Кіріспе

Американдық заңгер Теодор Беври Олсон (11 қыркүйек 1940 жылы туған) – 2001 жылдан 2004 жылға дейін АҚШ-тың 42-ші бас прокуроры болып қызмет еткен американдық заңгер. Бұрын ол президент Рональд Рейганның кезінде Заң кеңесі кеңсесінің АҚШ Бас прокурорының көмекшісі (1981–1984) қызметін атқарған. Қазіргі таңда Gibson, Dunn & Crutcher заң фирмасында адвокат ретінде жұмыс істейді.

Ерте өмір және білім

Олсон Чикаго қаласында Ивон Люси (Беври) мен Лестер В. Олсонның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Сан-Франциско шығанағындағы Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында өсті. Ол Лос-Альтос орта мектебін оқып, 1958 жылы бітірді. 1962 жылы Олсон Тынық мұхиты университетін коммуникация және тарих мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді, сонда ол Phi Kappa Tau бауырластығының алғашқы мүшесі болды. Ол 1965 жылы UC Беркли заң мектебінен заң ғылымдарының докторы (J.D.) дәрежесін алды. Берклиде Олсон Калифорния құқығы журналына материалдар дайындады және Коиф орденінің мүшесі болды.

Заңгерлік мансабының алғашқы жылдары: 1965-2000

1965 жылы Олсон Лос-Анджелестегі Gibson, Dunn & Crutcher кеңсесіне серіктес ретінде қосылды. 1972 жылы серіктес болып тағайындалды. 1981 жылдан 1984 жылға дейін Олсон Рейган әкімшілігінде Бас прокурордың көмекшісі (Заң кеңесшісінің кеңсесі) болып қызмет етті. Рейган әкімшілігінде қызмет еткенде Олсон Иран-Контрас ісі бойынша тергеу кезеңінде президент Рейганның заң кеңесшісі болды. Ол кездегі президент Рональд Рейган ЭҚА әкімшісіне «құқық қорғауға қатысты құпия ақпарат» бар деген сылтаумен құжаттарды жария етпеуді бұйырған болатын. Бұл Әділет комитетінің тергеуіне әкелді, ол кейіннен Олсонның тергеу кезінде палатаның кіші комитеті алдында жалған және адастыратын куәлік бергенін көрсететін баяндама жариялады. Әділет комитеті баяндаманың көшірмесін Бас прокурорға жіберіп, тәуелсіз тергеуші тағайындауын сұрады. Олсон тәуелсіз кеңес АҚШ президенті кеңсесінен атқарушы билікті алып тастады және үкіметтің гибридті «төртінші тармағын» құрды, ол ақыр соңында ешкімге жауап бермейді деп мәлімдеді. Ол тәуелсіз кеңестің кең өкілеттігін партиялық көзқараспен оңай пайдалану немесе бұрмалау мүмкін екенін айтты. Жоғарғы Соттың Моррисонға қарсы Олсон ісі бойынша сот шешімі Олсонның пікірімен келіспей, талапкер Алексия Моррисон мен тәуелсіз адвокатының пайдасына шешім қабылдады. Ол жеке заң практикасына өзінің фирмасы Гибсон Даннның Вашингтондағы кеңсесінің серіктесі ретінде оралды. 1980 жылдары жоғары беделді клиент – Джонатан Поллард, Израильге мемлекеттік құпияларды сату үшін сотталған. Олсон апелляциялық арызды АҚШ округтік апелляциялық сотына берді. Олсон Поллардқа өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы келісімде нақты көрсетілмегенін дәлелдеді. Олсон сондай-ақ, келісімді бұзу сот процесін тоқтатуға негіз болатынын айтты. Апелляциялық сот (2-1) сот үкімін жоюға негіз жоқ деп тапты. Олсон Жоғарғы Сотта оннан астам іс бойынша адвокаттық қызмет көрсеткен. Бір істе ол федералдық сот үкімдеріне қатысты ережелерге қарсы болды, ал Нью-Йорк штатындағы бір істе Анита Хилл туралы ақпаратты алғаш жариялаған баспасөз өкілін қорғады. 2004 жылдың шілдесінде Олсон Бас прокурор лауазымынан зейнеткерлікке шығып, Гибсон Даннның Вашингтондағы кеңсесінде жеке практикасына оралды. 2006 жылы Олсон Вен Хо Лидің азаматтық ісі бойынша айыпталушы журналистің атынан сөйлеп, Жоғарғы Сотқа шағымдануға қатысты. Ли федералды үкіметті сотқа беріп, қандай мемлекеттік қызметкерлердің оны айыптау алдында журналистерге күдікті деп атағанын анықтауды сұрады. 2009 жылы ол президент Клинтонның бұрынғы адвокаты Дэвид Бойзбен бірігіп, Бушқа қарсы Гор ісі бойынша қарсы тарап болған заңгермен бірге, Перриге қарсы Шварценеггер ісін қозғады, бұл Калифорния штатының бір жынысты некеге тыйым салатын конституциялық түзетуіне қарсы федералдық сот ісі болды. Бұл сот ісіндегі еңбегі оған «Тайм» журналының 100 ең ұлы ойшылының қатарына кіруге мүмкіндік берді. 2011 жылы Олсон мен Дэвид Бойз Америка адвокаттар қауымдастығының ең жоғары наградасы – ABA медалімен марапатталды. 2014 жылы Олсон Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығын алды, оны сыйлықтар кеңесінің мүшесі Брендан В. Салливан, кіші тапсырды. Apple Inc. Олсонды ФБР-мен Apple шифрлау даулары бойынша сотқа жүгінуге шақырды, бұл іс үкімет істі кері қайтарумен аяқталды. Олсон сонымен қатар «Нью-Ингланд Патриотс» клубының қақпашысы Том Брэдиді Дефлатегейт дауында қорғады, бұл Брэди төрт ойынға тоқтату туралы Жоғарғы Соттың апелляциясын қабылдамау шешімімен аяқталды. 2017 жылы Олсон Сан-Франциско қаласына қарсы сот ісінде жарнама тақталарының жарнамашыларын қорғады. Бұл топ қаладағы сода өндіруші компаниялардың жарнамаларына қант қосылған сусындарды тұтыну диабет сияқты денсаулыққа қауіпті екендігі туралы ескертулерді енгізуді талап ететін заңға қарсы шықты. Бұл заң коммерциялық сөйлеуге конституциялық шектеу салады деп мәлімделді. 2017 жылдың қыркүйегінде 9-шы апелляциялық сот алқасы Олсонмен келісіп, қаланың талап еткен ескертулерін уақытша тоқтатты. 2018 жылдың наурыз айында Олсон 2016 жылғы сайлауға Ресейдің араласуы туралы тергеуде Дональд Трампты қорғау ұсынысын қабылдамады. 2019 жылдың қарашасында Олсон DACA алушыларын Калифорния университетінің Регенттеріне қарсы Отандық қауіпсіздік департаменті Жоғарғы сотының ісі бойынша қорғады. 18 маусымда Жоғарғы Сот Трамп әкімшілігінің DACA-ны жойған кезде Әкімшілік рәсім туралы заңды бұзғанына байланысты бағдарламаны қолдады. Олсон 9/11 террористик шабуылдары кезінде Бас прокурор болды, ал оның әйелі Пентагонға шабуыл жасаған ұшақта қаза тапты. 2023 жылы Олсон мақаласында АҚШ қалған айыпталушылардың қылмыстық ісін аяқтау керек деп жазды. Өлім жазасы істерінің күрделілігін, сондай-ақ көптеген сотталғандардың үкімдері апелляциялық соттарда толығымен немесе жартылай күшін жойғанын еске салған ол үкіметтің өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын ұсынуын қадағалап отыр.

Жеке өмір

Олсон төрт рет үйленген. Оның алғашқы әйелі Карен Бити болды, ол оны Тынық мұхиты университетінде оқып жүргенде танысты. Олсонның екінші әйелі – адвокат және либералды демократ Джоли Энн Бейлс. Ол қайтыс болғанға дейін күйеуіне телефон соғып, ұшақ туралы ескерткен. Олардың телефон әңгімесінің бір бөлігі жазылған және оны әлі де тыңдауға болады. 2006 жылдың 21 қазанында Олсон Кентукки штатынан келген салық адвокаты және өмір бойы демократ болған Леди Эвелин Бутқа үйленді.

Саясат

Олсон Федералистік қоғамның негізін қалаушы мүшесі болды. Ол American Spectator журналының директорлар кеңесінде қызмет етті. Олсон Билл Клинтонның президенттігін қатаң сынаған және Паула Джонстың адвокаттарын Жоғарғы Соттағы отырысқа дайындауға көмектесті. Республикалық партиядағы гомосексуалдық некелердің белсенді жақтаушыларының бірі ол.

Атқарушыларды тағайындау туралы шүбә санайтын пікірлер

Президент Буш DC апелляциялық сотының судьясы Джон Г. Робертсті тағайындағанға дейін Олсон Сандра Дей О'Коннордың орнын толтыру үшін АҚШ Жоғарғы сотына мүмкін үміткер деп есептелді. Осы лауазымға Харриет Майерстің кандидатурасы алынып тасталғаннан кейін және үшінші апелляциялық сот судьясы Сэмюэл Алитоның кандидатурасы қарастырылар алдында Олсонның аты тағы да мүмкін үміткер ретінде айтылды. 2007 жылдың қыркүйегінде Буш әкімшілігі Олсонды Альберто Гонзалестің орнына Бас прокурор лауазымына қарастырды. Бірақ демократтар оған қатты қарсы болғандықтан, Буш Майкл Мукасейді тағайындады.

Даулар

1981-1983 жылдары Рейганның бас прокурорының көмекшісі болған Олсон, Рейганға демократтар бастаған, арамзалықтарға толы «Суперфонд» бағдарламасын тергеуге кедересі келмеу үшін атқарушылық құқықты пайдалануды ұсынды. Бұл талаптар көбінесе жалған болып шықты. Ол Клинтон әкімшілігінің шенеуніктерінің заңсыз қызметтерге қатысқандығын айтты және «Спектатор» журналында анонимді жарияланымдарда Ақ үйді мафия отбасымен салыстырды. 2022 жылдың қаңтарында Олсон Лас-Вегасқа негіделген «Maverick Gaming» компаниясын Вашингтон штатындағы ойын шартына шағымдануда өкілдік етті, бұл шарты спорттық ставкалар бойынша оннан астам Вашингтон тайпаларына эксклюзивті құқық берген. Бұл іс тайпалардың тәуелсіздігіне қауіп деп сипатталды және 1950 жылдардағы «Жою дәуірінің» саясатына қайта оралуы мүмкін. Сотталушы ретінде қатысқаннан кейін, Шоалвотер шығанағы тайпасы 2022 жылдың қазан айында істің қаралуын тоқтату туралы өтініш берді. 2023 жылдың ақпан айында АҚШ Батыс округінің округтік сотының бас судьясы Дэвид Эстудильо бұл істің қаралуын тоқтатты.