Кіріспе
1975 жылы түсірілген "Бір балтамен шайқас" (1975) - Венесуэланың оңтүстігіндегі Мишишимабовей тери деп аталатын Яномами ауылындағы қақтығыс туралы антрополог және кинорежиссер Тим Аш пен антрополог Наполеон Чагнонның этнографиялық фильмі. Ол Яномамо туралы этнографиялық фильм ретінде танымал және жиі сыныптарда көрсетіледі.
The Ax Fight (1975) is an ethnographic film by anthropologist and filmmaker Tim Asch and anthropologist Napoleon Chagnon about a conflict in a Yanomami village called Mishimishimabowei teri, in southern Venezuela. It is best known as an iconic and idiosyncratic ethnographic film about the Yanomamo and is frequently shown in classroom settings.
Қорытынды
Фильм төрт бөлімнен тұрады және бірнеше талдау деңгейлерінде жұмыс істейді. Ол ауыл орналасқан аймақтың картасымен ашылады, содан кейін он минутқа жуық уақытқа дейін, шүмек, балта және балтамен қаруланған бірнеше қатысушы арасындағы шайқастың мүлдем өңделмеген бейнелері көрсетіледі. Бұл 11 минуттық кадрда 20 минутқа созылған жекпе-жектің барлық кадрлары бейнеленген. Көптеген кадрлар мен оларға ілеспе аудио батыс кино бригадасының таңғалуын және біраз уақыт өткенге дейін ұрыс-керіске себеп туралы білмеушілігін көрсетеді. 1971 жылы 28 ақпанда Аш пен Шагнонның ауылға келген екінші күні болған ұрыс көрерменге антрополог пен кинорежиссердің шатастырған және құрылымдалмаған зорлық-зомбылық ретінде көргенін көрсетеді. Екінші бөлімде оқиға баяу жүріспен қайталанады, Шагнон жауынгерлердің кім екенін және олардың бір-бірімен қарым-қатынасын сипаттайды. Алғашында олар ұрыс қандас қарым-қатынаспен байланысты деп ойласа да, антропологтар бұл емес екенін және ұрыс ауылда тұратын топ пен қонақтардың тобы арасындағы ұзақ уақыттан бері созылып келе жатқан жаулықтың соңғы көрінісі екенін біледі. Бұл жекпе-жек "жарыс емес, сайыс" деп түсіндіріледі, онда жауынгерлер аз қауіпті қарудан қауіптілерге қарай салыстырмалы түрде тәртіпті түрде өрлеуде және адамдар туыстық міндеттемелері мен ортақ тарих негізінде даудың жағын таңдайды. Ақырында ақсақалдар (олардың адалдығы әртүрлі) мәселені шешуге көмектеседі. Фильмнің үшінші бөлігінде туыстық диаграммалар қолданылып, осы отбасылық байланыстар туралы кеңінен баяндалады және Яномамо өмірінде туыстық пен саяси жүйелердің қалай бір-бірімен алмастырылатынын түсіндіреді. Фильмнің соңғы бөлігі күрестің редакцияланған нұсқасын қайталайды, бұл монтаждау процесінің антропологиялық білімді құруға әсерін көрсетуге арналған.
Дау
2007 жылы "Бір балтамен шайқасу" фильмін режиссер Адам Кертис өзінің "Аяқ" атты деректі бағдарламасында қайта қарады. Кертис Шагнонмен сұхбаттасып, оған антрополог Брайан Фергюсонның Янамамодағы зорлық-зомбылықтың көп бөлігі, әсіресе оның қарқындылығы, батыстықтардың жеке адамдарға тауарлар беруінің әсерінен қатты әсер еткенін айтты, содан кейін олар осы жағдайда тауарлар өте бағалы және пайдалы мачете болды. Алайда Шагнон өзінің қатысуы жағдайға ешқандай әсер етпегенін айтып, өзінің болмаған кезде де осындай жекпе-жектер болғанын дәлелдеді. Кертис одан кейін: "Ауылдағы жанжалдың ортасында фильм түсіру тобының әсері жоқ деп ойлайсыз ба?" - деп сұрады. Шагнон: "Жоқ, білмеймін", - деп жауап беріп, сұхбатты бірден тастап кетеді.