Кіріспе

Биологиялық нысана – тірі организмдегі басқа бір затқа (мысалы, эндогенді лиганд немесе дәрі) бағытталатын және/немесе байланысатын, оның нәтижесінде мінез-құлқы немесе функциясы өзгеретін кез келген құрылым. Биологиялық нысаналардың кең таралған түрлеріне ақуыздар және нуклеин қышқылы кіреді. Осы анықтама контекстке байланысты болады және фармакологиялық активті заттың биологиялық нысанасын, гормонның (мысалы, инсулин) рецепторлық нысанасын немесе сыртқы әсердің басқа нысанасын білдіруі мүмкін. Биологиялық нысаналардың көпшілігі ферменттер, иондық каналдар және рецепторлар сияқты ақуыздар болып табылады.

Дәрілік мақсатты анықтау

Аурудың биологиялық себебін және араласуға болатын әлеуетті нысаналарын анықтау – кері фармакология тәсілімен дәрі табудың бастапқы қадамы болып табылады. Әлеуетті препарат нысаналары міндетті түрде ауруды тудырмауы керек, бірақ аурудың барысын өзгертетін болуы тиіс. Жаңа препарат нысаналарын анықтаудың тағы бір жолы – алдын ала фармакология, ол фенотиптік скрининг негізінде "жетім" лигандтарды анықтауға бағытталған, олардың нысаналары кейін нысананы анықтау арқылы белгіленеді.

Қорғау экологиясы

Бұл биологиялық мақсаттар түрлер арасында сақталады, осылайша қоршаған ортаның фармацевтикалық ластануы осы мақсаттарға ие түрлерге қауіп келтіреді. Мысалы, адамдық контрацептивтердегі синтетикалық эстроген, 17R этинилэстрадиол, канализация тазарту станцияларынан төмен ағыстағы балықтардың әйелдік белгілерін күшейтуі, соның салдарынан олардың көбеюін бұзып, балықтардың тірі қалуына қосымша таңдау қысымын тудырады деп көрсетілген. Фармацевтикалық заттар су ортасында әдетте ng/L-ден төмен μg/L дейінгі концентрацияларда кездеседі. Мақсатталмаған түрлерде белгілі бір дәрілік заттардың мақсаттарымен өзара әрекеттесуі салдарынан қолайсыз әсерлер пайда болуы мүмкін. Сондықтан, эволюциялық жағынан жақсы сақталған дәрілік мақсаттар мақсатсыз фармакологиялық әсерлердің күшею тәуекелімен байланысты болуы мүмкін.