Кіріспе

Чешир, Англиядағы бұрынғы Корольдік әуе күштері базасы

Корольдік әуе күштері Хьютон паркі (ағылш. Royal Air Force Hooton Park), немесе жай ғана RAF Hooton Park, Виррал түбегінде, Чеширде орналасқан, бұрынғы Корольдік әуе күштері станциясы. Ол алғаш рет 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста ұшқыштарды даярлау үшін әуе аэродромы ретінде салынған. 1930 жылдардың басында/ортасында ол Мерсисайд аймағына жоспарланған рейстерді қамтамасыз ететін екі әуежайдың (Ливерпуль Спекемен бірге) бірі болды. Хьютон паркі 610 (Честер округі) эскадрильясының және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 611 (Батыс Ланкашир) және 663 (Аэроразведка) эскадрильяларының үйі болды. 1917 жылы салынған үш Белфаст фермасы ангары сақталған, бірақ Корольдік көмекші әуе күштері таратылғаннан кейін 1957 жылы әуежай жабылды. Жерді Vauxhall Motors сатып алып, сол жерде Vauxhall Ellesmere Port зауытын салды, ол бүгінде Vauxhall Astra машиналарын шығарады. Әуежай алаңының қалған шағын бөлігі қазір Hooton Park Trust қорына тиесілі және олар басқарады. Ангарларда сондай-ақ Griffin Trust қоры және "Aeroplane Collection" атты ұшақтарды сақтау қоғамы орналасқан. Ескі әуежайдың тағы бір бөлігі, соның ішінде ескі асфальтталған ұшу-қону жолағының бір бөлігі, периметрлік жол және Meteor реактивтік истребительдерін тұраққа қоюға пайдаланылған алаң The Naylor Trust қорының меншігінде қалды. Осы жерде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған B1 ангары да бар.

Сайттың фондық көрінісі

1070 жылы Жеңімпаз Уильям Хутон жерлерін Адам де Альдитлиге берді. Көп ұзағаннан кейін, олар бірнеше неке арқылы Стенли отбасының меншігіне өтті. Босворт шайқасынан кейін Хутон жаңа зал мен Ланкаширдегі алғашқы Дерби лордына ие болды. 1488 жылы екінші, жартылай ағаштан салынған зал тұрғызылды. Үшінші, итальян стиліндегі зал шамамен 1778 жылы салынды, бірақ 1850 жылы Стенли отбасының құмар ойындарына байланысты қарыздарын өтеу үшін сатылды. Зал мен оған жапсарлас жерді Ливерпульдің бай банкирі, Нейлор мырза 82 мың гинеяға сатып алды. Ол оған тағы 50 мың гинея жұмсады, соның нәтижесінде 100 фут биіктіктегі мұнара, өнер галереясы және кеңінен жабдықталған асхана салынды. Ол сонымен қатар жарыс жолы, поло алаңы, қасқырларға арналған орын, жылқы шаруашылығы және алғашқы әйелінің естелігі үшін Чильдер Торнтондағы шіркеу салдырды. Оның яхтасы Мерси өзеніне тоқтатылған, бірақ 1890 жылдары Манчестер кеме каналының салынуы оның өзенге қатынауын қиындатты, сондықтан ол Нотингемширдегі өзге мүлкіне көшті. Салық төлеуден жалтарғандықтан, залдың барлық мүлігі мен қызметкерлері шығарылып тасталды, бірақ шаруашылық жұмысы жалғасты, ал жарыс жолы мен поло алаңы қолданыста болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылғы 4 тамызда соғыс жарияланды, ал Хутон Парк жарыс жолы шамамен он күннен кейін соңғы рет қолданылды. Британ әскери министрлігі кейіннен осы жерді әскерді оқыту алаңы ретінде пайдалану үшін иелігіне алды. Ғимарат штаб-пәтерге, ауруханаға және офицерлер клубына айналды. Лорд Дерби алғашқы «Палс» полктерін жинады, ал Хутон Король Ливерпуль мылтықтарының 18-ші батальонының оқу алаңына айналды. Олар Францияға аттанып, 1916 жылғы 1 шілдеде Сомма шайқасына қатысты. Әскери министрлік бір және үш еселік ұшақ ангарларын салды, олар 1917 жылы аяқталды. Бұл ангарлар ерекше торапты ағаш шатыр құрылысына – «Белфаст фермаларына» ие болды, олар бастапқыда Белфаст кеме құрылысшылықтарында кең жұмыс алаңдарын жабу үшін қолданылған және төмен құнмен беріктік қамтамасыз еткен. Содан кейін Хутон Парк No.4 оқу-жаттығу станциясына айналды. Францияда өте қажет болған истребитель эскадрильяларын құру үшін Корольдік ұшу корпусы Sopwith Scouts, Sopwith Dolphins және Avro 504 ұшақтарын пайдаланды. Оқу барысында апатқа ұшыраған кейбір ұшқыштар жақын маңдағы Истхемдегі жергілікті шіркеу маңына жерленді. Хутон Паркте көптеген американдық және канадалық ұшқыштар да оқытылды. 1918 жылғы 1 сәуірде Корольдік ұшу корпусы Корольдік теңіз әуе күштерімен бірігіп, Корольдік әуе күштерін құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде, 37 ұшақ RAF Sealand-қа көшірілді және RAF Hooton Park жабылды. Келесі жылдары әуежай қайтадан шаруашылық жеріне айналды. Ангарлар бос тұрды, ал ғимарат әскери пайдаланудан соншалықты зақымданғандықтан, оны қайта құру мүмкіндігі ретінде сатты және кейіннен бұзды (бірақ жарыс жолы мен поло алаңы сақталды).

Азаматтық авиация соғыстар арасында

Әуеайлақ жерін авиацияға құмар Г.Х. Доусон сатып алды. 1927 жылдың жазында Ливерпуль корпорациясы өзінің азаматтық апталығы аясында Хутон қаласында әуе шеруін өткізді. Бұл шара үлкен табысқа ие болғандықтан, Ливерпуль және аймақтық әуе клубы құрылды. Доусон жаңа клубқа әуеайлағын пайдалануға ақы төлеу шартымен рұқсат берді. Тек он екі айдың ішінде клуб елдегі ең сәтті клубтардың біріне айналды және Бартон мен Вудфорд әуежайларымен бірге Англияның солтүстігіндегі авиацияның маңызды орталықтарының бірі болды. Үш жыл бойы әуеайлақ Мерсисайд әуежайы қызметін атқарды. Доусон екі бұрынғы RAF инженерлік офицерін Хутон қаласында компания ашуға көндірді: Николас Компер, оның Comper Aircraft Company компаниясы Comper Swift бір қозғалтқышты спорттық монопланын жобалап, құрастырды; және Дуглас Побжой, ол Pobjoy радиалды қозғалтқыштарын жобалап, өндірді. Доусон қаржылық қиындықтарға тап болып, 1933 жылы қайтыс болды. Сол жылы Ливерпуль корпорациясы Мерси өзенінен өтетін Спик әуежайын өздерінің тұрақты әуежайы ретінде ашты. Ұшқыштар клубы кейін арзан ангарлар мен клуб үйі үшін онда көшті. 1933 жылдың наурыз айында Компер өзінің компаниясын Хестон әуежайына көшірді. 1934 жылы Уильям Феттис 'Фрэнк' Дэвисон (1899–1949) және оның ұшқыш-инженер әйелі Элси Джой Мунц (1910–1940) Хутон әуежайын сатып алды. Олар Хутон қаласында Utility Airways деген өздерінің компаниясын құрды, ол ойын-саяхаттарды, әуе таксилерін және қысқа қашықтыққа жүзе тасымалдауды ұсынды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, әуеайлақ әскери мақсаттарға қайтарылды және Дэвисонның барлық ұшақтары ескі Хутон жарыс жолының трибунасының астында сақталды, онда олар басқа бірнеше ұшақтармен бірге, барлығы 19 ұшақ, кездейсоқ өрт салдарынан жойылды, бұл оқиға көбінесе "Хутон паркінің үлкен өрті" деп аталады. 1940 жылдың 8 шілдесінде болған оқиға. Побжой Кент қаласындағы Рочестерде Short Brothers компаниясында жұмыс істеуге кетті, бірақ 1946 жылы әуедегі соқтығысу кезінде қаза тапты. Осы қиындықтарға қарамастан, Хутон маңызды әуеайлақ болып қала берді, көптеген жеке меншік иелері мен бірнеше шағын әуе компаниялары одан әрі қызметін жалғастырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1935 жылы бұрынғы ұшқыш және жер инженері, бұрын Алан Кобхамның Flying Circus-та қанатта жүргіш және әуедегі трапеция шебері ретінде жұмыс істеген Мартин Херн, Martin Hearn Ltd. компаниясын құрды. Ол бірнеше механиктерді жұмысқа алып, әуежайды пайдаланып ұшақтарды күтіп жөндеу жұмыстарын ұйымдастырды. 1936 жылы Hooton Park әуежайында No. 610 (Честер округі) қосымша әуе күштері эскадрильясы құрылды. Көптеген ұшқыштар біліктілік алу үшін жеке ұшу сабақтарын алды. Бір кісі: «Мен ешқашан бір уақытта бір жерде соншама көп Rolls Royce көлігін көрген емеспін» деді, бұл ұшқыштардың әдеттегі әлеуметтік жағдайының көрсеткіші. Алғашқыда эскадрилья Hawker Hind және Hawker Hart бомбалаушы ұшақтарымен, сондай-ақ Avro Tutor оқу-жаттығу ұшақтарымен жабдықталған бомбалаушы эскадрильясы болды. 1939 жылы эскадрилья бірнеше Fairey Battle ұшақтарын, содан кейін Supermarine Spitfire I ұшақтарымен ауыстырылған Hawker Hurricane ұшақтарының тобын қабылдады. 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда эскадрилья жұмылдырылып, RAF Wittering әуежайына жіберілді. Кейіннен 610 эскадрильясы RAF Biggin Hill әуежайына көшірілді, онда Ұлыбритания шайқасына қатысып, осы шайқастағы ең табысты жойғыш эскадрильялардың бірі атанды. Соғыс аяқталған кезде 610 эскадрильясы 132 жау ұшағын және 50 ұшқыш бомбасын жойды. Оның бір ұшқышы (сержант Рей Хамлин) бір күні бес жау ұшағын жойды. 1945 жылдың ақпанында тағы бір 610 эскадрильясының ұшқышы (F/Lt Тони Газ) Spitfire XIV ұшағымен Германия үстінде Messerschmitt Me 262 реактивтік бомбалаушы-жойғыш ұшағын жойды. Осы кезде Мартин Херн Ұшақ өндірісі министрлігінен көптеген Avro Anson және кейіннен de Havilland Mosquito жойғыш-бомбалаушы ұшақтарын жөндеуге келісімшарт алды. No. 7 Ұшақ құрастыру бөлімшесі ретінде компанияның жұмысына Мерси портына кемемен жеткізілген АҚШ-та жасалған ұшақтардың әртүрлі түрлерін құрастыру да кірді. Ұшақтардың арасында North American Mustang, Lockheed P-38 Lightning және Republic P-47 Thunderbolt жойғыштары, сондай-ақ Douglas Boston және Канадада жасалған Handley Page Hampden бомбалаушылары, North American Harvard оқу-жаттығу ұшақтары болды. Соғыстың соңында RAF қолданған алғашқы Sikorsky тікұшақтары да Hooton әуежайында құрастырылып, сынақтан өтті. Соғыс жылдарында Hooton мыңдаған ұшақтарды құрастырып, жөндеуден өткізді. 1939 және 1940 жылдары RAF жағалау командасы Avro Anson, de Havilland Tiger Moth және de Havilland Hornet Moth ұшақтарымен суасты қайықтарына қарсы патрульдер жүргізді. No. 11 радиомектеп және No. 1 жалпы барлау мектебі әуежайдан ұшып шықты. 1941 жылы шөптік әуежай 6000 футтық бетонды ұшу-қону жолағымен жабдықталды, ол сол кезде Еуропадағы ең ұзын жолақтардың бірі болды. Ұшақтар пайдасыз болған кезде, олар елдің түкпір-түкпірінен Hooton әуежайындағы No. 100 қосалқы сақтау орынына жоюға жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы Мартин Херннің жұмысын азайтты. Компания содан кейін бейбіт уақытта жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Осы мақсатта автобустар жөнделді, бронеавтомобильдер күрделі жөндеуден өтті және Slingsby компаниясымен келісімшарт бойынша 70-ке жуық планер жасалды.

Соғыстан кейінгі операциялар

1947 жылы Martin Hearn Ltd компаниясы Aero Engineering and Marine (Merseyside) деп қайта аталды, ал Мартин Хирн енді оған қатысы болмады. Мартин Хирн Лили Белчермен серіктестік құрып, әуежайдың солтүстік-батыс бұрышына іргелес орналасқан Glider Club-ты 25 жыл бойы сәтті және танымал қонақ үй ретінде басқарды. Инженерлік компания 1955 жылға дейін жұмыс істеді, соңғы кезде RAF және RCAF үшін Canadair Sabre реактивтік истребительдеріне техникалық қызмет көрсетті. Wing Commander 'Wilbur' Wright Hooton-да ұшу мектебін ашты, ал кейіннен әуежайдың солтүстік жағынан желкендеу клубы жұмыс істеді. Желкендеу клубы 1986 жылға дейін жергілікті тамақтану және ойын-сауық орны ретінде сақталды. 1946 жылы No. 610 эскадрильясы Корольдік көмекші әуе күштері Еуропа театрларында Spitfire ұшақтарымен батыл шайқасқаннан кейін Hooton Park-ке оралды. 1949 жылы No. 663 (AOP) эскадрильясы Hooton Park-те Auster бақылау ұшақтарын пайдалана отырып қайта құрылды. 1951 жылы No. 610 эскадрильясы Meteor екі реактивтік истребителін алды, ал No. 611 эскадрильясы (Батыс Ланкашир) Вудвейлден көшіп, осы типтегі ұшақтарға қажетті ұзын Hooton ұшу-қону жолағын пайдалануға мүмкіндік алды. Үш эскадрилья R. Aux. AF бөлімшелері ретінде әуежайдан 1957 жылдың наурыз айында барлық көмекші ұшу эскадрильялары таратылғанға дейін жұмыс істеді. Осы кезде станция жабылды және RAF Hooton Park-та барлық ұшулар тоқтатылды.

RAF-тің жабылуынан кейін

Әуеайлақтың жабылуы Хутон Парк тарихының соңы болған жоқ – ол 1977 жылға дейін солтүстіктегі ең ірі ауыл шаруашылығы көрмесінің (Чешир көрмесі) орнына айналды, ал ұшу-қону жолақтары Shell Research компаниясы жоғары жылдамдықта автомобильдерді сынау үшін бұрынғысынша пайдаланылды. 1960 жылы Vauxhall Motors компаниясы жердің бір бөлігін Ellesmere Port қаласында көлік құралын өндіру зауытын салу үшін сатып алды – конвейерден шыққан алғашқы автомобиль Vauxhall Viva болды.

Хутон паркінің қоры

1986 жылдың жазында Хутон есіктерін екі күнге ашып, "Wheels 86 Transport Extravaganza" көрмесін қабылдады. Бұл шара өте табысты болғандықтан, тағы төрт "Wheels Show" (1988, 1992, 1994 және 1996) ұйымдастырылды. Осы іс-шараларға 80 000-нан астам адам қатысты, ал түскен табыстың мыңдаған фунт стерлингі қайырымдылық қорларына аударылды. 1957 жылдан бері алғаш рет ұшу-қону жолақтары қолданылды. Көрермендерді Harrier ұшақтарының көрсетілімі қуантты, ал бірнеше сәтте алдыңғы қатарлы авиациялық технология осы пионерлік авиациялық орынға құрмет көрсетті. 1980 жылдардың басында осы шараларды ұйымдастырған төрт адамнан тұратын топ, үш тарихи Бірінші дүниежүзілік соғыс ангарларын сақтап қалу үшін жергілікті билік органдарына жүгінді. 1985 жылы English Heritage үш ангарға II санаттағы ескерткіш мәртебесін берді, себебі олар Белфаст конструкциясын қолданатын үш екі бөлімді ангардың сирек тобы еді. 1980 жылдардың соңында осы төрт адамнан тұратын топ "Гриффин Траст" деп аталатын одақ құрды, ал "Воксхолл Моторс" оларға екі ангарды минималды жалдауға берді. Үшінші ангар "Воксхолл" автокөліктеріне қызмет көрсету үшін пайдаланыла берді. Көптеген жұмыстардан кейін ғимараттар жақсартудан өтті. Ғимараттарды жөндеуге және күтіп ұстауға капитал жинауға жасалған көптеген әрекеттерге қарамастан, "Гриффин Траст" ешқандай маңызды гранттық қаржыландыру ала алмады. 2000 жылдың 9 қазанында "Hooton Park Trust" үш Бірінші дүниежүзілік соғыс ұшақ ангарын, қосалқы үй-жайларын және "Hooton Park" жерін иеленді. Бұл сату "Hooton Park Trust" пен "Vauxhall Motors" арасындағы он екі айлық қарқынды келіссөздердің нәтижесінде аяқталды. Бұл келіссөздер "Vauxhall Motor" компаниясының 1998 жылдың қыркүйегінде жергілікті жоспарлау органына (Ellesmere Port and Neston Borough Council) ангарларды бұзуға рұқсат беру туралы берген өтінішіне жауап ретінде басталды. Бұл авиация әуесқойлары мен жергілікті тұрғындардың үлкен наразылығын тудырды, олар әскери және азаматтық авиацияның дамуындағы рөлі үшін ғимараттарды сақтап қалуға бейілді болды. Науқанға сонымен қатар орынның архитектуралық құндылығына қызығушылық танытқан адамдар да қолдау көрсетті. "Vauxhall Motors" және оның бас компаниясы "General Motors" "Hooton Park Trust" өкілдерімен кездесті. Траст автокөлік алып компаниясын мұралық активтің құндылығына көндірді, ал осының игілігі ретінде еркін иелік "Hooton Park Trust" қолына берілді. Автокөлік алып компаниясы жоспарланған мемлекеттік қаржыландыруға қолдау көрсету үшін және Трасттың алғашқы үш жылдық жұмысына көмектесу үшін маңызды қаржылық көмек көрсетті. 1998 жылы English Heritage Ұлыбританиядағы әскери авиациялық орындарды тақырыптық тұрғыдан қарастырды. Бұл қарастыруда "Hooton Park" II* (екі жұлдызды) санатына көтеру ұсынылды. Белфаст конструкциялы ангарлар өте сирек кездесетін болғандықтан, "Hooton Park" үш екі бөлімді ангардың бастапқы қосалқы ғимараттарымен байланысты ерекше жағдайда болды. 2003 жылдың наурыз айында II* (екі жұлдызды) санаты берілді және ғимарат иесінің атынан жұмыс істейтін инженер-консультанттар апаттық жөндеу жоспарын жасады. "Hooton Park Trust" English Heritage, Heritage Lottery Fund және WREN (қоқыс полигоны салығынан түсетін қаражат) ұйымдарынан бастапқы гранттар алды, ал ангарларды және қосалқы үй-жайларды қалпына келтіру жұмыстары 2007 жылдың қыркүйегінде басталуы тиіс еді. Сол кезде ангарлардың бірінің шатыры құлап, оның болашағына қауіп төнді. Орынның бір бөлігі әлі де жұртшылыққа ашық, ал Траст "Hooton Park" тарихымен қызығушылық танытқан топтар мен жеке тұлғаларға экскурсиялар ұсынады. 2022 жылы "Hooton Park Trust" B16 Оңтүстік ангарында ауқымды жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін ай сайынғы ашық есік күндерін қайта іске қосты. Ангарда қазір "TAC", "Chester No 4" трамвайын қалпына келтіру жобасы орналасқан және онда көне ұшақтардың, велосипедтердің және көлік құралдарының әсерлі коллекциясы бар. Ангарда сонымен қатар "CH 21 Home Guard WW II Living History Group" тобы орналасқан, олар "NAAFI" стиліндегі кафе ұйымдастырып, халыққа екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі ангарлардың тарихын көрсететін шаралар өткізеді.

Аэродромның сақталған нысандары

Негізгі ұшу-қону жолағының бір бөлігі, такси жолы және алқаппен бірге, Найлор Трастына тиесілі әуежайдың батыс жағында сақталған. 2011 жылы жекеменшік "Евростар" жеңіл ұшағы осы ұшу-қону жолағына қонды да, кейін ұшып кетті. Жанындағы, Екінші дүниежүзілік соғыста соңғы рет "Метеор" реактивтік истребительдерін күтуге пайдаланылған үлкен ангар қазір өнеркәсіптік мақсатта қолданылуда.

Карт-тур

2007 жылдың қаңтар айында Hooton Park картинг трассасы 12 айлық құрылыс жұмысынан кейін ашылды. Трасса Автоспорт қауымдастығымен ресми түрде лицензияланған және жарыстар әр айдың екінші жексенбісінде өткізіледі. Жарыстарды Чешир Картинг клубы ұйымдастырады. Ашылғаннан бері трасса Солтүстік-Батыс аймағындағы картингшілердің арасында танымал болып келеді және бірнеше маңызды жарыстарға, соның ішінде 2007 жылдың қазан айында өткен Motors TV UK Karting Challenge турнирінің соңғы кезеңіне төңкерілді. Трасса 2009 жылдың тамызында NKRA Grande Finals жарысын қабылдауға дайын.

Ellesmere Port Model Boat Club (Элсемер портты үлгілік қайық клубы)

2017 жылы Ellesmere Port Model Boat Club-қа желкенді кемелерге арналған көл салу үшін шағын жер учаскесі берілді. Бұл жер клуб мүшелерімен күтіліп, сақталатын болса ғана берілді. 2018 жылы ағаштардан қиылып, шөп шабылып, қоқыстар тазартылды. Содан кейін бұл жерге шағын тоған салынды. Бұл тоған өрт кезінде қосымша су көзі ретінде де қызмет етеді. Клуб болашақта да Хутон жерінде қалуды жоспарлап отыр.

CH 21 Үй күзетшілерінің тірі тарих тобы

CH 21 – бұл 1944 жылы таратылғанға дейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет еткен Истхэм және Бромбороу үй күзетшілерінің қайта жандануы. CH 21-дің міндеттерінің бір бөлігі RAF базасының шекарасын патрульдеу болды. Қазіргі таңда топ Хутон Паркінде тұрғын ретінде бекініп орналасқан.