Кіріспе

Y Felinheli, бұрын ағылшын тілінде Port Dinorwic деп аталған, Уэльстің солтүстік-батысындағы Гвинедд аймағындағы Бангор мен Кернарфон қалалары арасындағы Менай бұғазының (Y Fenai немесе Afon Menai) жанындағы ауыл және қауымдастық.

Топонимика

Этимологиялық тұрғыдан алғанда, оның атауы валли тіліндегі "y" – "the" (осы), "melin" – "диірмен" және "heli" – "тұздық/тұзды су/теңіз" сөздерінен шыққан. Басқа бір түсіндіру бойынша, бұл "Y Felin Heulyn" – "Хеулин өзеніндегі диірмен" дегенді білдіреді, ол ауылға құятын өзенге сілтеме жасайды.

Шығу тегі

Y Felinheli екі шағын ауылдан бастау алады: Сент-Мария шіркеуіне жақын Тафарнгризиау және солтүстік-шығыстағы Аберпулл, онда Афон Хейлин өзенінде диірмен болған. 1633 жылы диірмен теңізге жақынырақ қайта салынды және осы елді мекенге атын берді. 19-ғасырға дейін аймақ көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысты, бірақ шифер кеніштерінің пайда болуымен өзгере бастады. 1828 жылы Брайнадда әк тасы қазылып алынғанда, шифер мен әк тиеліп, әк пештерін жағу үшін шөгінді (көмір шаңы немесе антрацит қоқысы) әкелінетін жаңа док салынды. Vaynol Estate иелері, Assheton Smiths, Y Felinheli жерінің көп бөлігіне иелік етті және 18-шы ғасырдың соңында Dinorwic кенішін дамытты. Олар сондай-ақ Dinorwic темір жолы арқылы кемежайға тасымалданатын шиферді экспорттау үшін портты салды, бұл тар жол темір жолы кейіннен Падарн темір жолымен алмастырылды. Өнеркәсіптік өсім Y Felinheli-ге (Felin hely, 1838) Port Dinorwig немесе Port Dinorwic деген қосымша атау берді.

Кемежай

Кемежай демалыс және желкендік қайықтардың орталығы болып табылады. Онда тұрақтар, марина және яхталарды қызметпен қамтамасыз ететін кәсіпорындар бар, оның ішінде такелаж, желкен тігу және кеме жөндеу шеберханалары. Кеме жөндеу шеберханасы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін десанттық қайықтарды салу үшін салынған. Солтүстік Уэльстегі, мүмкін, ең үлкені жеке меншіктегі оның сүйір жолы, көбінесе толқындардың күйіне қарамастан қолдануға жарамды. Жергілікті желкендік клуб кішкентай қайықтарда жарыстарды ұйымдастырады.

Саны

2011 жылғы халық санауы бойынша ауылдың халқы 2284 адамды құрады. 2021 жылғы халық санауы мәліметтеріне сәйкес, Я Фелинхелидің халқы 2330 адамға жетті.

Тығыздығы

2018 жылдың маусым айында Й Феллинхелидегі халық тығыздығы Гвинедтегіден төмен болды.

Тілдер

2021 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, халықтың 97,6 пайызы ағылшын немесе уэльс тілін өздерінің негізгі тілі деп атады.

Басқа тілдер

2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, Y Felinheli тұрғындарының 6% ағылшын немесе валли тілінен өзге тілде сөйлейді. Олардың арасында ең көп таралғаны араб тілі, оны негізгі тіл ретінде 2,92% пайдаланады.

Жеке тұлға

2011 жылғы санақ бойынша халықтың 59,7 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін, ал 35,6 пайызы ешқандай уэльстік ұлттық екенін мойындамағанын көрсетті. 2022 жылғы санақ бойынша халықтың 63,8 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін көрсетті.

Туған ел

2021 жылғы санақ бойынша халықтың 93,9 пайызы Ұлыбританияда туған. 2011 жылғы санақ бойынша халықтың 91,1 пайызы Ұлыбританияда туған. Халықтың 66,1 пайызы Уэльсте, ал 23,8 пайызы Англияда туған. Халықтың 5,7 пайызы Еуропалық Одақтан тыс жерде туған.

Этникалық топ

2021 жылы халықтың 96,5 пайызы өзінің этникалық тобын "Еуропалықтар" деп атады.

Дін

2021 жылғы халық санағында дін туралы сұраққа жауап беру ерікті болды. "Иеленхели" ауылында сұраққа жауап бергендердің 49,4 пайызы дінсіз екенін, ал 49,2 пайызы христиан екенін айтты. Буддизм екінші ең көп таралған дін болды.

Құқықтық серіктестік мәртебесі

2021 жылы 16 және одан жоғары жастағы тұрғындардың 40,1 пайызы үйленген немесе тіркелген азаматтық серіктестікте болды. 41,2 пайызы ешқашан үйленбегенін немесе азаматтық серіктестікке тіркелмегенін мәлімдеді. 9,7 пайызы ажырасып кеткен немесе азаматтық серіктестігі бұзылған.

Көлік

1994 жылы аяқталған A487 айналма жолы қаланың басты көшесіндегі көлік қанағаттандырмаушылығының көп бөлігін жойды. Құс ұшқандай ең жақын теміржол станциясы Мэнай бұғазының ар жағындағы Лланфайрпуллде (2 миль (3 км)) орналасқан. Келесі жақын станция (кемемен саяхаттауды қажет етпейтін) Бангорда (4 миль (6 км)) орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, жолаушылар теміржол станциясы Порт Динорвик 1852 және 1960 жылдар аралығында жұмыс істеген. Қаладан Динорвик тас карьеріне дейін, Динорвик теміржолы (кейін Падарн теміржолы) арқылы тас тасу үшін тар жол теміржолы да болған.

Білім

Қазіргі уақытта Mudiad Meithrin қолдауымен уэльс тіліндегі Cylch Meithrin Y Felinheli ойын тобы қауымға қызмет көрсетеді. Ysgol Gynradd Y Felinheli ауыл және оның төңірегіне валлий тілінде бастауыш білім береді. 2023 жылғы мәлімет бойынша, мектепте 179 оқушы білім алып жатыр. Орта білім беруге қатысты, ауыл үш орта мектептің білім алатын аймағында орналасқан, атап айтқанда: Ysgol Tryfan, Ysgol Syr Hugh Owen және Ysgol Friars.

Жергілікті билік

Y Felinheli Bethel a'r Felinheli бөлімінің бір бөлігі болып табылады және қазіргі уақытта Cyngor Gwynedd-те Plaid Cymru кеңесшілері Саша Эллен Фрейзер Уильямс және Иван Хуус өкілдік етеді. Ауылда сондай-ақ Қоғамдық кеңес бар, оны қазіргі уақытта кеңесші Иван Хуус басқарады.

Сенат

Қазіргі уақытта ауыл Сенеддте Арфон сайлау округінің депутаты Сиан Гвенлиан (Плайд Камри) арқылы өкілдік етіледі. Сонымен қатар, Солтүстік Уэльстің төрт аймақтық депутаты – Каролин Томас (Labour), Ллыр Хьюс Груффидд (Плайд Камри), Сэм Роулендс және Марк Ишервуд (Уэльстік консерваторлар) да өкілдік етеді.

Төменгі палата

Қазіргі уақытта ауылды Ұлыбритания Парламентінің Төмен палатасында Арфон сайлау округінің депутаты Хайвел Уильямс (Плайд Камри) өкілдік етеді, ол бұрын 2001 жылдан бастап Кернарфон сайлау округінің депутаты болған.

Мәдениет

Алғашқы Ұлттық Сердд Дант фестивалі 1947 жылы Я Фелинхелиде өткізілді. Жергілікті карнавал комитеті жыл сайынғы Gŵyl Y Felinheli мерекесін ұйымдастырады.

Спорт

2017 жылы жергілікті футбол командасы CPD Y Felinheli өзінің 40 жылдығын тойлады. 2021–22 маусымда команда FAW-мен жаңа құрылған Ардал Лигасының Солтүстік-Батыс аймағына қосылу үшін таңдалды. 1947 жылдан бері Мэнай бұғазының жағасында жеке мүшелері бар Clwb Hwylio Y Felinheli желкендік клубы орналасқан. 2015 жылы клубта 136 жас мүшесі оқытылды.