Кіріспе

Америкалық автор және өнертапқыш Аманда Теодосия Джонс (19 қазан 1835 – 31 наурыз 1914) – американдық автор және өнертапқыш, ең белгілісі – «Джонс әдісі» деп аталатын вакуумдық консервілеу әдісін ойлап тапқанымен танымал. Джонс пуритан, гугенот, квакер және методист ата-бабаларының ұрпағы болды. Оның аталары Америка революциясының патриоттарының қатарында болды. Ол Азамат соғысы кезінде көптеген соғыс өлеңдерін жазды, олар басқа өлеңдермен бірге кітап түрінде жарық көрді. Бірнеше жыл бойы денсаулығының нашарлауы оған әдеби еңбегін жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Оның кейбір өлеңдері Scribner's Magazine журналында, ал қалғандары Century, Our Continent және басқа журналдарда жарияланды. Ол «Далалық идиллия және басқа өлеңдер» атты өлеңдер жинағын шығарды. Ол Чикаго қаласында, Иллинойс штатында тұрды.

Ерте өмір және білім

Джонс 1835 жылы 19 қазанда Нью-Йорк штатының Ист-Блумфилд қаласында Генри мен Мэри Алма (Мотт) Джонстың төртінші баласы ретінде дүниеге келді. Ол Нью-Йорктегі Ист-Блумфилд және Блэк-Рок аудандарының мектептерінде оқыды; Нью-Йорктегі Ист-Аврора академиясында мұғалімдерді даярлау курсын бітірді және он бес жасында сабақ беруге кірісті. 1859 жылы ол туберкулезге шалдықты және бір жарым жылдан астам уақыт бойы аурудан емделді. Аурудың алғашқы кезеңін жеңгенімен, Джонс толыққанды сауығып кетпеді және денсаулығындағы ұзақ мерзімді проблемаларды шешу үшін санаторийлерде емделді және дәстүрлі емес медицина тәсілдерін қолданды.

Спиритизмнің ықпалы

Томас Диктің еңбектері мен спиритизм қозғалысының ықпалымен Джонс 1854 жылы спиритизмге кешті және өзін медиум деп есептеді. 1869 жылы рухтар оны сол жерде болуын қалап отыр деген сеніммен Чикагоға көшіп, «Батыс ауылдық шаруашылығы», «Ғалам», «Ішкі әлем» және «Жарқын жақтары» сияқты бірнеше мерзімді басылымдарда жазды.

Патенттер мен өнертабыстар 1872 1880

Чикагода редактор болып жұмыс істеген кезінде Джонс Джонтаун Эндрюс есімді дәрігермен танысты. Ол көбінесе «махаббат өлімнен күшті» деген қағида бойынша дәстүрден тыс емдеу әдістерін қолдаушы және тәжірибелі маман ретінде танымал болды. Джонс руханилыққа деген қызығушылығы мен білімі арқасында Эндрюстің медицинаға қатысты көзқарастарына ынталанды және туберкулезбен күрескеннен кейін денсаулығын жақсарту үшін оның көмегіне жүгінді. Бес жыл бойы Эндрюс Джонсқа ауа ванналары арқылы ем жасады, ол емделушінің қысылған ауаға толы резервуарда белгілі бір уақыт өткізуінен тұратын. Джонс әдісі жеміс-жидектер мен көкөністерді жеңіл сироп, жеміс шырыны немесе сумен толтырылған құтыларға 120°F (54°C) ішкі температураға дейін бумен қыздыруды, құтыдан ауаны шығарып, бактериялардың өсуіне себеп болатын оттегіден тамақты қорғайтын герметикалық жабысқа келтіруді қамтиды. Джонстың өнертабысы тағамды пісірмей сақтауға мүмкіндік берді, соның арқасында маусым соңында жаңа жеміс-жидектер мен көкөністерді тамашалауға болады. Оның өнертабысы шыны ыдыс пен вакуумдық тығынның арқасында тамақты сақтауды жеңілдетті, бұл үйдегі адамдарға оңай қол жетімді етті. 1873 жылдың 3 маусымында Кули жемістерді сақтауға арналған аппаратқа патент алды және оны Джонсқа берді. Сол күні Кули мен Джонсқа бірлесіп екінші патент берілді, ал тағы екі патент Джонсқа ғана берілді. Ол рухтардың кеңесімен, 1880 жылы патент алған май шамдағышын да ойлап тапты. Алайда, оның өнертабыстарына негізделген бизнесті құруға жасаған тырысыс сәтсіз аяқталды, сондықтан ол 1882 жылы «Далалық идиллия» (A Prairie Idyll) атты кітабын жариялап, жазуға қайта оралды. Бір деректемеде (Стенли, күз – Сілтемелер тізімін қараңыз) Джонсқа «Дайын ашылатын қалайы банкаға» патент болғаны айтылады, бірақ бұл аталған патентке қатысты жалғыз, расталмаған мәлімет. Джонс консервілеу процесін ойлап тапқаннан кейін және «Әйелдердің консервілеу және сақтау компаниясын» сатқаннан кейін, ол өнертабысын жалғастырып, май шамдағышына, бірнеше клапан түрлеріне және қалайы банка ашқышының бір түріне ие болды, соның нәтижесінде ол барлығы алты патент алды. 1893 жылы бұл кәсіпорны сәтсіз аяқталғаннан кейін ол Чикагодан Канзас штатының Джункшн-Сити қаласына, екі әпкесі тұратын жерге көшіп кетті. Кәсіпорын алғашқы жылы айтарлықтай пайда тапты, бұл одан да көп пайда күтетін инвесторларды тартты. Бір топ инвесторлар консервілеу бизнесін сатып алды, Джонстың компанияны өз еркімен сатқан-сатпағаны туралы дау туды. 1904 жылы олар көмір мен мұнайды егжей-тегжейлі салыстырған 489 беттік есеп жариялады. Джонсты «Инженер: Бу машиналарына арналған журналмен біріктірілген» (Engineer: With which is Incorporated Steam Engineering) журналы үшін техникалық шолу жазуға шақырды. Оның некрологында 1904 және 1905 жылдары жарияланған төрт мақаласы үшін оған жомарт сыйақы төленгені айтылады. СҰЙЫҚ ОТЫН МӘСЕЛЕСІ – II (Vol 41 – 1904 – 855–856 беттер). Ол 1912–13 жылдарғы «Америкада кімнің кім екені» (Who's Who in America) және 1914–15 жылдарғы «Америкадағы әйелдер кімнің кім екені» (Woman's Who's Who in America) тізімдеріне енді.

Шығармалары

1854 жылы алғашқы өлеңі Синциннатидегі «Әйелдер қоймасы» журналында жарияланғаннан кейін ол оқытудан бас тартты. 1861 жылы ол «Улах және басқа өлеңдер» жинағын, ал 1867 жылы екінші өлеңдер кітабы «Өлеңдер» атты есіммен жарық көрді. 1859 жылдан бері туберкулезге шалдыққаннан кейін денсаулығы нашарлаған болатын; «Өлеңдер» кітабы жарықтанғаннан кейін ол бір жыл бойы Висконсин штатындағы жесір анасының үйінде емделіп, күш жинады.

Синсинати баспаларының әйелдер қоймасы

1855 және 1864 жылдар аралығында Джонс «Ladies Repository» журналында жиі жариялаған. Бұл өлеңдер, сондай-ақ 1894 жылы «Overland Monthly» және «Out West» журналдарында жарияланған өлеңдері Мичиган университетінің «Making of America Journals» цифрлық кітапханасында қолжетімді. «Ескі жылдың өлімі» Томы: 15, Басылым: 12, 1855 ж., 736-бет. «Жанның музыкасы» Томы: 15, Басылым: 11, 1855 ж., 678-бет. «Құдай бар» Томы: 15, Басылым: 4, 1855 ж., 242-бет. «Көріністер» Томы: 15, Басылым: 10, 1855 ж., 616-бет. «Арман елі» Томы: 16, Басылым: 8, 1856 ж. тамыз, 458-бет. «Глен Элгин» Томы: 16, Басылым: 7, 1856 ж. шілде, 424-бет. «Менің рухымның қобызы» Томы: 16, Басылым: 9, 1856 ж. қыркүйек, 544-бет. «Бала – Қыз – Ана» Томы: 16, Басылым: 3, 1856 ж. наурыз, 155-бет. «Солтүстіктің сұлулығы» Томы: 16, Басылым: 4, 1856 ж. сәуір, 217-бет. «Өмірдің күресі» Томы: 17, Басылым: 1, 1857 ж. қаңтар, 3-бет. «Біздің достарымыздың қабірі» Томы: 17, Басылым: 8, 1857 ж. тамыз, 453-бет. «Дұға және мадақтау» Томы: 17, Басылым: 2, 1857 ж. ақпан, 71-бет. «Күміс кесе» Томы: 17, Басылым: 11, 1857 ж. қараша, 684-бет. «Сынақ және жеткізу – Хабаршы» Томы: 17, Басылым: 6, 1857 ж. маусым, 340-бет. «Кім жүректі біледі?» Томы: 17, Басылым: 4, 1857 ж. сәуір, 199-бет. «Жасырынбастық» Томы: 18, Басылым: 11, 1858 ж. қараша, 652-бет. «Шұбатың жапырақтары» Томы: 18, Басылым: 1, 1858 ж. қаңтар, 32-бет. «Тыныштық» Томы: 18, Басылым: 5, 1858 ж. мамыр, 260-бет. «Көктемгі желдер» Томы: 18, Басылым: 4, 1858 ж. сәуір, 208-бет. «Жүректің гүлдер тілі» Томы: 18, Басылым: 7, 1858 ж. шілде, 410-бет. «Қанның құны» Томы: 18, Басылым: 8, 1858 ж. тамыз, 476-бет. «Әлем» Томы: 18, Басылым: 11, 1858 ж. қараша, 663-бет. «Қуанышты күндер» Томы: 19, Басылым: 3, 1859 ж. наурыз, 133-бет. «Жұмақ» Томы: 19, Басылым: 2, 1859 ж. ақпан, 96-бет. «Шындықтың билігі» Томы: 19, Басылым: 5, 1859 ж. мамыр, 262-бет. «Өмірдің ағысы» Томы: 19, Басылым: 6, 1859 ж. маусым, 352-бет. «Сырт көкегі» Томы: 19, Басылым: 11, 1859 ж. қараша, 667-бет. «Мейірімділік» Томы: 22, Басылым: 1, 1862 ж. қаңтар, 34-бет. «Күн мен түн» Томы: 22, Басылым: 8, 1862 ж. тамыз, 498-бет. «Соңғы естеліктер» Томы: 22, Басылым: 12, 1862 ж. желтоқсан, 739-бет. «Оңтүстік жел» Томы: 22, Басылым: 10, 1862 ж. қазан, 628-бет. «Морта, Тағдырдың көрінісі» Томы: 23, Басылым: 3, 1863 ж. наурыз, 180-бет. «Колумбияның арфасы» Томы: 23, Басылым: 1, 1863 ж. қаңтар, 36-бет. «Өмірдің қызметі» Томы: 23, Басылым: 2, 1863 ж. ақпан, 96-бет. «Кемшіліктерді іздеуші сен» Томы: 23, Басылым: 8, 1863 ж. тамыз, 490-бет. «Менің шаттығым» Томы: 24, Басылым: 9, 1864 ж. қыркүйек, 533-бет. «Гавай» «Overland Monthly» және «Out West» журналы. / Томы: 24, Басылым: 139, 1894 ж. шілде, 44-бет.