АҚШ, Монтанадағы Flathead көлі: ежелгі мұздық көлдің қалдығы, таза суы, Kerr бөгеті және электр энергиясы өндірісі. Сали́ш және Кутенай тайпаларының меншігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монтана штатындағы көл, АҚШ. Бұл көл – ежелгі, алып мұздық бөгет көлінің қалдығы, соңғы мұз аралық дәуірдегі Миссула көлі. Флэтхед көлі – Флэтхед өзенінің бағытындағы табиғи көл. Ол 1930 жылы Полсон шығанағындағы Керр бөгетімен тоғанысқан, көл деңгейі сәл көтерілді; бөгет электр энергиясын өндіреді. 2015 жылдан бері су электр станциясы Біріккен Салиш және Кутенай тайпаларына тиесілі және олар басқарып келеді. Бұл көл, мөлшері мен түріне қарай, халқы бар әлемдегі ең таза көлдердің бірі.
Lake in Montana, United States
The lake is a remnant of the ancient, massive glacial dammed lake, Lake Missoula of the era of the last interglacial. Flathead Lake is a natural lake along the mainline of the Flathead River. It was dammed in 1930 by Kerr Dam at its outlet on Polson Bay, slightly raising the lake level; the dam generates electricity. The hydroelectric has been owned and operated by the Confederated Salish and Kootenai Tribes since 2015. It is one of the cleanest lakes in the populated world for its size and type.
География
Монтана штатының солтүстік-батыс бұрышында, Калиспеллден оңтүстікке қарай 7 миль (11 км) жерде орналасқан, оның ұзындығы шамамен 30 миль (48 км) және ені 16 миль (26 км), 197 шаршы миль (510 км²) аумақты қамтиды. Ол Миннесотаның Милле Лакс көлінің шамамен бірдей мөлшерде, бірақ Ред-Лейктен кішірек. Бұл Сан-Франциско шығанағының (негізгі шығанақтың) жартысына жуық аумағы. Ол Тахо көлінен беткі ауданы бойынша үлкен, бірақ Тахо көлінің тереңдігіне байланысты көлемі жағынан әлдеқайда кіші. Flathead көлінің ең терең жері 370.7 фут (113 м), ал орташа тереңдігі 164.7 фут (50 м). Бұл Flathead көлін Сары теңіздің немесе Парсы шығанағының орташа тереңдігінен терең етеді. Flathead көлі Монтананың көркіне толы аймағында, Глейшер ұлттық паркінен оңтүстік-батысқа қарай 30 миль (48 км) жерде орналасқан және оның иілген жағалауымен өтетін екі көрнекті тас жолмен шектеледі. Батысында АҚШ 93-ші тас жолы, ал шығысында 35-ші тас жолы орналасқан. Көлдің шығыс жағалауы Миссия тауларымен, батысы Салиш тауларымен шектеседі. Флэтхед аңғары Флэтхед өзенінің мұздық бөгетімен қалыптасқан және солтүстікке және ішкі аймаққа арналған ерекше жұмсақ климатты сақтайды; Тынық мұхиты батысқа қарай шамамен 400 миль (644 км) қашықтықта орналасқан. Жұмсақ климат шығыс жағалауда вишня бақшаларын, ал батыс жағалауда шарап өндіруге арналған жүзімдіктерді өсіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, көлдің маңында алма, алмұрт және слива бақтары, сондай-ақ көкөністер, шөп, бал, балабақша ағаштары, шырша, шөп және бидай өндірісі бар. Көлдің пішіні дұрыс емес жағалауға ие және оннан астам кішкентай аралдар 5.5 шаршы миль (14 км²) аумақты алып жатыр. Жабайы жылқы аралы – ең үлкені, ал Мелита аралы Flathead көліндегі аралдардың бірі, батыс жағалаудан шамамен жарты миль қашықтықта орналасқан. Мелитаның ең биік нүктесі су деңгейінен 24 метр биіктікте. Ең жақын жер – Уолстад Лэндинг (бір жарым миль қашықтықта), 93-ші тас жолдан 15 минуттық жерде орналасқан. Арал Американың Бойскауттар Монтана Кеңесіне тиесілі, және Мелита аралы лагері орналасқан, сонымен қатар басқа да шаралар үшін пайдаланылады; Монтана Кеңесі жүргізетін орманды қалпына келтіру жобасы бар. Сондай-ақ, америкалықтар қорғаған аққалпақ бүркіт қоры да бар. Бойскауттар аралды 1940 жылдары пайдалана бастады.
Located in the northwest corner of the state of Montana, 7 mile (11 km) south of Kalispell, it is approximately 30 mile (48 km) long and 16 mile (26 km) wide, covering 197 square miles (510 km2). It is a similar size as Minnesota's Mille Lacs Lake, but smaller than Red Lake. It is about half the area of San Francisco Bay (main bay). It is larger in surface area than Lake Tahoe, but it is much smaller in volume due to Tahoe's depth. Flathead Lake has a maximum depth of 370.7 feet (113 m), and an average of 164.7 feet (50 m). This makes Flathead Lake deeper than the average depths of the Yellow Sea or the Persian Gulf. Flathead Lake is in a scenic part of Montana, 30 mile (48 km) southwest of Glacier National Park and is flanked by two scenic highways, which wind along its curving shoreline. On the west side is U. S. Route 93, and on the east, is Route 35. The lake is bordered on its eastern shore by the Mission Mountains and on the west by the Salish Mountains. The Flathead valley was formed by the glacial damming of the Flathead River and sustains a remarkably mild climate for a region located this far north and inland; the Pacific Ocean is almost 400 mile (644 km) to the west. The mild climate allows for cherry orchards on the east shore and vineyards for wine production on the west shore. There are also apple, pear and plum orchards around the lake as well as vegetables, hay, honey, nursery tree, Christmas tree, sod/turf, and wheat production bordering or near the lake. The lake has an irregularly shaped shoreline and a dozen small islands cover 5.5 square miles (14 km2). Wild Horse Island is the largest at Melita Island is a island on Flathead Lake, located about one half mile off the west lakeshore. At its highest point Melita is 80 feet (24 m) above water level. The closest access is from Walstad Landing (one and a half miles), a state maintained landing off Highway 93, approximately 15 minutes north of Polson. The island is owned by the Montana Council of the Boy Scouts of America, and is home to Camp Melita Island, and is used and for other activities; there is a project for woodland rehabilitation run by the Montana Council. There is also a bald eagle reserve which is protected by the Native Americans. Boy Scouts began using the island in the 1940s.
Геология
Флэтхед көлі Роки тауларының ойысының оңтүстік жағында орналасқан. Роки тауларымен бірге қалыптасқан бұл ойыс, тік, тар аңғар түрінде солтүстікке қарай Оңтүстік Юконға дейін созылып, Колумбия өзенінің бастауын қамтиды. Соңғы мұз дәуірінде бұл ойыс зор мұздықпен толып жатқан. Мұздық оңтүстікке қарай жылжығанда, осы ойысты қазып жасады. Қазіргі Монтана штатындағы Полсон қаласының жанындағы Полсон моренасы, соңғы мұз дәуірінде мұздықтың ең оңтүстікке жеткен жерін көрсетеді, демек, мұздықтың соңғы моренасының орны болып табылады. Полсон моренасының үлкен өлшемі, мұздықтың көп жылдар бойы осы жерде тоқтағанын және содан кейін шегінгенін көрсетеді. Климат жылына бастағанда, Миссия аңғарындағы мұздықтың бір бөлігі негізгі массасынан гөрі баяурақ шегінді, бұл көл алабының шөгінділермен толуына кедері келтірді. Ақырында, мұз да еріп, моренаның артында көл пайда болды. Су осы мореналық бөгеттің үстіне жеткенде, оның ішінде арна ойылды. Көптеген мореналық бөгеттелген көлдер судың толығымен моренаны кесіп өтуіне байланысты тез сарқылады. Флэтхед көлі сақталды, себебі Полсон моренасының астындағы тау жынысы моренаның толығымен кесілуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан еріген су толығымен ағып кетпеді. Флэтхед көлінен ең төменгі ағыс деңгейлерін Федералдық Энергияны Реттеу Комиссиясы (FERC) белгілейді, бұл деңгейлер су тасқынының қаупін басқару, электр энергиясын өндіру талаптары және өзен жүйелеріндегі су өмірін қолдау үшін қажетті биологиялық талаптарға негізделген. Көл Флатхед өзенінің Оңтүстік саласындағы Аштық Жылқы Бөгетінен төмен орналасқан. Аштық Жылқы Бөгеті, Қайта Орналастыру Бюросы тарапынан пайдалы ағыс жағдайларын қамтамасыз ету және Колумбия өзенінің сағасына және Тынық мұхитына көшіп бара жатқан жас балықтардың қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету үшін басқарылады. Колумбия өзенінің Техникалық Басқару Тобы, федералдық бөгеттерді басқаратын агенттіктерге операциялық ұсынымдар береді. Төрт штаттың, бес федералдық агенттіктің және алты тайпалық ұлттың өкілдерінен құралған бұл топ, балық пен жабайы табиғатты жүйелік пайдалардан жоғары қояды. Колумбия өзені жүйесінде Конгресс бекіткен мақсаттарға жұмыс істеуі тиіс 14 жоба бар.
Flathead Lake lies at the southern end of a geological feature called the Rocky Mountain Trench. The trench, which formed with the Rocky Mountains, extends north into the southern Yukon as a straight, steep valley, which also holds the headwaters of the Columbia River. During the last ice age this trench was filled by an enormous glacier. As the glacier moved southward it carved out the trench. The Polson Moraine, near present day Polson, Montana, marks the southernmost extent of the glacier during the last ice age and thus is the site of the glacier's terminal moraine. The large size of the Polson Moraine indicates that the glacier stalled here for many years before retreating. As the climate warmed, a portion of the glacier in the Mission Valley receded more slowly than the main body, which kept the lake basin from being filled with sediment. Eventually this ice also melted, forming a lake behind the moraine. Once the water reached the top of this moraine dam, it began to cut a channel through it. Most moraine dammed lakes drain quickly because water cuts entirely through the moraine. Flathead Lake remained because a bedrock hill buried underneath the Polson Moraine prevented the moraine from being completely cut through so the meltwater never completely drained. Minimum outflow levels from Flathead Lake are designated by the Federal Energy Regulatory Commission (FERC) and are based on flood risk management, power generation requirements, and biological needs to support aquatic life in river systems. The lake is downstream of Hungry Horse Dam on the South Fork Flathead River. The Hungry Horse Dam is managed by the Bureau of Reclamation to provide beneficial flow conditions and to provide safe passage for migrating juvenile fish to reach the Columbia River Estuary and the Pacific Ocean. The Columbia River Technical Management Team makes operational recommendations to the agencies that control federal dams. Made up of representatives from four states, five federal agencies and six tribal nations, it prioritizes fish and wildlife above other system benefits. The Columbia River system has 14 projects that must be operated to meet congressionally authorized purposes.
Тарих
Бұрын "Салиш көлі" деп белгілі болған бұл су айдыны Салиш тайпасының атымен аталды. Дэвид Томпсон сияқты ерте еуропалық саяхатшылар, американдық жергілікті халықтың қол тілінің дұрыс түсінілмеуінен оларды "Flathead Indians" деп атаған. 1855 жылы АҚШ Хеллгейт шартын жасады, осы арқылы Флэтхед тайпасының пайдалануы үшін ғана Флэтхед қорығын бөліп, Флэтхед көлінің көп бөлігін қамтыды. 2023 жылғы жазда су деңгейі қалыптыдан төмен болды.
Once known as "Salish Lake", this body of water was named for the Salish Indians. Early European explorers, like David Thompson, called them the Flathead Indians because of a misinterpretation of early Native American sign language. In 1855 the United States (US) made the Treaty of Hellgate, by which it set aside the Flathead Reservation solely for use of the Flathead, encompassing an area including much of Flathead Lake. The summer of 2023 saw abnormally low water levels.