Кіріспе

Британдық Колумбиядағы қала, Канада. Йель – Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы қала. Ол Фрейзер каньонының алтын асыру кезінде маңызға ие болды. Фрейзер өзенінің жағасында орналасқан, ол Британдық Колумбия жағалауы мен Британдық Колумбия материгінің ішкі аймақтары арасындағы шекара деп есептеледі. Қаланың солтүстігінде Фрейзер каньоны басталады, және бұл жерден өзенмен жүру қиын. Фрейзерде Чилливактан бастап, тіпті Хоуптан да жоғары, Йельдің оңтүстігінде су ағысы күшті. Дегенмен, жақсы капитан мен су деңгейі жағдайы болғанда, бу кемелері Йельге жете алатын, ал қалада портолық өмір, сондай-ақ түрлі барлар, мейрамханалар, қонақүйлер, салондар және басқа да қызметтер болды. Алтын асыру дәуірінде халық саны шамамен 15 000-ға жеткен. Көбінесе, 5 000 – 8 000 адам тұрды. Осы көрсеткіш 1858 жылғы Фрейзер каньоны соғысы кезінде каньонды эвакуациялау кезінде тіркелді. Бүгінгі күні халықтың көп бөлігі – өзін-өзі басқаратын Йель тайпасының мүшелері. Жергілікті емес кәсіпкерлікке бірнеше дүкендер, мейрамханалар, бірнеше мотельдер және басқа да қызметтер, сондай-ақ жанармай құю станциясы, автокөлік жөндеу және құтқару қызметтері кіреді. Қаланың жалғыз жанармай құю станциясы 2021 немесе 2022 жылы, ал дүкені 2023 жылдың желтоқсанында жабылды. Йель аймағы Фрейзер өзенінде саяхаттаушы компаниялар үшін ең төменгі бағыт болып табылады; олардың бірнешеуінде қала маңындағы жағалауда кемпингтер мен жабдықтар бар. "Барлық қасиеттілер" енді кемпинг және хостел болып табылады. Алтын асыру дәуірінен Йельден көп нәрсе қалған жоқ, себебі порттар көп бұрын жойылды. Темір жол 1880 жылдары бұрынғы жағалау қаласының басты көшесімен салынды. Йель мұражайы ескі Фронт-стритте, темір жолдың жанында орналасқан. Оның жанында Британдық Колумбиядағы ең көне шіркеулердің бірі – қасиетті Иоанн Илаһи шіркеуі орналасқан. Қаланың өзіне тән табиғи ландшафты бар. Әр жазда тарихи қайта жаңғырту тобы Йельге Ричард Клемент Мудидің басшылығымен МакГоуэн соғысында қызмет еткен Корольдік инженерлерді құрметтеу үшін келеді. Олар сондай-ақ Карибу вагон жолында (кейін Трансканада тас жолы ретінде жақсартылды) және Дуглас Лиллоет жолында жұмыс істеді. Бұл адамдар алтын асырудан бастап 1870 жылдардың соңына дейін Йель өмірінің маңызды бөлігі болды.

Тарих

Қала 1848 жылы Гудзон Бэй компаниясымен Овид Аллардтың басқаруында Форт Йель болып құрылды, ол жаңа бекеттің тағайындалған басқарушысы болды және оны өзінің жоғары лауазымдағы адамы Джеймс Мюррей Йельдің құрметіне атады, ол сол кездегі Колумбия округінің бас инспекторы еді. Фрейзер каньонының алтын асырудың қақпасы болған шағын кезеңінде, ол Чикагоның батысында және Сан-Францисконың солтүстігіндегі ең ірі қала ретінде танымал болды. Сондай-ақ, ол «Британ Колумбиясындағы ең нашар елді мекен» және «нағыз Содом мен Гоморра» сияқты лақаптарға ие болды, олар оның әдепсіздік, зорлық-зомбылық және тәртіпсіздік ошағы екенін көрсетеді. Йель алтын асыру кезеңіндегі маңызды оқиғаларда үлкен рөл атқарды, бұл аймақтағы британдық билікке АҚШ-тың қосылу қаупін тудырды: Фрейзер каньоны соғысы және МакГоуэн соғысы. Губернатор бірінші дағдарыс кезінде Йельге келді, ал екінші дағдарыс кезінде үкімет шенеуніктері Мэтью Бейли Бегби, Чартрес Брю және Ричард Клемент Муди американдық шахтерлермен сөйлесіп, жағдайды бақылауға алды. Бұл аласапырандықтар материктегі Корольдіктің билігіне қауіп төндірді (немесе материктік колония құрылғанға дейін «Жаңа Каледония» деп аталды). (Жаңа Каледония көбінесе қазіргі Принс-Джорджтан солтүстік-батысқа қарайғы терілік ауданға қатысты). Йель өзенмен жүрудің басты орталығы болғандықтан, Карибу вагон жолының басталуы үшін ең қолайлы орын болды, себебі Йель мен Фрейзердің аузына жақын елді мекендер арасында пайдалануға жарамды жолдар болған жоқ. 1860-шы жылдардың басында салынған Карибу жолы Йельден Литон, Эшкрофт және Кеснел арқылы Баркервиллге дейін созылды. 1870-ші жылдардың басында Нью-Вестминстерден өтетін жол салынды, ол өзеннің оң жағында Йель жолы болып белгіленді. Бұрын ол Grand Trunk Road деп, ал 21-ғасырда Old Yale Road деп аталды; ол Суррейден Эбботсфорд және Чилливак арқылы (қазір толыққанды «автожол» емес болса да) сақталған. Өзеннің солтүстік жағындағы оның әріптесі Дьюдни магистралі, ол 1880 жылдары теміржол құрылысы басталғанға дейін сол кезеңде салынды. Бұл жол Миссион-Ситидің шығысында орналасқан Дьюдниге ғана созылды. Карибу жолының транзиттік пункті ретіндегі ерекше рөлінің арқасында Йель алтын асырудан кейін тағы жиырма жыл бойы гүлденді. Халық саны азайғанмен, ол алтын қалашығында өскендей беделділік пен мәдениетті сақтап қалды. Бұл ертедегі провинциялық жоғары қоғамға Жаңа Вестминстер және алыс Баркервилл сияқты таныс болды. Канадалық Тынық мұхиты теміржолының құрылысы кезінде құрылыс тікелей ауыл арқылы өтті, өзен жағасындағы жазық жерге салынды. Ол қаланың ескі сауда орталығын және қала өмірінің жағалаумен байланысын жойды. Йель Нью-Вестминстерге және Гастаунға (кейін Ванкувер деп аталды) Бэррард шығанағындағы саяхатқа ыңғайлы болғандықтан, ол американдық теміржол мердігері Эндрю Ондердонктің бас кеңсесі мен резиденциясы болды. Теміржолдың шығындары мен жұмыспен қамтудың арқасында қалада халық саны өсті және жаңа кәсіпорындар ашылды. Йель және жақын орналасқан Эмори Сити, Хилл Бар маңында, алтын асыру басталған жерде, сондай-ақ Фрейзер каньонының барлық ірі қалалары Ашкрофтке дейін уақытша тұрғындармен және әр түрлі бизнес пен заңдылықпен толы болды. Ванкуверге күніне үш рет теміржол қатынасы 1880-ші жылдардың басында басталды, ал каньондағы құрылыс 1885 жылы аяқталды. Алайда, құрылыс аяқталғаннан кейін, 1890 жылы Йельде халық саны күрт төмендеді және одан кейін де азайды. Күнделікті қайта оралу қызметі Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты. 1886 жылы Ондердонк көшіп кеткенде, ол өзінің мүлкін All Hallows қыздар мектебіне сыйға тартты. Бұл колониядағы негізгі қоғамдық мектептердің бірі болып саналды және 1920-шы жылдарға дейін ондаған жылдар бойы жұмыс істеді. Теміржолдың құрылысы Йель мен Бостон Бар және Литон мен Спенс көпірінің арасында үзілген Карибу вагон жолының бөліктерін жойды. 1922 жылы Cariboo тас жолы салынғанға дейін Йельден солтүстікке қарай жаңа тас жол салынбады, ол ішінара бастапқы вагон жолының сақталған бөліктерін пайдалана отырып салынды және кейіннен Транс-Канада тас жолы болып жаңартылды. Ұзақ жылдар бойы бұл жол ішкі жазық дала мен төменгі материк арасындағы негізгі бағыт болды. 1950 жылдары Карибу тас жолының күрделі жаңартылуынан кейін бірнеше ірі туннельдер салынды, соның арқасында жолдың қиын ескі каньон бөлігі тас жол стандартына жетті (тек атауымен ғана емес), ал Йель сияқты қалалар тағы да өркендеді. 1980 жылдары жылдам Coquihalla тас жолының ашылуымен Йель экономикасы мен халқы төмендеді, өйткені қозғалыс оны айналып өтті.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Йельдегі 118 жеке тұрғын үйдің 86-сында 162 адам тұрады, бұл 2016 жылғы 143 адамнан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адамға шаққанда. Йель тұрғындарының орташа жасы 56,8, ал медианасы 62,4 жас. Бұл Британдық Колумбияның орташа жасы 43,1 және медианасы 42,8 жастан жоғары. Басым тіл – ағылшын тілі, 2021 жылғы санақта француз тілі тіркелмеген. Дегенмен, 15 адам өздерінің ана тілі ретінде үнді-еуропа тілдерін атады (5 әйел украин тілінде, 5 адам неміс тілінде, 5 адам төменгі неміс тілінде, 5 адам итальян тілінде сөйлейді).

Теледидар

Йель тарихи телесериал "Gold Trails and Ghost Towns" 1-ші маусымның 7-ші эпизодында көрсетілді.