Кіріспе

Ағылшын пуритан заңгері, Массачусетс шығанағы колониясының басшысы (1587–1649)

Джон Уинтроп (12 қаңтар 1588 – 26 наурыз 1649) – ағылшын пуритан заңгері және Массачусетс шығанағы колониясын құрудағы жетекші тұлға, Плимут колониясынан кейін Жаңа Англиядағы екінші ірі қоныс. Уинтроп 1630 жылы Англиядан колонияға алғашқы үлкен толқынмен қоныс аударушыларға жетекшілік етті және колонияның алғашқы 20 жылының 12-сінде губернатор болып қызмет етті. Оның жазбалары және колонияны пуритандық «төбедегі қала» ретінде көруі Жаңа Англияның колониялық дамуына үлкен әсер етіп, Массачусетс штатынан басқа көршілес колониялардың үкіметтері мен діндеріне де ықпал етті. Уинтроп бай жер иелері мен саудагерлер отбасында дүниеге келген. Ол заңгер мамандығын меңгеріп, Англияның Саффолк графтығындағы Гротон жер иелігінің иегері атанды. Ол 1628 жылы Массачусетс шығанағы компаниясын құруға қатыспады, бірақ 1629 жылы пуритандықтарға қарсы король Карл I-нің нонконформистік діни ойларға қарсы күресін бастаған кезде оған қатысы болды. 1629 жылдың қазан айында ол Массачусетс шығанағы колониясының губернаторы болып сайланды және 1630 жылдың сәуірінде колонистердің тобын Жаңа Әлемге бастап, Массачусетс шығанағы мен Чарльз өзенінің жағалауында бірнеше қауымдастықтар құрды. 1629 жылдан 1649 жылы қайтыс болғанға дейін ол 18 жыл губернатор немесе губернатордың орынбасары болып қызмет етті және діни консервативті колонияда салыстырмалы түрде қоңыр күш болды, консервативті Томас Дадлимен және либералды Роджер Уильямс пен Генри Вэйнмен қақтығысты. Уинтроп саяси беделді тұлға болды және оның билікке қатысты көзқарасы қазіргі заманғы адамдарға авторитарлық болып көрінеді. Ол діни тұрғыдан бекітілген адамдардың шектеулі тобынан басқа дауыс беру және басқа да азаматтық құқықтарды кеңейтуге қарсы болды, колониялық билік иелері міндетті болатын заңдар жинағын жасауға қарсылық көрсетті, сондай-ақ шексіз демократияға қарсы болды, оны «үкіметтің ең төмен және ең нашар түрі» деп атады. Адам мен Энн (құрметті әйелі Браун) Уинтроптардың Эдвардстоун, Саффолк, Англияда дүниеге келген ұлы. Оның тууы Гротон шіркеуінің тізілімінде тіркелген. Оның әкесінің отбасы тоқыма бизнесінде сәтті болған, ал әкесі заңгер және Саффолк графтығында бірнеше мүліктің иесі болған. Оның анасының отбасы да жақсы жағдайда болды, Суффолк және Эссекс графтықтарында мүліктері болған. Уинтроп кішкентай кезінде әкесі Кембридж университетіндегі Тринити колледжінің директоры болды. Уинтроптың інісі Джон (Адамның інісі) Ирландияға көшіп кетті, ал Уинтроптар отбасы Гротон-Манорға қоныстанды. Уинтропты алғашқыда Джон Чаплин үйден оқытты және Бьюри-Сент-Эдмундс грамматикалық мектебінде оқыған деп есептеледі. Бірнеше айдан кейін ол университетке оқуға түсті. Ол кезде Джон Коттон және Джон Уилурайт сияқты, Жаңа Англияда маңызды рөл атқарған студенттермен араласқан. Ол Уильям Спрингпен балалық шағынан бастап университетте оқыған жақын досы болды, кейін ол пуритандық Парламент мүшесі болды және өмірінің соңына дейін хат алмасып тұрды. Жасөспірім Уинтроп сол кездегі күнделігінде «менде жақсылыққа жол беруге болмайтын құштарлықтар болды» деп мойындады. Өмірбаясын жазған Франсис Бремер Уинтроптың өз сезімдерін бақылау қажеттілігі оны мектепті ерте тастап, ерекше жас кезінде үйленуге итермелеген болуы мүмкін деп санайды. 1604 жылы Уинтроп досымен бірге Эссекстегі Грейт-Стэмбриджге сапар шекті. Олар отбасылық досының үйінде тұрып, Уинтроп олардың қызы Мэри Форттан жақсы әсер алды. Ол 1605 жылдың 16 сәуірінде Ұлы Стэмбриджде Мэриге үйлену үшін Тринити колледжін тастады. Мэри оған бес бала тауып берді, олардың тек үшеуі ғана ересекке дейін жетті. Олардың үлкен баласы Джон Уинтроп Кенже, Коннектикут колониясының губернаторы және судьясы болды. Олардың соңғы екі баласы, екеуі де қыздар, туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал Мэри 1615 жылы соңғы баласын туғаннан кейін асқынулардан қайтыс болды. 1613 жылы Адам Уинтроп Гротондағы отбасылық иеліктерін Уинтропқа берді, содан кейін ол Гротон жер иелігінің иегері болды.

Қожалық иелері

Уинтроп поместье басқаруға, егін шаруашылығын және үйді қадағалауға тікелей қатысты. Кейіннен ол әкесінің жолын жалғап, Лондонға заңгерлікпен айналысуға кірісті, бұл оны қаланың іскер элитасымен байланыстырды. Ол сондай-ақ, округтік бейбіт сот комиссиясына тағайындалды, бұл лауазым оған басқа заңгерлер мен жер иелері арасында кеңірек танылуға және өзінің Құдайдың патшалығы деп санайтын нәрсені ілгерілетуге мүмкіндік берді. Комиссияның міндеттеріне округ бойынша мәселелерді қадағалау, жолдар мен көпірлерді күтіп ұстау және лицензиялар беру кірді. Оның кейбір мүшелері ұсақ құқық бұзушылықтар үшін жергілікті судьялар ретінде әрекет етуге құқылы болды, бірақ Уинтроп бұл өкілеттілікті тек өз мүлкіне қатысты істерде ғана пайдалана алды. Комиссия тоқсан сайын толық құрамымен жиналатын, ал Уинтроп оның қызметі арқылы бірқатар маңызды байланыстар жасады. Уинтроп 1605 жылдан бастап діни өмірін күнделікке жазып, онда діни тәжірибелерін және сезімдерін сипаттады. Онда ол берген "бірнеше уәделерді" орындамағанын айтып, Құдайдың рақымымен кемшіліктерін түзетуге тырысты, Құдайдан "маған жаңа жүрек, рухта қуаныш сыйлап, менен бірге тұрсын" деп дұға етті. Әйелінің діни сезімдерінің өзінің сезімдерімен бірдей болмауына қынжылды, бірақ кейіннен "оның шын ниетті, құдайға адал әйел екенін" байқады. Ол әкесінен гөрі дінге терең берілген, оның күнделіктері көбінесе дүниелік мәселелермен айналысты. 1615 жылы әйелі Мэри қайтыс болды, ол сол заманғы дәстүр бойынша, 1615 жылдың 6 желтоқсанында Томасин Клоптонға үйленді. Ол Мэриден гөрі діндар еді; Уинтроп оның "шындығында діндар және еңбекқор" екенін жазды. Шамамен 1613 жылы (жазбалар одан ертерек болуы мүмкін) Уинтроп Грейс Иннге оқуға түсті. Ол заң оқыды, бірақ адвокаттыққа жол ашпады. Оның заңгерлік байланыстары оны Эссекс округының Ұлы Мейплстед қаласындағы Тиндал отбасымен таныстырды, және ол 1617 жылы канцлер судьясы сэр Джон Тиндалдың қызы, оның әйелі Энн Эгертонмен, пуритан уағызшысы Стивен Эгертонның қарындасымен таныса бастады. Оның отбасы бастапқыда қаржылық жағдайға байланысты осы одаққа қарсы болды; Уинтроп өзінің шағын табысын өтеуге жететін қасиет ретінде тақуалыққа сүйенді. Олар 1618 жылдың 29 сәуірінде Ұлы Мейплстедте үйленді. Олар Гротон қаласында тұруын жалғастырды, бірақ Уинтроп уақытын Гротон мен Лондон арасында бөліп, ақырында Уорд пен Ливерлер сотында өте қажетті лауазымға ие болды. Оның үлкен ұлы Джон ол болмағанда Маргаретқа мүлікті басқаруға көмектесетін.

Америка колонияларында саяхат пен қоныстануды бастау туралы шешім

1620-жылдардың ортасынан соңына дейін Англиядағы діни ахуал пуритандар мен басқа да топтар үшін күңгірттей бастады, олардың жақтастары ағылшын реформациясы қауіп төменде деп санады. 1625 жылы таққа отырған король Карл I католик әйелге үйленген еді. Карл барлық түрдегі діннен тайып кеткендерге қарсы болды және Англия шіркеуін пуритан сияқты, оның ілімдері мен тәжірибелеріне толық сәйкес келмейтін діни топтарға қарсы күресінде қолдады. Жаңа әлемдегі алғашқы табысты діни отарлау 1620 жылы Кейп-Код шығанағының жағалауында Плимут колониясын құрумен жүзеге асты. Пастор Джон Уайт 1624 жылы Массачусетс жағалауында, сондай-ақ Кейп-Энн деген жерде отар құруға сәукелді күш жұмсады. 1628 жылы осы күш-жігерге қатысқан инвесторлардың бір бөлігі жаңа инвесторлармен бірігіп, Чарльз және Мерримак өзендері арасындағы аумаққа жер берілді. Алғашқыда ол Жаңа Англия компаниясы деп аталды, кейін 1629 жылы Массачусетс шығанағы компаниясы деп қайта аталды, себебі ол аймақты басқаруға рұқсат беретін корольдік жарлық алды. 1628 жылы жер берілгеннен кейін көп ұзамай Джон Эндекотт басқаратын қоныс аударушылардың шағын тобы жіберілді. Джон Уинтроп негізінен Линкольнширден келген адамдарды қамтитын осы алғашқы іс-шаралардың ешқайсысына қатыспаған сияқты; алайда, ол 1629 жылдың басында компанияның қызметі мен жоспарлары туралы білген болуы мүмкін. Оның компаниямен байланысы нақты емес, себебі оның компаниямен байланысты адамдармен көптеген жанама байланыстары болды. Уинтроп басқа жерлерді отарлауға жасалған әрекеттер туралы да хабардар болды; оның ұлы Генри 1626 жылы Барбадосты қоныстандыруға қатысты, оған Уинтроп біраз уақыт бойы қаржылық қолдау көрсетті. 1629 жылдың наурыз айында король Карл Парламентті таратып, он бір жыл бойы Парламентсіз билік жүргізді. Бұл әрекет компания басшыларының арасында жаңа алаңдаушылықтар тудырды; шілде айындағы жиналыста губернатор Мэтью Крэдок компанияның өзін қайта ұйымдастырып, жарғысын және басқаруын колонияға көшіруді ұсынды. Бұл Уинтропты да алаңдатты, ол Парламент таратылғаннан кейін пуритандарға қарсы қысым көрсетілген кезде Уордтар мен Ливерлер сотындағы лауазымын жоғалтты. Ол: «Егер Құдай бізге жақсылықты көріп, бізді және басқаларды қорғайтын және жасыратын орын берсе, Ол береді», - деп жазды. Оның есімі 26 тамызда қол қойылған Кембридж келісімінде компаниямен ресми түрде байланысты; бұл құжат эмигрант емес акционерлерден акцияларын сатып алуға эмигрант акционерлерге мүмкіндік берді. Компания акционерлері 20 қазанда жиналып, тамызда келісілген өзгерістерді бекітті. Губернатор Крэдок эмиграцияға бармады және жаңа губернаторды таңдау қажет болды. Уинтроп Крэдокты алмастыруға ұсынылған үш үміткердің ішіндегі ең адал деп есептелді және ол сайлауда жеңіске жетті. Қалған екеуі Ричард Солтонсталл мен Джон Хамфри болды; олардың көптеген басқа мүдделері болды және Массачусетке қоныстануға деген олардың берілгендігі күмәнді деп саналды. Хамфри губернатордың орынбасары болып сайланды, бірақ ол эмиграцияны кейінге қалдыруға шешім қабылдағанда келесі жылы бұл лауазымнан бас тартты. Уинтроп және басқа компания шенеуніктері көшіп-қонуға қажетті көлік флотын және жабдықтарды дайындауды бастады. Ол сондай-ақ жаңа колонияға қажетті арнайы дағдылары бар адамдарды, соның ішінде колонияның рухани қажеттіліктерін қамтамасыз ететін пасторларды іздестірді. Уинтропқа әйелі қашан келетіні белгісіз болды; ол 1630 жылдың сәуірінде, флоттың кететін уақытына жақын босануға тиіс еді. Сондықтан олар оның кейінірек келуін шешті және жұбайлар 1631 жылы ғана Жаңа әлемде қайта кездесті. Олар бір-бірінен бөлек тұрған кезде байланыстарын сақтау үшін әр дүйсенбі және жұма күндері кешкі сағат 5-тен 6-ға дейін бір-бірін ойлауға келісті. Уинтроп өзінің ересек балаларын көшіп-қонуға шақыру үшін де жұмыс істеді; Джон кіші және Генри екеуі де осылай шешті, бірақ 1630 жылғы флотпен тек Генри ғана жүзіп кетті. 1630 жылдың сәуірінде Уинтроп өзінің істерінің көп бөлігін ретке келтірді, бірақ Гроттон Manor ұзаққа созылған титул дауынан әлі сатылмаған еді. Заңдық дау оның кеткеннен кейін ғана шешілді, ал мүлікті сатуды Маргарет Джон кіші колонияға кетер алдында аяқтады.

Елтаңба

Джон Уинтроп 1592 жылы Лондон қару колледжі арқылы оның әкесінің ағасына бекітілген гербті пайдаланған. Оның ұлдары да сол гербті қолданды. Бұл герб оның Патша шіркеуінің зираттарындағы қабірінде бейнеленген. Бұл герб Гарвард университетіндегі Уинтроп үйінің де гербі болып табылады және оның кіші ұлы Диан Уинтроптың 1675 жылғы үйінде де көрсетілген. Гербтің сипаттамасы: күміс түсті фонға қызыл үш бұрышты сызық, үстінен қара арыстанның тік тұрған бейнесі.

Келу

1630 жылдың 8 сәуірінде Уайт аралынан Уинтроп пен колонияның басқа да көшбасшыларын алып, төрт кеме жолға шықты. Уинтроп Арбелла кемесімен екі ұлы Сэмюэл мен Стивенді бірге алып кетті. Кемелер колонияға 700-ге жуық көшіп келгендерді тасымалдаған 11 кемеден тұратын үлкен флоттың бір бөлігі болды. Уинтроптың ұлы Генри Арбелла кемесімен теңізге шығу мүмкіндігін жіберіп алып, Талбот кемесіне мінгісіліп қалды, ол да Уайттан жүзіп кеткен еді. "Христиандық қайырымдылықтың үлгісі" пуритандық қоғамның сенімін нығайтуға арналған идеялар мен жоспарларды сипаттады, сонымен қатар Жаңа әлемде жеңіп өтуге тиіс болатын қиындықтарды Мысырдан шығу оқиғасымен салыстырды. Уағызда колонистердің ұмтылуы тиіс идеалдарды бейнелеу үшін "Тау үстіндегі қала" деген әйгілі сөз тіркесі қолданылды, соның салдарынан "барлық адамдардың көзі бізге қараған" делінді. Сондай-ақ, уағызда: "Кез келген уақытта біреулер бай, біреулер кедей, біреулер билік пен мәртебеде жоғары, ал басқалары қарапайым және бағынышты болуы керек" делінді; яғни, барлық қоғамда бай және сәтті адамдар да, кедей және бағынышты адамдар да болады – және екеуі де колония үшін бірдей маңызды, өйткені екеуі де бір қауымдастықтың мүшелері еді. Флот маусым айында Салемге жетті, оны Джон Эндекотт қарсы алды. Уинтроп пен оның орынбасары Томас Дадли Салем аймағының барлық келген отарлаушыларға қолайлы қоныс болуға жеткіліксіз екенін анықтады және олар аймақты зерттеу экспедицияларын бастады. Олар алғашқыда колонияны Чарльзтаунда құруға шешім қабылдады, бірақ ондағы жақсы судың жетіспеуі оларды Шомут түбегіне көшіруге мәжбүр етті, онда олар қазіргі Бостон қаласын құрды. Маусым салыстырмалы түрде кеш болды, сондықтан отарлаушылар жау күштері шабуылдай алатын бір мақсатты ұсынудан аулақ болу үшін жағалау мен Чарльз өзенінің жағасында шашыраңқы елді мекендер құруға шешім қабылдады. Осы елді мекендер Бостон, Кембридж, Роксбери, Дорчестер, Уотертаун, Медфорд және Чарльзтаунға айналды. Колония алғашқы айларында аурумен күресті, 1630 жылы түрлі себептерден 200-ге жуық адамды жоғалтты, соның ішінде Уинтроптың ұлы Генри және осы жағдайларға байланысты көктемде Англияға оралған тағы 80-ге жуық адам. Уинтроп Бостонда үй салды, онда оның өңделетін жері де болды. 1631 жылы оған Мистик өзенінің жағалауында үлкен жер телімі берілді, ол Он дөңгелек ферма деп аталды. Мистик өзенінің арғы жағында Мэтью Крэдокқа тиесілі кеме жасау шебі орналасқан, онда колонияның алғашқы қайықтарының бірі салынды – Уинтроптың "Шығанақтың құт-берекесі". Уинтроп оны Жаңа Англия жағалауында және бойымен сауда және экспресс-кеме ретінде пайдаланды. Колонияның астанасын қайда орналастыру мәселесі Уинтроп пен Дадли арасындағы келіспеушіліктердің біріншісіне себеп болды. Дадли кеңес астана сол жерде орналасады деген келісімге келгеннен кейін Ньютаунда (қазіргі Гарвард алаңы, Кембридж) үйін салдырған. Алайда, Уинтроп Бостон тұрғындары оны сол жерде тұруға шақырғанда, оның орнына Бостонда үй салуға шешім қабылдады. Бұл Дадлиді ренжітті, ал Винтроп Дадлидің үйіндегі шектен тыс сәндік ағаш өрнектерін сынға алғанда олардың қарым-қатынасы нашарлады. Дегенмен, балалары үйленгеннен кейін олар татуласып кеткендей болды. Уинтроп екеуінің Конкорд маңындағы жерді иелену үшін барғанын айтады. Олардың жерлерінің шекарасындағы екі тас "балаларының некесін еске алу үшін" "Екі бауыр" деп аталды. Дадлидің жері Бедфордқа, ал Уинтроптың жері Билерикаға айналды.

Колониялық басқару

Колонияның жарғысында губернатор, вице-губернатор және 18 көмекші судьялар қарастырылған. Осы лауазымдардың барлығы колонияның еркін азаматтарымен жыл сайын сайлануға тиіс болған. Бас соттың алғашқы отырысы сегіз адамнан тұрды. Олар губернатор мен вице-губернаторды жарғыны бұза отырып, көмекшілердің сайлауы керек деп шешті; осы ереже бойынша Уинтроп үш рет губернатор болып сайланды. Бас сот көптеген жаңа қоныс аударғандарды қабылдады, сонымен қатар барлық еркін азаматтардың жергілікті шіркеу мүшелері болуын талап ететін ереже енгізді. 1633 және 1634 жылдары колонияға иммигранттардың көптеп келуіне Пюритандыққа қарсы Уильям Лаудтың Кентербери архиепископы болып тағайындалуы себеп болды. 1634 жылғы сайлауға дайындалып жатқанда, қалалардан келген еркін азаматтардың делегациясы жарғыны көруді талап етті, одан колонияның заң шығару билігі, губернаторды және вице-губернаторды сайлау құқығы еркін азаматтарға тиесілі екенін білді. Уинтроп сайлау мәселесінде келісімге келді, содан кейін сайлау еркін азаматтармен жасырын дауыс беру арқылы жүргізілді, бірақ ол заң шығарудың көптеген еркін азаматтармен жүргізілсе қиын болатынын атап өтті. Келісімге сәйкес, әр қала өз мүдделерін білдіретін екі өкілді бас сотқа жіберді. Қызығы, халықтық сайлауға қарсы болған Томас Дадли 1634 жылғы губернатор сайлауында жеңіске жетті, ал Роджер Ладлоу вице-губернатор болды. Уинтроп бұрынғы сайлаулардан кейін болғандай, судьяларды кешкі асқа шақырды. 1630-жылдардың соңында сот шешімдерінің тәуелсіздігі сот төрешілерінің пікірлерін міндетті түрде қамтитын заңдарды қабылдау туралы талаптарға әкелді. Уинтроп осы қадамдарға қарсылық көрсетіп, оларды жүзеге асыруға бағытталған күш-жігерді тоқтатып, кедергі келтірді. Массачусетс бостандықтарының кодексі 1641 жылы Ричард Беллингхем губернаторлығы кезінде ресми түрде қабылданды. 1684 жылы колониялық жарғыны жоюға себеп болған Массачусетсте қабылданған кейбір заңдар келтірілді. 1640-жылдары судьялар мен көмекшілердің өкілеттігіне қатысты конституциялық мәселелер туындады. Бірде қашып кеткен шошқаға қатысты істе көмекшілер жесір әйелдің адасқан малын ұрлаған саудагердің пайдасына шешім шығарды. Ол бас сотқа шағым түсірді, ол оның пайдасына шешім шығарды. Содан кейін көмекшілер бас соттың шешіміне вето құқығын қолданып, дау тудырды. Уинтроп көмекшілердің тәжірибелі судьялар ретінде бас соттың демократиялық институтын тексеруге қабілетті болуы керектігін айтты, өйткені "көптеген азаматтық елдерде демократия үкімет формаларының ең нашар және ең нашарсысы деп есептеледі". Уинтроп 1645 жылы Джонға жергілікті шешімдерге араласуы және Хингхэм ополчениесіне қатысты іс бойынша ресми айып тағылғанда судьялардың тәуелсіз билігі туралы айыптаулардың ошағына айналды. Бұл іс жаңа қолбасшыны тағайындау туралы дауға негізделген, ал Уинтроп басқаратын судьялар тобы даудың екі жағындағы бірнеше адамды сот отырысын күтіп тұтқынға алды. Хингхемдегі пастор және даудың бір жағындағы бірнеше Хобарттардың бірі болған Питер Хобарт судьялардың өкілеттігіне күдікпен қарап, Уинтропты оның қасақана және тирандық әрекеттері деп сипаттап сынады. Уинтроп соттың алдында айыпталушы ретінде тұрып, мәселені шешті. Ол өзін қорғап, жалғыз әрекет етпегенін, сондай-ақ судьялар сот отырысында жасаған қателіктері үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылмайтынын айтты. Ол сондай-ақ Хингхемдегі даудың судьялардың араласуын қажет ететіндей ауыр болғанын мәлімдеді. Уинтроп ақталып, шағымданушыларға айыппұл салынды. Уинтроптың қатысқан маңызды мәселелердің бірі 1647 жылы болды, онда бас сотқа жергілікті шіркеуге ресми қабылданған еркін азаматтарға дауыс беру құқығын шектеу туралы петиция ұсынылды. Уинтроп және басқа судьялар "барлық нағыз ағылшындарға азаматтық бостандық пен еркіндік бірден берілсін" деген талапты қабылдамады және тіпті петицияға қол қойған бас қол қоюшыларға айыппұл салып, түрмеге қамады. Осы және басқа да мәселелерге байланысты Англиядағы Массачусетс үкіметінен шағымдар жазған Уильям Вассал мен Роберт Чайлд есімді екі қол қоюшы болды.

Діни даулар

1634 және 1635 жылдары Уинтроп көмекші болып қызмет етті, ал қоныстанушылардың келуі алғаш Джон Хейнсті, содан кейін Генри Вейнді губернаторлыққа жеткізді. Хейнс, Вэйн, Энн Хатчинсон, пасторлар Томас Хукер және Джон Уилрайттың бәрі де, Уинтропты қоса алғанда, ертерек келгендердің көзқарастарына қайшы келетін діни не саяси пікірлерді ұстанды. Хатчинсон мен Уилрайт құтқарылу үшін діни заңдарды орындаудың міндетті емес екенін қабылдаған Антиномиандық көзқараспен келісті, ал Уинтроп және басқалары көбірек заңгерлік көзқарасқа сенеді. Бұл діни дау әдетте Антиномиандық дау деп аталады және ол колонияны айтарлықтай бөліп тастады; Уинтроп Антиномиандық сенімдерді өте жағымсыз және қауіпті ересь деп есептеді. 1636 жылдың желтоқсанына қарай дау отаршылдық саясатқа дейін жетті, және Уинтроп екі топтың арасындағы келіспеушілікті азайтуға тырысты. Ол өзінің діни оянуын және қарсы көзқарастарды үйлестіруге бағытталған басқа да теологиялық тұжырымдамаларын жазды. (Бұл құжаттардың қаншалықты тарағаны белгісіз, және олардың барлығы қазірге дейін сақталған жоқ.) 1637 жылғы сайлауда Вэйн барлық лауазымдарынан шеттетілді, ал Дадли губернатор болып сайланды. Дадлидің сайлануы дауды бірден басаңдатқан жоқ. Алдымен Джон Уилрайт, содан кейін Энн Хатчинсон сотқа тартылып, екеуі де колониядан қуылды. Уинтроп олардың жақтастарына қарсы сөйлеуге белсенді қатысты, бірақ Шепард оны тым иілгіш болғаны үшін сынады, Уинтроптың «олардың зұлымдықтары мен алдауын барлық адамдарға көрсетуі керек, содан кейін олар одан әрі бармайды, және өздері құлайды» деп мәлімдеді. Хукер мен Хейнс 1636 және 1637 жылдары Массачусетстен Коннектикут өзеніндегі (Коннектикут колониясының ядросы) жаңа қоныстарға кетті; Вэйн 1637 жылғы сайлаудан кейін Англияға кетті, ол колониялық үкіметті құлату үшін генерал-губернаторлыққа комиссия іздеуі мүмкін екенін білдірді. (Вэйн колонияға ешқашан қайтып оралмады және ағылшын азаматтық соғыстары алдында және оның кезінде Парламентте маңызды тұлға болды; ол Жаңарудан кейін басы кесілді.) 1637 жылғы сайлаудан кейін жалпы сот колонияда тұру қағидаларын жаңартты, бұл ешкімге магистраттардың келісімінсіз жаңа келгендерді үш аптадан артық орналастыруға тыйым салды. Уинтроп бұл ережені қарсылықтарға қарсы қорғады, Массачусетстің «бізге ұқсамайтын адамдарды қабылдаудан бас тартуға» құқығы бар екенін дәлелдеді. Қызығы, бұл саясатқа қарсы шыққандардың кейбірі 1635 жылы Роджер Уильямсты елден қууды жақтаған. Уинтроп пен Уильямс кейінірек хат алмасып, діни айырмашылықтарын талқылады.

Үндістан саясаты

Уинтроптың жергілікті үндістерге деген көзқарасы көбінесе сыпайылық пен дипломатияға негізделген. Ол жергілікті басшылардың бірімен болған алғашқы кездесуін былай сипаттады:

Чикатабот өз басшыларымен және әйелдерімен (сквауларымен) келіп, губернаторға үнді мısырының бір бөшкесін сыйлады. Барлығы тамақтанғаннан кейін, әрқайсысына шағын тостаған сыра және темекі берілді. Ол барлық ер адамдарын мен әйелдерін жіберді (бірақ губернатор жаңбыр мен найзағайға байланысты оларды қалдыруға тырысқан болар еді). Өзі, бір әйел (сквау) және бір басшы түнімен қалды. Ағылшын киімінде болғандықтан, губернатор оны өз дастарқанына отырғызды, онда ол ағылшын сияқты ұстамды мінез-құлық танытты. Ертесі күні кешкі астан кейін үйіне қайтты, губернатор оған ірімшік, бұршақ, кружка және басқа да ұсақ-түйек заттар сыйлады. Колонистер алғашқы жылдары өздері иеленген жерлерге құқық алуға тырысты, сонымен қатар тарихшы Альфред Кейв «вакуумдық домицилий» деп атаған саясатты ұстанды: егер жер қандай да бір активті пайдалануда болмаса, тұрақты тұрақтары, құрылыстары немесе қоршаулары болмаса, оны алуға болады деп есептелді. Бұл сондай-ақ үндістер маусымдық түрде (мысалы, балық аулау немесе аң аулау үшін) пайдаланған, ал қалған уақытта бос тұрған жерлерді талап етуге болатынын білдірді. Альфред Кейвтің сөзіне сүйенсек, Уинтроп «дамыған» халықтардың құқықтары үндістердің құқықтарынан жоғары тұрады деп мәлімдеді. Алайда, колонистер мен үндістер арасындағы мәдени айырмашылықтар мен сауда мәселелері қақтығыстардың болатынын көрсетті, ал Пеквот соғысы колонияның қатысқан алғашқы ірі қақтығысы болды. Уинтроп Джон Эндекотт басшылығымен үнді ауылдарына шабуыл жасау үшін экспедиция жіберу туралы шешім қабылдаған кеңесте отырды. Уинтроптың Уильямспен болған байланысы Уильямсты Нарагансеттерді олардың дәстүрлі жауы болған Пеквоттарға қарсы колонистердің жағына көндіруге ынталандырды. Соғыс 1637 жылы Пеквот тайпасының құрылуымен аяқталды, ал қалғандары басқа тайпаларға таратылды немесе Батыс Индияға жіберілді.

Құлдық және құл саудасы

1636-1638 жылдардағы Пеквот соғысынан кейін көптеген тұтқынға алынған Пеквот жауынгерлері құл ретінде Батыс Үндістанға жіберілді. Уинтроп бір еркек және екі әйел Пеквотты құл ретінде ұстады. 1641 жылы Массачусетс бостандықтарының жарғысы қабылданды, онда құлдыққа қатысты ережелер мен тағы да көптеген мәселелер заңдастырылды. Уинтроп осы кодексті әзірлеген комиссия мүшесі болды, бірақ комиссияның жазбалары сақталмағандықтан оның нақты рөлі белгісіз. С.С. Манегольд Уинтроптың Бостандықтар жарғысына қарсы болғанын, себебі ол заң шығаруға ортақ құқық тәсілін жақтады деп жазады.

Сауда және дипломатия

Англиядағы шиеленістердің күшеюі азаматтық соғысқа әкеп соқты, бұл колонияларға келіп жатқан адамдар мен жабдықтың санының айтарлықтай азаюына себеп болды. Осының салдарынан отаршылар ағылшын және ағылшын емес басқа колониялармен сауда мен байланысты кеңейте бастады. Бұл оларға Барбадостағы басқа пуритандармен, мақтаның көзімен және көршілес француз колониясы Акадиямен сауда жасауға мүмкіндік берді. Француз Акадиясы қазіргі Мэн штатының шығыс жартысын, сондай-ақ Нью-Брансуик және Нова-Скотияны қамтыды. Ол бәсекелес әкімшілер арасындағы шағын азаматтық соғысқа тартылды; ағылшын отаршылары 1642 жылы Шарль де Сен-Этьен де ла Турмен сауда-саттық бастады, ал оның қарсыласы Шарль де Мену д'Ольней Бостон саудагерлерін де ла Турдың территориясынан алшақтатуға ескертті. 1643 жылдың маусым айында де ла Тур Бостонға келіп, д'Ольнейдің шабуылдарына қарсы әскери көмек сұрады. Губернатор Винтроп ресми көмек көрсетуден бас тартты, бірақ де ла Турға колониядан еріктілерді әскери қызметке алуға рұқсат берді. Бұл шешімге, ең алдымен, географиялық жағынан дауға ең жақын орналасқан Эссекс округінің судьялары наразылық білдірді. Джон Эндекотт, әсіресе, Винтроптың француздарға колонияның қорғанысын көруге мүмкіндік бергенін айтып, сынады. Акадиялық дау ақырында д'Ольнейдің жеңісімен аяқталды. 1646 жылы Винтроп тағы да губернаторлық лауазымда отырғанда, д'Ольней Бостонға келіп, ағылшын еріктілерінің салдарынан келген зиянды өтеуді талап етті. Винтроп француз губернаторына бұрын ағылшын капері сыйлаған седан креслосын сыйға беріп, оны жұбатты.

Мүлік және отбасы

Уинтроп колониялық үкіметтегі міндеттеріне қоса, ірі мүлік иесі болды. Ол Он Хилл фермасына, сондай-ақ Билерика қаласына, Бостон портындағы Губернатор аралына (қазіргі Логан халықаралық әуежайы) және Наррагансет шығанағындағы Пруденс аралына иелік етті. Ол Уильям Пиншонмен серіктесіп, "Блессинг оф Бэй" кемесін пайдалана отырып, тері саудасымен айналысты. Губернатор аралы оның құрметіне аталған және 1808 жылға дейін Уинтроп отбасының меншігінде болды, содан кейін Форт Уинтроп құрылысы үшін сатып алынды. Он Хилл фермасы Уинтроптың тиісті бақылаудың жоқтығынан зардап шекті. Ферма басқарушысы күмәнді қаржылық мәмілелер жасады, бұл Уинтроп үшін ақша дағдарысын тудырды. Колония оған жалақысын төлеуге талап етті (ол бұрын оны қабылдаудан бас тартқан болатын), сондай-ақ ресми міндеттерін орындаған кездегі шығыстарын өтеді. Оған қолдау көрсету үшін жеке жарналар шамамен 500 фунт стерлинг жинады, ал колония оның әйеліне жер учаскесін сыйлады. Оның әйелі Маргарет 1631 жылы "Лион" кемесінің екінші сапарында келді, бірақ олардың кішкентай қызы Анна сапар барысында қайтыс болды. Маргарет 1647 жылдың 14 маусымында қайтыс болғанға дейін Уинтроптар тағы екі балаға ие болды. Уинтроп 1647 жылдың 20 желтоқсанынан кейін және 1648 жылы туған жалғыз баласына дейін төртінші әйелі Марта Рейнсбороға үйленді. Ол Томас Койтмордың жесірі және Томас және Уильям Рейнборудың қарындасы болды. Уинтроп 1649 жылдың 26 наурызында табиғи себептерден қайтыс болды және қазіргі Бостон қаласындағы Король шіркеуінің зираттарында жерленген. Оның артында әйелі Марта және бес ұлы қалды.

Жазулары мен мұрасы

Уинтроп сирек жариялаған және оның әдеби еңбегі өз заманында толыққанды бағаланбаса да, ол өмірін тарихи оқиғалар мен діни құбылыстарды жазбаға түсіруге арнады. Оның әдебиет әлеміне сіңірген ең маңызды үлесі – «Христиандық қайырымдылық үлгісі» (1630) және «Жаңа Англия тарихы» (1630–1649, сондай-ақ «Джон Уинтроптың күнделігі» деп белгілі) еңбектері болды, олар 18-ші ғасырдың соңына дейін жарияланбады.

Мәсіхшілердің сүйіспеншілігінің үлгісі

Джон Уинтроп 1630 жылы Солтүстік Америкаға өту алдында немесе жолда жүргенде "Христиандық қайырымдылықтың үлгісі" деген атпен белгілі болған уағызын жазды және оқыды. Бұл уағыз отаршылардың Құдаймен арнайы келісім жасап, қасиетті қоғам құруға тырысқандарының сипаттамасы болды. Ол отаршылдарды "бір-бірінің жүктерін көтеруге" және өздерін "Махаббатпен байланысқан Мәсіх денесі" деп қарауға шақырды. Отаршылдар Англия шіркеуінен де қатаң діни талаптарды ұстануға және үлгілі мемлекет құруды мақсат етуге тиіс екенін айтты. Егер олар солай істесе, Құдай "бізді мақтау мен даңққа ие етеді, сонда адамдар болашақ плантациялар туралы: Раб оны Жаңа Англия сияқты етсін" дейді. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, бұл сөз айтылған кезде Джон Коттонның қоштасу уағызына қарағанда көп назар аударуға ие болған жоқ. Сонымен қатар, Уинтроп ешқандай жаңа маңызды идеяларды ұсынбады, тек кеңінен таралған пуритандық сенімдерді қайталады. Бұл жұмыс он тоғызыншы ғасырға дейін жарияланбады, бірақ одан бұрын қолжазба түрінде белгілі болып, таратылды.

Жаңа Англияның тарихы

Уинтроп өмірі мен тәжірибелерін күнделік түрінде сақтады, Атлантика арқылы жасаған саяхатынан бастап Массачусетс штатындағы уақытына дейін, бастапқыда үш дәптерге жазылған. Оның есебі 1630 және 1640 жылдардағы Массачусетс тарихының «негізгі көзі» ретінде мойндалды. Алғашқы екі дәптерді 1790 жылы Ноа Вебстер жариялады. Үшінші дәптер ұзақ уақыт бойы жоғалған деп есептелді, бірақ 1816 жылы қайта табылды, ал толық күнделіктер 1825 және 1826 жылдары Джеймс Савидж жариялады – «1630 жылдан 1649 жылға дейінгі Жаңа Англия тарихы». Джон Уинтроп, эск., Массачусетс шығанағының колониясының бірінші губернаторы. Оның түпнұсқа қолжазбаларынан. Екінші дәптер 1825 жылы Савидж кеңсесінде болған өртте жойылды; қалған екі том қазір Массачусетс тарихи қоғамына тиесілі. Ричард Данн мен Лаэтиция Йендл 1996 жылы күнделіктердің қазіргі заманғы көшірмесін жасады, онда сақталған томдардың жаңа талдауы және Савидждің екінші дәптердің көшірмесі біріктірілді. Күнделік мұхитты кезіп өткен күннің дерлік күнделікті баяны ретінде басталды. Уақыт өте келе, ол жазбаларды сирек жасай бастады және көбірек кеңейтілген түрде жазды, сондықтан 1640 жылдары еңбек тарих сипатын ала бастады. Уинтроп негізінен жеке өмірбаяны туралы жазды: Англиядан жасаған саяхаты, 1631 жылы әйелі мен балаларының колонияға келгені және 1632 жылы ұлының дүниеге келгені. Ол сондай-ақ Массачусетс шығанағының колониясының мәні және сол кездегі барлық маңызды оқиғалар туралы терең ойлар жазды. Оның алғашқы күнделік жазбаларының көпшілігі әдеби мақсатта емес, тек Жаңа Англияның ерте өмірін бақылауға арналған еді. Бірте-бірте оның жазбаларының фокусы жеке бақылауларынан кеңірек рухани идеологияларға және саяси мәселелерге қатысты ішкі көзқарастарға ауысты.

Басқа жұмыстар

Уинтроптың ең алғашқы жарияланымдарының бірі, шамасы, «Оның Әміршілігінің адал поддандыларының Кішіпейіл сұранышы» (Лондон, 1630) болды, онда эмигранттардың Англиядан физикалық түрде бөлінуі қорғалды және олардың Англия Короні мен Англия Шіркеуіне адалдығы расталды. Бұл еңбек 1696 жылы Джошуа Скоттоудың «МАССАЧУСЕТС: немесе Жаңа Англияның алғашқы қоныстандырушылары, олардың осы жерге келуінің мақсаты мен жолы және ондағы тұруы: бірнеше хаттарда» атты жинағында қайта жарияланды. Уинтроп өзінің атақты еңбектерінен өзге, көптеген жарияланған және жарияланбаған жазбалар жазды. Англияда тұрғанда, ол «Experiencia» деп аталатын жеке діни күнделігінде «тәжірибенің дұрыстығына» деген сенімін білдірді. Ол 1607 және 1637 жылдар аралығында осы күнделікке үзіліспен, түрлі жазбаларды, Күнделіктен өзгеше стиль мен мазмұнда жазды. Өмірінің кейінгі кезеңінде ол «Антиномиандардың, фамилисттер мен либертиндердің өрлеуі, билік етуі және құлдырауы туралы қысқаша хабарлама» жазды, ол Жаңа Англия шіркеулеріне зиян келтірді, және 1636 және 1637 жылдардағы Энн Хатчинсон және басқаларға қатысты Антиномиандық дауды сипаттады. Бұл еңбек алғаш рет 1644 жылы Лондонда жарық көрді. Оның жарияланған кезде шіркеу басқаруының мәні туралы көп пікірталас болды, және Вестминстердің діни ассамблеясы жақында жұмысын бастады. Конгрегациялизмді қолдаушылар оның ұсынған дәлелдерін кітаптың құндылығын, ал қарсыластары оның кемшіліктерін дәлелдейтін нәрсе деп қарады. Кейбір басылымдарында оны Генри Вэйннің қарсыластары бейімдеді, ол талқылаудағы жетекші тәуелсіз саяси лидер болған еді. Вэйннің қарсыластары «Тәуелсіздіктің мойнына төзімділікті байлап, екі күресіп жатқан монстрды бір қапқа тығып, оларды теңіз түбіне батыруға» тырысты. Оның өмірбаянын жазған Фрэнсис Бремердің айтуынша, Уинтроптың жазбалары басқа пуритандардың жазбаларына ұқсас болды, «олар оқиғалардағы құдайдың жолын анықтауға және Жаңа Англиялықтар өздерінің ойнауға шақырылған рөлін ақтауға жасалған әрекеттер болды». Уинтроп 1645 жылдың шілде айында Бас сот алдында сөз сөйлегенде, екі түрлі бостандық бар екенін айтты: адамның қалағанын істеудің табиғи бостандығы, «жақсы да, жаман да», ол осы бостандықты шектеу керек деп санайтын; және жақсылық жасаудың азаматтық бостандығы. Уинтроп азаматтық бостандықтың «биліктің дұрыс мақсаты» екеніне сенді, яғни үкіметтің міндеті – халқының мүддесін ойлау және жалпы әл-ауқатты жақсартудың орнына әділдікті қамтамасыз ету. Ол бұл көзқарасын іс-әрекеттерімен қолдады, мысалы, үй шаруашылығының басшыларынан балалары мен қызметшілерінің дұрыс білім алуын қамтамасыз етуді және мұғалімдерді мемлекеттік қаражаттан қолдауды талап ететін заңдарды қабылдады. Көптеген қазіргі заманғы саясаткерлер, Джон Ф. Кеннеди, Рональд Рейган, Майкл Дукакис және Сара Пейлин сияқты түрлі адамдар өз сөздерінде Уинтроптың жазбаларына сілтеме жасайды. Рейган Уинтропты «ертедегі "Бостандық адамы" деп сипаттады, ол бостандық іздеп Америкаға келген. Уинтроп – Катарина Седжвиктің 1827 жылы жарық көрген «Hope Leslie» романының басты кейіпкері. Ол сондай-ақ Натаниел Хоторнның «Қызыл әріп» кітабында «Министрдің сергек болуы» деп аталатын тарауда қысқаша пайда болады. Бүгінде Уинтроптың ұрпақтарының саны мыңдаған. Оның ұлы Джон Сейбрук колониясының алғашқы губернаторы болды, ал оның отбасының кейінгі ұрпақтары 19 ғасырға дейін Жаңа Англия саясатында белсенді рөл атқара берді. ХХ ғасыр ұрпақтарының ішінде Массачусетс штатының бұрынғы АҚШ сенаторы және бұрынғы мемлекеттік хатшы Джон Керри, педагог Чарльз Уильям Элиот және «Даунтон Абби» сериалын жасаған Джулиан Феллоуз бар. Массачусетс штатының Уинтроп және Мэн штатының Уинтроп қалалары оның құрметіне аталған. Гарвард университетіндегі Уинтроп үйі мен Боудоин колледжіндегі Уинтроп залы оның және оның ұрпағы Джон Уинтроптың құрметіне аталған, ол қысқа мерзімге Гарвард университетінің президенті болған. Ол сондай-ақ Бостонның (қала орталығы және Чарльстаунда), Кембридж және Бруклиндегі алаңдардың атауымен аталады. Бостонның Уотер-стриттегі Уинтроп ғимараты оның үйлерінің бірінің орнында салынған және қаланың алғашқы көкжиектерінің бірі болып табылады. Нью-Йорк штатының Минеола қаласындағы NYU Langone ауруханасы 1986 жылдан бері Уинтроп ауруханасы деп аталады, ол Уинтроптың ұрпағы, зейнеткер инвестициялық банкир, аурухананың ұзақ жылдар бойы қолдаушысы және еріктісі Роберт Уинтроптың есімімен аталған. Ричард Грингоның жасаған Уинтроптың мүсіні – Вашингтондағы Капитолийдегі Ұлттық мүсіндер залы жинағындағы Массачусетс штатының екі мүсінінің бірі. Уинтроптың қайтысы мен жерлеуінен кейін көп ұзамай, ертедегі американдық ақын Бенджамин Томпсон Уинтроптың құрметіне жерлеу құрметіне арналған өлең жазды, ол 1676 жылы оның «Жаңа Англияның көз жастары» атты еңбегінде жарияланды. Бұл өлең сол жылы Бостонда таратылған жеке парақ түрінде де жарық көрді.