Кіріспе
Математикалық метрика – шекті өлшемді кеңістіктердегі қашықтық. Математикада Чебышев қашықтығы (немесе Чебычев қашықтығы), максималды метрика немесе L∞ метрикасы – нақты координаттық кеңістікте анықталған метрика, онда екі нүкте арасындағы қашықтық кез келген координаттық өлшем бойынша олардың айырмашылықтарының ең үлкеніне тең. Ол Пафнут Чебышевтің есімімен аталады. Бұл қашықтық шахмат тақтасының қашықтығы деп те белгілі, себебі шахмат ойынында патшаның шахмат тақтасындағы бір шаршыдан екінші шаршыға жетуі үшін қажетті ең аз қозғалыс саны, егер шаршылардың қабырғалары бірдей болса, шаршылардың орталықтары арасындағы Чебышев қашықтығына тең болады, егер шаршылар тақта шеттеріне сәйкес осі бар 2D кеңістіктік координаттармен көрсетілген болса. Мысалы, f6 мен e2 арасындағы Чебышев қашықтығы 4-ке тең.
the distance in finite dimensional spaces
In mathematics, Chebyshev distance (or Tchebychev distance), maximum metric, or L∞ metric is a metric defined on a real coordinate space where the distance between two points is the greatest of their differences along any coordinate dimension. It is named after Pafnuty Chebyshev. It is also known as chessboard distance, since in the game of chess the minimum number of moves needed by a king to go from one square on a chessboard to another equals the Chebyshev distance between the centers of the squares, if the squares have side length one, as represented in 2 D spatial coordinates with axes aligned to the edges of the board. For example, the Chebyshev distance between f6 and e2 equals 4.
Қасиеттері
Бір өлшемде барлық Lp метрикалары тең – олар айырманың абсолюттік шамасымен өрнектеледі. Екі өлшемді Манхэттен қашықтығының деңгейлік жиындары "шеңберлер" түрінде болады, яғни қабырғалары r ұзындығындағы шаршылар, координаттық осьтерге π/4 (45°) бұрышпен бағытталған. Сондықтан, жазық Чебышев қашықтығын айналдыру және масштабтау арқылы (яғни, жазықтық Манхэттен қашықтығының сызықтық түрлендіруі) эквивалентті деп қарастыруға болады. Дегенмен, L1 және L∞ метрикалары арасындағы бұл геометриялық эквиваленттілік жоғары өлшемдерге көшпес. Чебышев қашықтығын метрика ретінде қолданғандағы сфера – әр жағы координаттық осьтердің біріне перпендикуляр куб, ал Манхэттен қашықтығын қолданғандағы сфера – октаэдр. Бұл екі полиэдр дуалды болып табылады, бірақ кубтардың арасында тек квадрат (және бір өлшемді сызық сегменті) өзіне дуалды политоптар болып табылады. Алайда, барлық шекті өлшемді кеңістіктерде L1 және L∞ метрикалары математикалық тұрғыдан бір-біріне дуалды екені рас. Торда (мысалы, шахмат тақтасында) бір нүктенің Чебышев қашықтығы 1 болатын нүктелер сол нүктенің Мур аймағын құрайды. Чебышев қашықтығы – Минковский қашықтығының шексізге ұмтылғандағы лимит жағдайы.
Қолданбалар
Чебышев қашықтығы кейде қойма логистикасында қолданылады, себебі ол жүк көтергіш кранның затты жылжытуға жұмсалатын уақытын тиімді өлшейді (кран x және y осьтерінде бір уақытта қозғала алады, бірақ әр ось бойындағы жылдамдығы бірдей болады). Ол сондай-ақ электрондық компьютерлік көмекпен өндіріс (CAM) саласында, әсіресе осы сала үшін жасалған оңтайландыру алгоритмдерінде кеңінен қолданылады. Жазықтықта жұмыс істейтін көптеген құралдар, мысалы, сызу немесе бұрғылау машиналары, фотоплатерлер және т.б., әдетте, x және y бағыттарында екі мотормен басқарылады, бұл жүк көтергіш крандарға ұқсас.
Жалпылау
Нақты немесе кешенді сандардың шексіз ұзындығы бар тізбектері кеңістігі үшін Чебышев қашықтығы нормаға айналады; бұл норма кейде Чебышев нормасы деп аталады. Нақты немесе кешенді мәнді функциялар кеңістігі үшін Чебышев қашықтығы біртекті нормаға айналады.