Кіріспе

Париждің орталық бөлігіндегі қонақ үй, Франция.

Ritz Paris – Париждің орталық бөлігінде орналасқан, қаланың 1-ші округіндегі Вендом алаңына қарап тұратын қонақ үй. The Leading Hotels of the World маркетингтік тобының мүшесі болып табылатын Ritz Paris әлемдегі ең сәнді қонақ үйлердің қатарында. Қонақ үй 1898 жылы швейцариялық қонақ үй иесі Сезар Риц пен француздық шеф-аспаз Огюст Эскофье бірлесіп құрған. Қонақ үй XVIII ғасырға дейінгі үйдің фасадының артында салынған. Бұл Еуропадағы әр бөлмесінде ваннасы, электр жарығы және телефоны бар алғашқы қонақ үйлердің бірі болды. Ол сәнділігімен тез танылып, патшалар, саясаткерлер, жазушылар, киножұлдыздар мен әншілерді қонаққа шақырды. Оның бірнеше люкстері қонақ үйдің танымал қонақтарының құрметіне аталған, олардың ішінде Коко Шанель бар, ал Bar Hemingway коктейль залы жазушы Эрнест Хемингуэйге арналған. 2012 жылы басталған 159 бөлмелі қонақ үйдің жаңартылуы төрт жылға созылып, бірнеше миллион еуроға бағаланды және 2016 жылдың 6 маусымында қайта ашылды. Қонақ үй Франция экономика, өнеркәсіп және жұмыспен қамту министрлігінен «Сарай» аталымын алуға үміткер болмаса да, оның Императорлық люксі Франция үкіметімен ұлттық ескерткіш ретінде тіркелді. Жоғары қоғам мен сәнділіктің символы ретінде танылғандықтан, қонақ үй көптеген көркем шығармаларда, соның ішінде романдарда (Ф. Скотт Фицджеральдтың «Түн тыныш» және Хемингуэйдің «Күн де көтеріледі»), пьесада (Ноэль Ковардтың «Semi Monde» пьесасы) және фильмдерде (Билли Уайлдердің 1957 жылғы «Кешкі махаббат» комедиясы және Уильям Уайлердің 1966 жылғы «Миллионды қалай ұрлауға болады» комедиясы) бейнеленген.

Негізгі деректер

Плейс Вендомды маркиз де Лувуа бастаған, бірақ қаржы жетіспеуіне байланысты тоқтап қалды. Лувуа қайтыс болғаннан кейін бұл жерді король Людовик XIV сатып алды, бірақ қаржы тартылып, жобаны Джон Ло сатып алып аяқтады. Плейс Вендом учакесінің 15-ші лоты 1705 жылы Антуан Бито де Вейль сатып алды, ол Ұлы Кеңестің кеңесшісі, Жанна Байлет де Ла Курдың тағайындамасы, Николас Байлет де Ла Курдың жесірі және оның қызы Аннаның атынан әрекет етті. Жанна оны 1710 жылы герцог Антуан де Грамонның әйелі Аннаға мұра етті. Анна, Людовик XIV-нің алғашқы дәрігері Дакиннің, содан кейін Людовик Сангуиннің, Ливри маркизінің үйленушісі, герцог Антуан Карл IV Граммонға үйленді, ол осы жерде Граммон қонақ үйі салынды. 1721 жылы жесір қалған герцогиня де Грамон оны Даниэль Франсуа де Жела Воазинге (1686–1762) сатты, ол Амбер рыцары және Лотрек графы болды, ол онда отыз жыл өмір сүрді. 1750 жылы ол ерекше соғыстардың қазынашысы Шарль де ла Виллетке сатылды, ол оны Испания елшісі, Андорра князіне жалға берді. 1775 жылдан бастап ол патша хатшысы Клод Даррасқа тиесілі болды, содан кейін 1788 жылдан бастап мемлекеттік борыштың таратылуына жауапты басқарма, ал 1792 жылдан бастап ипотекалық несие иеленді. Фасадты корольдік сәулетші Жюль Хардуан Мансарт жобалаған. 1854 жылы оны Перейр ағайындылары сатып алып, «Crédit Mobilier» қаржы мекемесінің бас кеңсесін құрды. 1888 жылы швейцариялық қонақ үй иесі Цезар Риц және француздық аспаз Огюст Эскофьер Баден-Баденде мейрамхана ашты, содан кейін Ричард Д’Ойли Карте оларды Лондонға шақырып, «Савой» қонақ үйінің алғашқы директоры және аспаз қызметтерін тапсырды, олар 1889 жылдан 1897 жылға дейін осы лауазымдарда болды. «Савой» Риц басшылығымен бірден табысқа жетіп, Уэльс принці бастаған бай және беделді клиенттерді тартты. 1897 жылы Риц пен Эскофьер «Савойдан» босатылды, себебі Риц 3400 фунт стерлингтен астам шарап пен спирттің жоғалуына қатысы бар болды. Александр Марнье Лапостоллдің көмегімен Риц сарайды сатып алып, бұрынғы Граммон қонақ үйін 210 бөлмелі қонақ үйге айналдырды. Ол 1705 жылғы бастапқы құрылысты жаңарту үшін сәулетші Шарль Мьюесті жалдады. Рицтің инновациялық гигиеналық стандарттары әр люксте ванна бөлмесі, мүмкіндігінше көп күн сәулесі және ең аз перделер мен басқа да маталар болуын талап етті. Сонымен қатар ол қонақтарды үйде сезіндіру үшін қонақ үйді ағылшын немесе француз джентльмендерінің үйіне тән барлық ескі сәндік заттармен жабдықтады. Өзінің кіші серіктесі Эскофьердің аспаздық шеберлігімен бірге Риц қонақ үйін сәнділік, қызмет көрсету және жоғары тағаммен байланысты етті, бұл «ritzy» терминінде бейнеленген. Ол бірден париждік әлеуметтік топтардың арасында сәнге айналды, жылдар бойы Марсель Пруст, Ф. Скотт Фицджеральд, Эрнест Хемингуэй, король Эдуард VII және Рицті отыз жылдан астам уақыт бойы өзінің үйі еткен Коко Шанель сияқты көптеген беделді тұлғаларды қабылдады. Қонақ үйдің көптеген люкстері атақты қонақтарының есімдерімен аталады. Хемингуэй бірде былай деген: «Парижде Рицте тұрмаудың жалғыз себебі – егер сіз оған ақшаңыз жетпесе». 1904 және 1908 жылдары Риц саябағындағы кафе швейцариялық суретші Пьер Жорж Жанниот салған суреттермен безендірілді. Пруст 1909 жылдан бастап «Өткеннің естелігі» атты шығармасының бөліктерін осы жерде жазды. Ғимарат 1910 жылы кеңейтілді, ал 1918 жылы Сезар Риц қайтыс болды, оның орнын ұлы Шарль Риц басты. Румыния королевасы Мария 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясында Үлкен Румыния үшін күрескен кезде өзінің екі үлкен қызы Элизабет (Грекиядан) және Мария (Югославиядан) Ритц қонақ үйінде болды. Осы жылдар ішінде көптеген патшалар мен мемлекет басшылары қонақ үйде түнеп, тамақтанды. Эдуард VII бірде өзінің сүйіктісімен бірге қонақ үйдің тым тар ваннасына тығылып қалған екен. Әл-Файед оны бірнеше жыл бойы жұмысын тоқтатпай толығымен жаңартты; бұл екі таунхаусты қосып, Париждің көптеген жетекші бутиктері бар аркадамен біріктірілді. Ол 2015 жылдың соңында қайта ашылуы тиіс еді, бірақ бұл күн кейін 2016 жылдың наурызына ауыстырылды. 2016 жылдың 19 қаңтарында жергілікті уақыт бойынша сағат 07:00-де ғимараттың шатырында үлкен өрт шықты. 15 өрт сөндіру машинасы мен 60 өрт сөндіруші келді. Ritz 2016 жылдың 6 маусымында төрт жылдық, көп миллиондық жөндеуден кейін қайта ашылды. XXI ғасырда Ритц әлемдегі ең сәнді қонақ үйлердің қатарына кіреді және Париждегі ең қымбат қонақ үй болып табылады. Кейбіреулер оны Еуропадағы ең жақсы қонақ үй және әлемдегі ең танымал қонақ үйлердің бірі деп атайды. Бұл «Әлемдегі ең үздік қонақ үйлер» қатарына жатады.

Ерекше тарихи оқиғалар

1940 жылдың жазында нацистік Германияның әуе күштері Люфтваффе штабын Ритц қонақүйінде орналастырды, оның басшысы Герман Геринг болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл қонақүйге көп рет келген Эрнест Хемингуэй үшінші әйелі Марта Геллхорн ажырасуға ниеттенгенін осы жерде білді. Ол бұл жаңалыққа жауап ретінде оның суретін Ритц қонақүйінің дәретханасына лақтырып, содан кейін сурет пен дәретхананы тапаншасымен атты. 1955 жылдың 22 сәуірінде Парма герцогы мен герцогинясы қонақ үйде қыздары, Бурбон-Парма әулетінің принцессасы Сесиль Мари үшін кеш өткізді. 1997 жылдың 31 тамызында Уэльс ханшайымы Диана, Аль-Файедтің ұлы Доди Аль-Файед және олардың жүргізушісі Анри Пол қонақүйдің Императорлық люксінде тамақтанып, күзетшісі Тревор Рис-Джонспен бірге қонақүйден шықты, бірақ Понт-де-л’Алма тоннелінде қайғылы жол апатына ұшырады. 2018 жылдың 10 қаңтарында бес адам қонақүйден миллиондаған еуролық әшекейлерді ұрлады; үш адам қашып кетуге үлкермес бұрын ұсталды.

Сәулет

Сарай мен алаң – Луи XIV билігінің соңындағы классикалық сәулет өнерінің шедеврлері. Фасадты 17 ғасырдың аяғында патша сәулетшісі Мансарт жобалаған, ал жерді сатып алып, 1705 жылы құрылыс басталғанға дейін. Ritz қонақ үйі Vendôme және Cambon ғимараттарынан тұрады, бөлмелері Place Vendôme алаңына тікелей қарайды, ал екінші жағынан – қонақ үйдің бағына. "Ритц" Еуропадағы алғашқы қонақ үйлердің бірі болды, ол әр бөлмеде жеке ванна бөлмесі, телефон және электр қуатымен қамтамасыз етілген. Ritz Paris қонақ үйі 4 қабаттан тұрады, оның ішінде мансардты шатыры бар, және 2011 жылғы мәліметтер бойынша 159 бөлме, екі Мишлен жұлдызына ие мейрамхана, екі бар және күнделікті тамақтануға арналған мейрамхана ұсынады.

Бөлмелер мен люкстер

1970 жылдары «Holiday» саяхат журналы былай жазды: «Көбінесе әрбір патша басшысы ең жақсы зығыр маталардағы қауырсын төсектерде, он бес фут (5 метр) биіктіктегі төбелер астында, үлкен екі терезе арқылы сәнді Вендом алаңына қарап тұрған бөлмелерде ұйықтаған». «Frommer’s» Ритцті «Еуропаның ең ұлы қонақ үйі» деп атап, интерьерін былай сипаттайды: «Қоғамдық залдар мұражай деңгейіндегі антиквариаттармен жабдықталған. Әрбір қонақ бөлмесі бірегей безендірілген, көбісі XIV немесе XV Людовиктердің көшірмелерімен; барлығында әдемі кілемдер, мәрмәр каминдер, гобелендер, латуньдан жасалған төсектер және тағы да басқа заттар бар. Едуард VII сүйіктісімен тым тар ваннаға тығылып қалғаннан бері Ритцтегі ванналар терең әрі кең болды». Ритц Париждегі ең қымбат қонақ үй болуы мүмкін, люкстердің бағасы 3650 евродан басталып, ең сәнділері үшін (ең қымбаты – Империал люкс) 20 000 евроға дейін жетеді. Бұл ең жақсы люкстер «Престиж люкстері» деп аталады, олардың саны он, Ритцтің сөзінше, бұл «эстетикалық адамдар үшін әлем, онда XVIII ғасырлық панельдер аллегориялық төбелерді, ескі шеберлерді және баға жетпес антиквариат жиһаздарды еске түсіреді. Әр бөлме бірегей және әрқайсысы сол кезде тұрған көрнекті қонақтардың рухын сақтайтын сияқты». Vendôme Suite қонақ үйдің ең кең бөлмелерінің бірі, онда XIV Людовик жиһазы, қызыл және азу тісінің түстері және алаңға қарап тұрған үлкен терезелер бар. Сезар Ритц люксі алаңға қарап тұрады және XV Людовик жиһазымен және Ритцтің өзінің портретімен жабдықталған. Бөлме жасыл және ақшыл сары түстерде безендірілген, бір бөлмеде канопелі төсек, екіншісінде жібек гүлді өрнектер бар. «Элтон Джон» люксінің түстері құлпынай қызғылт және қаймақ түстерінен тұрады, онда екі жатын бөлмесі, қалың қызғылт кілем және шатыр терезелері бар. Джон өзінің 42 жылдығына бүкіл қабатты жалға алған деген хабар бар. Windsor Suite герцогтың (VIII Эдуард) және Виндзор герцогинясының портреттерімен, гобелендермен және алтын қалыптармен безендірілген. Олар XVI Людовик жиһазымен және бадам жасыл, лосось және інжу-маржан сұр түстерімен жабдықталған. Коко Шанель люксі, онда Коко Шанель шамамен 35 жыл өмір сүрген, екі жатын бөлмесі мен қонақ бөлмесінен тұрады және коромадель лактарымен, қытай жиһазымен, барокко айналарымен және Гранде Мадмуазель жасаған үлкен дивандармен жабдықталған. Екінші жатын бөлмесі XVI Людовик стилінде, төсегі мен бағаналары бар. Сюита француз өнерінде сәнді безендірілген, барельефтер мен XVIII ғасырлық панельдермен, олар сюитаның тарихи ескерткіш мәртебесімен қорғалады. Ванна бөлмесі – Вандом бағына қарап тұрған бұрынғы будоар, онда XVIII ғасырлық панельдер, джакузи ваннасы және бу ваннасы бар, сонымен қатар плазмалық теледидары мен косметикалық тоңазытқышы бар. Салонның жанында және француз шараптарының әртүрлі түрлеріне толы жеке шарап қоймасы орналасқан.

"Леспадон"

Ритц қонақ үйінің құрылысынан бастап мейрамханасы болғанмен, қазіргі L'Espadon (The Swordfish) мейрамханасын 1956 жылы Чарльз Ритц ашты. Ол балық аулауды ұнататындықтан, мейрамхананы балықтың атымен атады. Мейрамхана қонақ үйдің алғашқы аспазы Аугуст Эскофьеден шабыт алып, «дәстүрлі француз аспаздық стилін заманауи үлгімен» ұсынады. Ол 2012 жылдың 1 тамызында толықтай жөндеуге кіріскенге дейін мейрамхананың бас аспазы қызметін атқарды. Бас аспаз бұрын Гай Легей болды, ол Париждің ең ұлы аспазшыларының бірі саналды және кем дегенде 1986 жылдан 1999 жылдан кейін де қызмет еткен. Мейрамхананың интерьері «әсемделіп жасалған, иллюзия тудыратын төбелермен, түймеленген маталармен және баққа ашылатын көріністермен» сипатталады. Оның ең танымал коктейльдерінің бірі – анисет, мят, сары шартрёз, вишня брендисі, куммель, жасыл шартрёз және коньяк қосылған құдіретті «Радуга» коктейлі. Риц-бар әлемдегі алғашқы қонақ үй бары болуы мүмкін. Бар бастапқы түріне келтірілді, бай ағаш жабынмен және былғары жиһаздарымен безенді, қабырғаларында авторды шабыттандырған орындар мен адамдардың 25 түпнұсқа суреті ілулі тұр. Бар Вендом кешкі шай ішуге құмар париждіктердің арасында өте танымал, ағаштан жасалған жиһаздары мен роялі бар. Жаз айларында есіктер бақша мен террасаға ашылады.

Ритц-Эскофье мектебі

Риц Эскофье француз гастрономиясы мектебі 1988 жылы Огюст Эскофье құрметіне ашылды. Мектептің негізгі қағидасы Эскофье айтқан: "Жақсы тағам – нағыз бақыттың бастауы". Бұл мектепке қонақүйдің арт жағындағы кіреберіс арқылы өтуге болады және ол әуесқойлар мен кәсіби аспазшыларға арналған оқу курстары мен шеберлік сабақтарын ұсынады.

Бассейн және шипажай

Ритц денсаулық клубында Париждің барлық сарай-қонақүйлеріндегі ең үлкен бассейн орналасқан, және Ритц оны "Париждегі ең әдемі жабық бассейн" деп таныстырады. Бассейннің құрылысына Ежелгі Грекия мен Ежелгі Римнің мойнақтары үлгі болған. Бассейн төбесінде бейнелер, ағындар және су асты дыбыстары бар. Денсаулық клубы "жоғары технологиялық жабдықтармен" мақтанады және рефлексологиядан бастап швед массажы мен шиацуға дейін әртүрлі денсаулық сақтау процедураларын ұсынады.

Көркем шығармаларда

Байлық пен сәнділік символы болғандықтан, бұл қонақ үй көптеген танымал көркем әдебиеттерде суреттелген.

Роман және драма

Жоғалған ұрпақтың көптеген романдарында Ритцте көріністер кездеседі, мысалы Ф. Скотт Фицджеральдтың "Түн жұмсақ" және Эрнест Хемингуэйдің "Күн де шығады" романдары. Ноэль Ковардтың "Semi Monde" пьесасы, 1924-1926 жылдар аралығында Париждің әсем әрі еркіндікке құмар элитасының оқиғаларын баяндайтын, мейманхананы ең толық қамтыған туынды болып есептеледі. Брет Истон Эллистің "Гламорама" романында супермодельдер террористерге айналып, Ритцке қолдан жасалған бомба орнатады, осының салдарынан мейманхана қирап жойылады. "Да Винчи кодында" басты кейіпкер Роберт Лэнгдон Парижде болғанда осы қонақ үйде тұрады, сондай-ақ Лорен Вайсбергердің "Иблис Прада киеді" романында Андреа Сакс пен Миранда Пристли да осы мейманханада орналасады. Иан Флемингтің "Орыс елінен, махаббатпен" атты Джеймс Бонд романының соңғы тарауы осы қонақ үйде өтеді. Зұлым кейіпкер Роза Клебб 204-ші нөмірлі бөлмеде тұрады және Бондпен шайқасып, осы шайқаста қаза табады. Джулиан Феллоуздың "Снобс" (2004) романында Эрл Броутонның үйлену алдындағы еркектер кешіне қатысушылар Ритцте орналасады.

Кино

Мейрамхана бірнеше фильмде көрсетілді, олардың үшеуінде Одри Хепберн басты рөлде ойнады. Стенли Доненнің 1957 жылғы «Күлкілі Бет» фильмінде Кей Томпсон «Bonjour, Paris!» санында «Ритц» қонақ үйінің кіреберіс жолында және қонақ үй алдында, «Ритц» қонақ үйінің лифтер киіміндегі бишілер тобымен бірге билейді. Билли Уайлдердің 1957 жылғы «Түстен кейінгі махаббат» комедиясында Хепберн Гарри Купермен қонақ үйдегі люксінде танысып, роман бастайды және фильмнің көп бөлігі сол жерде өтеді. Мейрамхана 1966 жылғы «Миллион қалай ұрлану керек» фильмінде тағы да көрінеді, онда Хепберн мен Питер О’Тулдің қонақ үйдің барындағы романтикалық сахнасында Хепберн Givenchy-дің қара торлы бет маскасын және сәйкес келетін коктейльдік көйлекшен киеді. Үнді фильмі «Жум Барабар Жум» да Абишек Баччан өзінің ойдан шығарылған сүйіктісімен (Лара Датта ойнаған) «Ритц» қонақ үйінде кездеседі.