапты, оны ішінара қазып, үнді қабірі екенін анықтады. Одан әрі, таяуда салынған ұқсас үйінді табылды, және олар кейбір қабір үйінділерінде жүгері бар екенін анықтады. Колонистер жүгерінің бір бөлігін тұқым ретінде пайдалану үшін алды, ал қалғанын қайта жерледі. Уильям Брэдфорд кейіннен "Плимут плантациясы" атты кітабында, шалап жөнделгеннен кейін, олар кілеммен жабылған екі үнді үйін және олардың бірнеше құралдарын тапты; бірақ адамдар қашып кеткендіктен көрінбеді. Олар рұқсатсыз жүгері мен түрлі-түсті бұршақтарды да алып кетті. Олар оларды алғашқы алты ай ішінде кездесетін адамдарға толық өтемақы төлеу ниетімен алып кетті. Бұл Құдайдың ерекше қамқорлығы және осы жандарға көрсетілген зор мейірімі еді, себебі олар келесі жылы жүгері егу үшін тұқым алды, әйтпесе аштықтан қалуы мүмкін еді, өйткені олар оны егу маусымы өткен соң алуға мүмкіндік таппады. Желтоқсан айына қарай, жолаушылар мен экипаждың көпшілігі ауырып, қатты жөтелді. Көптеген адамдар скорбуттың салдарынан зардап шекті. Мұз және қар жауғандықтан зерттеу жұмыстары қиындады, ал алғашқы қыста паломниктердің шамамен жартысы қайтыс болды.
They also found two of the Indian's houses covered with mats, and some of their implements in them; but the people had run away and could not be seen. Without permission they took more corn, and beans of various colours. These they brought away, intending to give them full satisfaction when they should meet with any of them, – as about six months afterwards they did. And it is to be noted as a special providence of God, and a great mercy to this poor people, that they thus got seed to plant corn the next year, or they might have starved; for they had none, nor any likelihood of getting any, till too late for the planting season. By December, most of the passengers and crew had become ill, coughing violently. Many also were suffering from the effects of scurvy. There had already been ice and snowfall, hampering exploration efforts, and nearly half of the Pilgrim passengers died during the first winter.
Бірінші байланыс
Барлау жұмыстары 6/16 желтоқсанда қайта басталды. Шаллоп тобы мыс бойымен оңтүстікке қарай бет алды, құрамында Лейденнен жеті отаршыл, Лондондан үш адам және жеті экипаж мүшесі болды; олар Наусет халқы қоныстанған аймаққа (Брюстер, Чатем, Истэм, Харвич және Орлеан айналасындағы аймақ) қонуды таңдады. Олар жағалауда бірнеше адамды көрді, олар жақындағанда қашып кетті. Ішкі жерге өткенде олар тағы да бірнеше үйінділер тапты, олардың бірінен емен жаңғақтарын шығарды, сондай-ақ тағы да қабірлер тапты, оларды бұзбауға шешім қабылдады. Олар түнде жағада қалды және лагерь маңынан дауыс естіді. Келесі күні таңертең оларға үндістер шабуыл жасады, оқтармен атты. Отаршылдар өз қаруларын алып, жауап берді, содан кейін оларды орманға қуды, бірақ таба алмады. Бірнеше ай бойы олармен байланыс болмады. Үндістер бұған дейін ағылшындармен таныс еді, олар "Мейфлауэр" кемесі келгенге дейін балық аулау және сауда үшін осы аймаққа үнемі келіп тұратын. Кейп-Код аймағында бірнеше жыл бұрын Томас Ханттың сапарынан кейін қарым-қатынас нашарлаған. Хант Патухеттен (Плимут колониясы) 20 адамды және Наусеттен тағы жеті адамды ұрлап, оларды Еуропаға құл ретінде сатуға тырысты. Патухеттіктердің бірі Скванто болды, ол Плимут колониясының одақтасы атанды. Ол құлдықтан қашып, Англияға барды, онда ағылшын тілін толық меңгерді. Ол Америкаға қайтып келгенде, бүкіл ауылы обадан өлгенін білді.
Елді мекен
Батысқа қарай жылжуда, кеменің мачтасы мен рулі дауылдан сындырылып, желкені жоғалды. Олар қауіпсіздік үшін қайықпен жүріп, Дуксбери мен Плимут тосқауыл жағалауларында пайда болған портына тап болды. Жабдықтарын жөндеуге және күшін қайтаруға екі күн бойы осы жерде болды. Оны «Мейфлауэр» кемесінің бірінші болып аяқ басып, зерттеуге шыққан матросының құрметіне Кларк аралы деп атады. Топ 11/21 желтоқсанда, дүйсенбі күні зерттеуді жаңартты, материкке өтіп, ақырында мекендеген аймақты қарап шықты. Осы зерттеудің жылдығы Массачусетс штатында «Аталар күні» ретінде тойланады және дәстүрлі түрде Плимут тасына қонған оқиғамен байланысты. Бұл жер қыста салуға өте ыңғайлы болды, себебі ол бұрыннан тазартылған еді, ал биік төбелер жақсы қорғаныс позициясын ұсынды. Вампаноаг халқы үшін бұл тазартылған ауыл Патухет деп белгілі болды және үш жыл бұрын жұқпалы аурудан барлық тұрғындары қайтыс болғаннан кейін тастап кетілді. «Үнді қызуы» геморрагияны қамтыды және оның шешек ауруы болғаны болжанады. Жұқпалы ауру соншалықты күшті болды, отаршылар үйлердің ішінде жерленбеген қаңқаларды тапты. Зерттеу тобы 25 миль (40 км) қашықтықта бекітілген «Мейфлауэр» кемесіне оралды, ол 16/26 желтоқсанда портына жеткізілді. Қажылар жақын жерлерді бағалап, 19/29 желтоқсанда Плимуттағы (бұрынғы карталарда осылай аталған) төбені таңдады. Қажылар дереу құрылыс жұмыстарын бастады, ал алғашқы жалпы үй 9/19 қаңтарда аяқталды, 20 шаршы фут көлемдес және жалпы пайдалану үшін салынды. Осы кезде әрбір ер адам 19 отбасының біріне қосылуға міндеттелді, қажетсіз үйлер салудан құтылу үшін. Бірінші үй біткен соң, ол бірден ауруға шалдыққан қажыларға арналған ауруханаға айналды. Ақпан айының соңына қарай топтың 31 адамы қайтыс болды, ал өлім-жұлым азайған жоқ. Коулс Хилл жағажайдың үстіндегі биік жердегі алғашқы зиратқа айналды, және олар шөптің қабірлерді жабуына рұқсат берді, себебі үндістердің қоныстың қаншалықты әлсірегенін біліп қоюынан қорқып. Құрлыққа қонғаннан наурыз айына дейін кемеде жұқтырған аурулардан барлығы 47 отаршы ғана аман қалды.
Халықтық қолданысы
1798 жылға дейін «паломниктер» атауы кеңінен қолданылмаған, тіпті Плимут 1769 мен 1798 жылдар аралығында бірнеше рет «Ата-бабалар күнін» тойлап, Плимут негізін қалаушыларды құрметтеу үшін түрлі терминдер қолданған болатын. «Паломниктер» термині Робинстің 1793 жылғы оқуынан басқа еш жерде кездеспейді. Брэдфордтың сөздерін тікелей келтірмейтін бұл терминнің алғаш рет құжатта тіркелген пайдалануы 1798 жылғы 22 желтоқсанда Бостонда өткен «Ата-бабалар күні» тойында болды. Осы оқиғаға арнап жазылған әнде «паломниктер» сөзі қолданылып, қатысушылар «Лейденнің паломниктеріне» тост көтерді. Бұл термин 1800 жылы Плимуттың келесі «Ата-бабалар күні» тойында кеңінен қолданылды және содан бері «Ата-бабалар күні» мерекелерінде жиі пайдаланылды. 1820 жылдарға қарай «паломниктер» термині көбірек таралды. Дэниел Вебстер 1820 жылғы 22 желтоқсанда Плимуттың екі жүз жылдығына арналған сөйлеген сөзінде «паломниктерге» бірнеше рет сіңіп айтты, бұл сөздер кеңінен таралды. Харриет Вон Чейни 1824 жылы «1636 жылғы паломниктерге бір көз» атты романында осы терминді қолданды, ал 1825 жылы Фелисия Хеманстың «Паломник әкелердің жағаға қонуы» атты классикалық поэмасы жарық көргеннен кейін бұл терминге үлкен танымаллық келді.