Кіріспе

Матай 1:6 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының алтыншы аяты. Бұл аят Исаның заңды әкесі Жүсіптің руының тізімі келтірілген бөлігінің бір бөлігі болып табылады.

Талдау

Бұл жол шежіренің үштен бірін аяқтайды, Ыбырайымның ұрпақтарынан Яһуда патшаларының тізіміне өтуді көрсетеді. Бұл өзгеріс «Дәуіт патша» деп айтылуымен белгіленеді. Роберт Гандри «Дәуіт патша» сөз тіркесінің Ескі өсиеттегі әдеттегі тіл екенін, оның «Иса патша» үшін үлгі ретінде көрсету әрекеті деп санайды. Эллисон шежіренің құрамын түсінудің кілті – «гематрия» деп аталатын тәсіл екенін, онда «есімдер сандық мәнге ие» (қ.б.). «Дәуіт» есімі иврит тілінде үш әріптен тұрады, олардың сандық мәні он төртке тең: d + w + d = 4 + 6 + 4. Сондықтан Дәуіт есімі тізімде он төртінші болып келеді, оған «патша» атағы беріледі, ал «Дәуіт» шежіренің басында да, соңында да кездеседі, демек «Дәуіт» – құрылымдық кілт екенін тұжырымдауға болады.

Лұқа 3-нің және Матайдың шежірелері осы жерде айырмашылыққа ие. Бұрын Ыбырайымнан Дәуітке дейінгі тізімдер бірдей болған. Матай Сүлейменге дейін жалғасады, ал Лұқа Дәуіттің аз белгілі ұлы Натанға сілтеме жасайды. Бұл айырмашылықтың бір түсіндірмесі – Лұқаның шежіресі Жүсіптің емес, Мәриямның әкесі Еліге қатысты. Гандри Лұқа Жүсіптің биологиялық ата-тегін жазса, Матай Исаның еврей халқының басшысы ретіндегі алдыңғыларын тізімдегенін айтады. Уильям Олбрайт пен К. Манн төрт әйелдің есімі өткенде әйелдердің маңызды рөлін көрсету үшін және Исаның анасы Мәриямды осы танымал тұлғалармен теңестіру үшін айтылған деген кең таралған теорияны қолдайды. Реймонд Браун бұл әйелдердің қосылуы Құдайдың көбінесе әйелдер арқылы жұмыс істейтінін және оның іс-әрекеттері әдеттегі нормаларға сәйкес келмейтінін көрсету үшін екенін айтады. Эми Джилл Левин сияқты феминист ғалымдар әйелдердің еркектер басым шежіреге қосылуы әйелдердің маңызды рөл атқаратынын және еркектер ұрпағының ұзақ тізімінің патриархалдық хабарын жоққа шығаратынын көрсетеді деген пікірді қолдайды. Роберт Гандри төртіншісінің де беделі күмәнді екенін, олардың шежіреге қосылуын яһуди тарихындағы ұлы басшылардың Иса сияқты ар-ұятсыз тегі бар екенін көрсету әрекеті ретінде қарастырады, бірақ Харольф Фаулер келіспейді, Матайдың авторы Мәриямды ешқандай жағдайда жезөкшелер мен адалсыздық жасағандармен байланыстырмайды дейді.