Кіріспе

Американдық заңгер және бұрынғы мемлекеттік қызметкер (1967 жылы туған) американдық құқық ғалымы Джон Чоун Ю (유준; 1967 жылғы 10 шілдеде туған) – Оңтүстік Кореяда туған американдық заңгер және бұрынғы мемлекеттік қызметкер. Қазір ол Берклидегі Калифорния университетінің заң профессоры, Эммануэль С. Хеллер атындағы профессор болып қызмет етеді. Ю Джордж Буш әкімшілігінде қызмет еткен кезде атқару билігіне, санкциясыз тыңдауларға және Женева конвенцияларына қатысты құқықтық пікірлерімен танымал болды. Ол сондай-ақ, терроризмге қарсы күресте жазылған даулы "Азаптау туралы меморандумдардың" авторы. Әділет министрлігінің Заң кеңесінде (OLC) Бас прокурордың орынбасары ретінде Ю 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін тұтқындарды азаптаудың заңдық шектерін анықтау мақсатында азаптау туралы меморандумдарды жазды. Ю және OLC-дегі оның ізбасарлары жасаған тергеу жөніндегі құқықтық ұсынымдар 2009 жылы президент Барак Обама тарапынан күштен шығарылды. Кейбір жеке тұлғалар мен ұйымдар Юны түрлі азаптауға және соғыс қылмыстарына қарсы заңдар бойынша тергеуге және соттауға шақырды. Әділет министрлігінің Кәсіби жауапкершілік жөніндегі кеңсесінің баяндамасында Юның суға батырып өлтіру және басқа да "күшейтілген тергеу әдістерін" ақтауы "қасақана кәсіби бұзушылық" болып бағаланды және Юны тәртіптік шаралар үшін штаттық адвокаттар алқасына жіберу ұсынылды. Алайда, 2010 жылы Әділет министрлігінің аға заңгері Дэвид Марголис бұл баяндаманы жоққа шығарды, Ю және меморандумға рұқсат берген Бас прокурордың көмекшісі Джей Байбидің "дұрыс емес шешім қабылдағанын", бірақ бұл жағдайды кәсіби бұзушылық деп тану үшін ведомствода нақты стандарттың жоқ екенін мәлімдеді. Ол 1985 жылы Епископ академиясын бітірді. 1989 жылы Фи Бета Каппаға мүше болып, summa cum laude белгісімен бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Йель заң мектебіне түсті, онда Йель заң журналының мүшесі болды және 1992 жылы J.D. дәрежесін алды.

Ертедегі заңгерлік қызмет

Ю заңгерлік оқуын аяқтағаннан кейін 1992 жылдан 1993 жылға дейін Колумбия округінің апелляциялық сотының судьясы Лоренс Х. Сильберманның, ал 1994 жылдан 1995 жылға дейін АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Кларенс Томасқа көмекші болып жұмыс істеді. 1995-1996 жылдары Сенаттың Әділет комитетінің бас кеңесшісі қызметін атқарды.

Академиялық мансап

1993 жылдан бері Ю Калифорния университетінің Берклидегі құқық мектебінде профессор болып жұмыс істейді, онда ол Эммануэль С. Хеллер атындағы құқық профессоры. Ол президенттік билік және терроризмге қарсы соғыс тақырыбында бірнеше кітап жазды, сондай-ақ ғылыми журналдар мен газеттерде көптеген мақалалар жариялады. Ол Тренто университетіндегі Фулбрайт ерекше оқу орынын иеленді және Амстердам еркін университетінде, Чикаго университетінде және Чепмен университетінің құқық мектебінде қонақ профессор болып кірді. 2003 жылдан бері Ю Вашингтондағы консервативті саясатты зерттеу орталығы – Американдық Кәсіпкерлік институтында қонақ ғалым болып жұмыс істеп келеді. Ол The Philadelphia Inquirer газеті үшін "Қорытынды сөздер" атты ай сайынғы бағана жазды.

Буш әкімшілігі (2001-2003)

Юо 2001 жылдан 2003 жылға дейін Джордж Буш әкімшілігі кезінде Бас прокурор Джон Эшкрофттың Әділет департаментінің Заң кеңесшісі кеңсесінде (OLC) негізгі жұмыстарын атқарды. Юоның президенттік билікке қатысты кең көзқарасы вице-президент Дик Чейни кеңсесімен жақын байланысқа алып келді.

Қиындық туралы ескертулер

Бастапқыда Байби меморандумы деп белгілі болған Ю, соғыс кезіндегі атқару билігінің суға батыру және басқа да азаптау түрлерін рұқсат ететінін мәлімдеді, олар ЦРУ-ға «күшейтілген тексеру әдістері» деп эвфемизммен аталып, берілді. Ю-дің жазбаларында азаптау және американдық хабеас корпус міндеттемелерінің тар шеңбердегі анықтамасы келтірілген. Ю заңдық пікірінде президенттің 1996 жылғы Американың соғыс қылмыстары заңына бағынуға міндетті еместігін айтты. Ю-дің заңдық көзқарасын Буш әкімшілігінің барлық өкілдері де қолдамады. Мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл Женева конвенциясын күштен шығару деп түсінген нәрсеге қарсы күшті наразылық білдірді, ал АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бас кеңесшісі Альберто Мора Ю-дің пікірлерінің «апатты түрде нашар заңдық негіздемесі» және қауіпті экстремизмге қарсы ішкі күрес жүргізді. 2003 жылдың желтоқсанында Ю-дің рұқсат етілген тексеру әдістері туралы меморандумы Джек Голдсмит басқаратын OLC (Заң кеңесі) тарапынан заңдық тұрғыдан негіссіз деп жарияланды. 2003 жылдың 14 наурызында Ю Қорғаныс министрлігінің Бас кеңесшісіне жауап ретінде заңдық пікір жазды, онда федералды заңмен тыйым салынған азаптауды шетелдегі тексерушілер қолдана алатыны туралы қорытынды жасады. Ю 1873 жылғы Модок үнді тұтқындарына қатысты Жоғарғы соттың шешіміне сілтеме жасады, онда Модок үнділері заңды жауынгерлер емес деп шешілді, сондықтан оларды көруге болатын жерде атып тастауға болады, бұл Ауғанстанда ұсталған адамдарды азаптауға болады деген пікірін негіздеу үшін пайдаланды. 2008 жылы ол өзінің рөлін қорғау үшін Өкілдер палатасының Әділет комитеті алдында куәлік беруге шақырылды. Әділет министрлігінің Кәсіби жауапкершілік кеңсесі (OPR) 2004 жылы Ю-дің жұмысын тергей бастады және 2009 жылдың шілдесінде суға батыру және басқа да тексеру әдістерін заңдық тұрғыдан негіздеуіне қатысты сынға толы баяндаманы аяқтады. OPR баяндамасында Ю «Ал-Қаида» күдіктілеріне қатысты суға батыру және басқа да қатал тексеру әдістерін қолдануға рұқсат бергенде «қасақана кәсіби бұзушылыққа» жол бергені айтылды, бірақ оны тәртіптік шаралар үшін штаттық адвокаттар алқасына жіберу туралы ұсынысты Әділет министрлігінің тағы бір жоғары лауазымды заңгері Дэвид Марголис қабылдамады.

Қаулысыз тыңдау

Ю Буш әкімшілігінің санкциясыз тыңдау бағдарламасын құптаған заңгерлік пікірін берді. Бұл түсіндірме, Шетелдік барлауды қадағалау туралы заңға сәйкес, ордерді міндетті түрде алу қағидасын ескермеуге болады деген пікірді негіздеу үшін пайдаланылды. Ол, бағдарламаны сынағандардың соғыс кезінде Президент пен Конгресс арасындағы билік бөлінісін дұрыс түсінбейтінін, себебі соғыс пен қылмыс арасындағы айырмашылықты ұқпайтындықтарын, сондай-ақ "Аль-Каида" сияқты желілік және динамикалық жаудың тудырған жаңа қиындықтарын түсінуге келмейтінін айтты. "АҚШ "Аль-Каида" ұйымымен соғыс жағдайында болғандықтан, Президенттің Бас қолбасшы ретіндегі конституциялық құқығы бар, ол жаудың қызметін санкциясыз қадағалауға құқылы".

Білім беру ғылымдарының ұлттық кеңесі (2020)

2020 жылдың желтоқсан айында президент Дональд Трамп Юны Білім ғылымдарының ұлттық кеңесіне төрт жылдық мерзімге тағайындады, бұл кеңес Білім департаментіне ғылыми зерттеулер және инвестициялар саласында кеңес береді.

Бірыңғай атқарушы теориясы

Юо президенттің соғыс кезінде АҚШ азаматтарын қорғауды басты міндеті деп санайды, сондықтан президенттің тәуелсіз мемлекеттік органдарды бағындыруға және шетелде күш қолдануға толық құқығы бар. Юо Конгрестің президенттің соғыс жүргізу билігіне қатысты бақылауы оның қаржылық билігі арқылы жүзеге асады деп есептейді. Оның сөзіне қарағанда, халықаралық шарттарды, мысалы, Женева конвенцияларын түсіндіруде президентке толық құқық берілген, Конгресс немесе соттар емес, оның өзі түсіндіруге өкілетті, "өйткені шарттарды түсіндіру – сыртқы саясатты жүргізудің маңызды бөлігі". Оның атқарушы билікке қатысты ұстанымдары даулы, себебі бұл теория президенттің соғыс уақытындағы өкілеттіктері оған басқа ғалымдардың президенттік өкілеттіктерімен байланысты шекарадан асып түсетін артықшылықтар береді деп түсіндірілуі мүмкін. Оның біртұтас атқарушы билік туралы пікірлері де консервативті реттеу саясатын ілгерілету үшін қолданылатын сылтау ретінде қарастырылады; біртұтас атқарушы билік теориясы бойынша, әрбір президент алдыңғы президенттер қабылдаған кез келген ережелерді кері қайтара алады. Бұл теория Рейган әкімшілігінде бизнесті реттеуге кедері келтіретін тәуелсіз реттеуші органдарды бақылауға мүмкіндік беретін «заңдық стратегия» ретінде кеңінен танылды. Джордж Буш әкімшілігінде қызметтен кейін Юо биліктің бөлінуіне қатысты кейбір көзқарастарды, терроризмге қарсы жаһандық соғыс тұрғысынан тарихи дәл емес және мәселелі деп сынға алды. Мысалы, ол былай деп жазды: «Біз бейбіт уақыттағы жүйеге үйренгенбіз, онда Конгресс заңдарды қабылдайды, президент оларды іске асырады, ал соттар оларды түсіндіреді. Соғыс кезінде ауырлық атқарушы билікке көшеді». 1998 жылы Юо Клинтон әкімшілігінің атқарушы билікті империялық түрде пайдалануын сынады. WSJ газетінде жарияланған мақаласында ол Клинтон әкімшілігінің президенттің жеке, емес ресми іс-әрекеттерін қорғау үшін артықшылықты теріс пайдаланғанын, мысалы, Моника Левински ісіндегідей, айтты. 2000 жылы Юо Клинтон әкімшілігінің «Империялық президенттік» деп атаған билікті пайдалануын қатты сынады. Оның пікірінше, бұл «демократиялық жауапкершілік пен заңға құрметті» әлсіретті. Дегенмен, Юо президент Клинтонды Конгрестің рұқсатынсыз шетелде күш қолдану туралы шешімі үшін қорғады. Ол 1999 жылдың 15 наурызында «The Wall Street Journal» газетінде Клинтонның Сербияға шабуыл жасау шешімінің конституциялық екенін жазды. Содан кейін ол Конгресстегі демократтарды Клинтонды соттамағаны үшін сынады, олар бұрын президенттер Буш пен Рейганды шетелде күш қолдануды тоқтату үшін сотқа шақырған болатын.

Трамптың әкімшілігі

2019 жылы Fox News телеарнасында Ю Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің Украина жөніндегі жетекші сарапшысы, подполковник Александр Виндманды талқылағанда "кейбіреулер мұны тыңшылық деп атауы мүмкін" деген пікір білдірді. Виндман келесі күні Конгресс алдында Трамптың Украина президентінен өзінің саяси қарсыласы Джо Байденді тергеуді бастауын сұрағаны туралы куәлік беруге тиіс еді. Кейін Ю "Мен сөздерді таңдағаныма өте өкінемін" деді және бұл сөздерді Виндманға емес, украиндық шенеуніктерге қатысты айтқанын түсіндірді. 2020 жылы Ю Трампты "конституциялық консерватор" деп бағалады. Ол 2020 жылы Трамп туралы "Бас қолдаушы: Дональд Трамптың президенттік билік үшін күресі" (Defender in Chief: Donald Trump's Fight for Presidential Power) атты кітап жазды. 2020 жылдың тамызында C SPAN телеарнасына берген сұхбатында Ю Трамп әкімшілігіндегі кеңейтілген атқарушылық артықшылықты қорғады. CBS телеарнасының Тед Коппельмен бір уақытта өткен сұхбатында ол Трампқа деген қолдауын PEADs (Президенттік төтенше жағдайларға қатысты құжаттар) арқылы түсіндірді, сондай-ақ соғыс және басқа да төтенше жағдайларда атқарушылық артықшылықты күшейтуді қолдайтынын айтты. Трамп 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауында қайта сайлануға ұмтылысын жоғалтқаннан кейін Ю мақаласында Жоғарғы Сот сайлау қорытындысын шеше алатынын мәлімдеді. Бірнеше аптадан кейін Ю және Дж. Майкл Латтиг Майк Пенске вице-президенттің 2021 жылдың 6 қаңтарында сайлаушылар алқасының дауыстарын растау процесіне конституциялық құқығы жоқ екенін айтты, бұл туралы Трамптың адвокаты Джон Истман Пенскеке ұсынған еді.

Жарияланымдар

Юның еңбектері мен қызығушылықтары үш негізгі салаға бөлінеді: Американың сыртқы қатынастары; Конституцияның билік бөлінісі және федерализм; және халықаралық құқық. Сыртқы қатынастар саласында Ю Конституцияның бастапқы мағынасы президентке Конгрестің рұқсатынсыз шетелде қарулы күш қолдануға құқық беретінін, бірақ Конгрестің қаржылық бақылауы сақталуы тиіс екенін айтты; келісімдер әдетте оларды іске асыратын заңнамасыз ішкі құқықтық күшке ие болмайды; және соттар президент пен Конгресс арасындағы сыртқы саясатқа қатысты дауларды шешуге жеткілікті жабдықталмаған. Билік бөлінісіне қатысты Ю үкіметтің әр тармағы Конституцияны өзі үшін түсіндіруге құқылы екенін мәлімдеді. Халықаралық құқықта Ю күш қолдану қағидалары гуманитарлық апаттарды тоқтатуға, құлдыраған мемлекеттерді қайта құруға, терроризм мен жаппай қырып-жою қаруларының таралуын тоқтату үшін мемлекеттерге қарулы шараларға баруға мүмкіндік беру үшін түсіндірілуі керек деп жазды. Юның ғылыми еңбектеріне АҚШ Конституциясындағы сот сараптамасы тарихын талдау кіреді. Юдың «Соғыс және бейбітшілік билігі: 9/11-ден кейін Конституция және сыртқы істер» атты кітабы The Washington Times газетіндегі Nicholas J. Xenakis жазған мақалада жоғары бағаланды. Бұл кітап Сенатта сол кездегі АҚШ Жоғарғы сотына үміткер Сэмюэл Алитоның тыңдауы кезінде сенатор Джо Байден тарапынан келтірілді, өйткені Байден «Алитоны Джон Юдің президенттік бастаманы қорғауын айыптауға шақырып, қысым жасады». Ю химиялық қаруды жою туралы конвенцияға қарсы. 2012 және 2014 жылдары Ю Оксфорд университетінің баспасында екі кітап жариялады. «Жаһандануды бағындыру» кітабын 2012 жылы Джулиан Кумен бірлесіп жазды, ал «Шабуыл нүктесі» кітабы 2014 жылы жеке авторлықпен жарық көрді. Оның 2017 жылғы «Страйкинг Пауэр: Кибер, роботтар және ғарыш қарулары соғыс ережелерін қалай өзгертеді» кітабы Джереми Рабкинмен бірлесіп жазылған. Юдың соңғы кітабы «Бас қорғаушы: Дональд Трамптың президенттік билік үшін күресі» 2020 жылдың шілдесінде жарық көрді.

Танымал мәдениетте

2018 жылы Дик Чейни туралы түсірілген тарихи комедиялық драмалық фильмде Юның рөлін Пол Ю ойнады. 2019 жылғы «Есеп» фильмінде, ЦРУ-ның азаптау туралы Сенаттың барлау комитетінің баяндамасы туралы фильмде Юның рөлін Пун Банду сомдады.

Жеке өмір

Ю журналист Питер Арнетттің қызы Эльза Арнеттке үйленген.