Кіріспе

Тробрианд Крик: Колониализмге зерек жауап – Тробрианд аралдарының халқы мен крикет ойынына енгізген ерекше жаңалықтары туралы антропологиялық деректі фильм, 1973–74 жылдары түсірілген. Бұл фильмді антрополог Джерри Личтің режиссерлігімен Гэри Кильдеа жасаған. Ол үш апта ішінде, шамамен 180 000 австралиялық долларлық бюджетпен түсірілді.

Тарихи контекст және фильмнің қысқаша мазмұны

Крикет 20 ғасырдың басында британдық миссионер, пастор Гилмор, Тробриандқа тайпалық соғыстарды азаматтық спортпен алмастыру үшін әкелді. Тробриандтағы крикет күрт өзгерді: ойыншылар саны, доптар, найзағайлар, ережелер мен формалар, сондай-ақ спорттың мәні мен ойнау әдісі өзгерді. Фильмде Тробриандтағы крикет ритуалдық соғыстың бір түрі сияқты көрінеді. Фильм Англиядағы алаңдардағы түпкілікті, қатаң ойынның кадрларын, Trobriand нұсқасымен, түстерге, дыбыстарға, музыка мен биге толы көріністермен салыстырады. Тробриандық "репортер" қауымның үлкендерімен сұхбаттасып, крикет ойынын/ритуалды бақылап, өзінің "өз" мәдениетінің мағынасы мен тарихын табуға тырысады. Шындығында, бұл фильм Тробрианд саясатында үстемдікке ұмтылған жергілікті саяси қозғалыстың мүшелері камера тобы үшін арнайы ойнаған крикет матчының қайта құралуы туралы. Вайнер сондай-ақ Джон Касаипавалова (немесе Джон К., Киривина халқы оны осылай атады) басқарған Кабисавали қауымдастығы қозғалысы "екпінді әлеуметтік-саяси фракциялықтарды тудырды, олар жек көруге, зорлық-зомбылыққа және шатастыруға әкелді" және Джон К. Папуа-Жаңа Гвинея үкіметі мемлекеттік қаражатты жымқыруы үшін сотталды деп мәлімдейді. Вайнер сондай-ақ сол кезеңде және одан кейін Киривинада крикет ойналмағанын атап өтеді. Осылайша, бұл фильмдегі Тробрианд крикеті – тробриандықтардың жақында есте сақтаған нәрсенің жақсы ұйымдастырылған және мұқият өңделген нұсқасы болды.

Антропологиялық маңызы

Фильмнің қайта түсірілуі мен оны қоршаған саяси жағдайға қарамастан, фильм антропологиялық еңбегі үшін жоғары бағаланды. «Тробрианд Крикеті» тарихи маңызы бар, себебі ол этнографиялық жобаны іске асыруды көздеген болашақ режиссерлерге үлгі ретінде қызмет етті. 1978 жылғы көктемгі «Фильм кварталы» журналында жарияланған сұхбатта этнографиялық режиссер Жан Рух «Тробрианд Крикеті» туралы былай деді: «Бұл тамаша фильм, мүгеде соңғы жылдардағы ең ұлы антропологиялық фильмдердің бірі».